150 văn bản pháp luật mới từ Tháng 7 - Không đáng sợ!

Pv: Thưa ông, ngay lúc này rất nhiều chủ chuỗi đang cầm trên tay báo giá "gói cập nhật pháp lý trọn bộ" vài chục triệu đồng. Câu hỏi họ muốn hỏi nhất: có nên mua không?

Ông Nguyễn Quốc Tuấn: Mấy ngày trước, vào nửa đêm, một chị chủ chuỗi cafe 12 quán nhắn cho tôi với nội dung tương tự: "Anh ơi, giờ quán em mở nhạc cũng phải đóng tiền hả anh? Bên kia họ báo giá em gói cập nhật pháp lý trọn bộ vài chục triệu, em rối quá."

Tôi hỏi lại đúng một câu: "Em có biết chính xác 12 quán của em, quán nào đang thiếu những gì không?" Chị ấy im lặng. Và nó mới là vấn đề thật, chứ không phải khoản phí nhạc vài triệu đồng mỗi năm. Chưa biết mình hổng ở đâu mà đã đi mua thuốc thì mua gói nào cũng phí tiền.

Nhưng gần 150 văn bản cùng lúc có hiệu lực - 29 luật, khoảng 50 nghị định, 72 thông tư. Chủ doanh nghiệp không phải luật sư, họ hoảng cũng dễ hiểu chứ?

Rất dễ hiểu. Và tôi quan sát thấy họ thường rơi vào một trong hai thái cực. Một là hoảng loạn, vội vàng mua những gói dịch vụ mà chính người bán cũng chưa chắc đọc hết văn bản. Hai là mặc kệ, "bao nhiêu năm nay có sao đâu".

Cả hai đều sai. Và cả hai đều tốn tiền.

Sai kiểu thứ nhất tốn tiền ngay lập tức. Ngay trong tháng Bảy này, tôi đã thấy không ít đơn vị chào bán dịch vụ "cập nhật hồ sơ an toàn thực phẩm theo nghị định mới" - trong khi nghị định mới về an toàn thực phẩm đã bị Chính phủ tạm ngưng hiệu lực từ đầu năm, khung đang áp dụng vẫn là quy định cũ. Nghĩa là có doanh nghiệp đang trả tiền để "cập nhật" theo một văn bản không còn hiệu lực.

Ai chào bán dịch vụ kiểu này, bạn hãy hỏi lại họ đúng một câu: "Điều khoản nào?"

Còn sai kiểu thứ hai thì tốn tiền từ từ, nhưng tốn nhiều hơn. Vì đợt thay đổi lần này có một điểm rất khác trước.

Bạn để ý mà xem. Hóa đơn từ máy tính tiền kết nối cơ quan thuế có đáng sợ không? Không - nếu luồng bán hàng của bạn từ cửa hàng, sàn thương mại điện tử đến livestream đã chạy về một mối thống nhất. Nó chỉ đáng sợ khi ba kênh đang chạy ba kiểu, đơn live thì tiền về tài khoản cá nhân của bạn nhân viên, cuối tháng kế toán ngồi "vá" số liệu.

Định danh người bán online có đáng sợ không? Không - nếu gian hàng khớp đúng pháp nhân từ đầu. Nó chỉ đáng sợ với những ai đã quen bán hàng trong vùng mờ.

Kể cả khoản phí bản quyền nhạc đang khiến các chủ quán xôn xao?

Quán 100 mét vuông ở Thành phố Hồ Chí Minh trả khoảng 5 triệu đồng một năm, chưa bằng một ngày doanh thu. Con số đó không giết ai cả.

Thứ nguy hiểm là chuỗi 20 quán mà không một ai trong công ty nắm được danh mục: quán nào đã ký hợp đồng, quán nào đang mở nhạc từ tài khoản cá nhân của quản lý.

Warren Buffett có câu tôi rất thích: chỉ khi thủy triều rút xuống, mới biết ai đang bơi mà không mặc quần. Đợt luật mới lần này chính là một con nước rút. Nó không tạo ra người bơi giỏi hay người bơi kém - nó chỉ làm lộ ra.

Vậy khi nghe đến "tuân thủ", phản xạ gọi kế toán trưởng vào phòng là đúng hay sai?

Đây là điểm tôi muốn các chủ doanh nghiệp chú ý nhất, vì gần như ai cũng đang giao nhầm việc.

Bạn nhìn lại danh sách mà xem: đăng thông tin sai sự thật trên mạng - phạt 20 đến 50 triệu đồng, buộc gỡ nội dung, có thể khóa kênh. Thao túng đánh giá, thuê người viết nhận xét ảo - phạt 50 đến 70 triệu đồng. Người nổi tiếng nhận quảng cáo phải kiểm chứng thông tin sản phẩm và chịu trách nhiệm trực tiếp. Một buổi livestream nói vống công dụng mỹ phẩm so với hồ sơ công bố là vi phạm kép. Ngay cả tấm biển 'SALE 70%' cũng phải soi lại — vượt trần 50% nếu không đăng ký đúng dạng chương trình khuyến mại tập trung." Vừa đúng luật, vừa vẫn giữ được cú "đắt".

Toàn bộ những thứ đó nằm ở đâu? Ở đội marketing, đội livestream, đội booking người ảnh hưởng. Những người chưa bao giờ nghĩ mình liên quan đến chữ "tuân thủ".

Đòn phạt mới không nhắm vào kế toán. Nó nhắm vào marketing.

Mức phạt vài chục triệu, với một chuỗi có doanh thu, liệu có đủ để họ phải thay đổi cách làm?

Biên bản phạt chưa phải thứ đắt nhất. Mất một kênh TikTok Shop đã nuôi ba năm, đau hơn nhiều so với một biên bản phạt. Kênh bán hàng giờ là tài sản, và tài sản đó có thể bị khóa.

Chủ chuỗi vừa và nhỏ không có phòng pháp chế, không có ngân sách thuê tư vấn dài hạn. Họ nên bắt đầu từ đâu, ngay tuần này?

Đừng bắt đầu bằng việc thuê ai cả. Hãy bắt đầu bằng một tuần, mỗi ngày một việc.

Ngày 1 và 2: Lập một bảng duy nhất - từng điểm bán đang có giấy phép gì, hết hạn ngày nào. Giấy an toàn thực phẩm chỉ có hạn 3 năm; chuỗi nào cũng có vài điểm mở giữa chừng mà không ai còn nhớ.

Ngày 3: Gọi cho nhà cung cấp máy tính tiền, hỏi đúng một câu: "Hệ thống của tôi đã kết nối chuyển dữ liệu đến cơ quan thuế chưa?"

Ngày 4: Rà kênh bán online - gian hàng có khớp pháp nhân không, tiền livestream đang về tài khoản của ai.

Ngày 5: Rà lịch khuyến mại cả năm theo trần 50%, và đọc lại chính sách đổi trả bằng con mắt của khách hàng - những điều khoản "mua rồi miễn đổi trả" giờ có thể bị tuyên vô hiệu.

Ngày 6: Kiểm tra thứ dễ quên nhất: nhạc đang mở trong cửa hàng lấy từ nguồn nào, nội dung đội marketing đăng tuần này có ai duyệt không.

Ngày 7: Giao mỗi việc cho đúng một người, hẹn ngày hoàn thành. Không phải "cả nhà cùng lo" - cha chung không ai khóc.

Bảy ngày đó có giúp doanh nghiệp tuân thủ 100% không?

Không. Nhưng nó trả lời được câu hỏi quan trọng nhất: chuỗi của mình đang hổng ở đâu - trước khi đoàn kiểm tra, hay tệ hơn là một bài "bóc phốt" trên mạng, trả lời thay bạn.

Ông có vẻ rất bình tĩnh. Vậy thì ông có bao giờ chủ quan với giấy tờ không?

Có chứ. Thời còn điều hành chuỗi thời trang với trăm cửa hàng, đã có lúc tôi coi giấy tờ là "việc của bộ phận hành chính" - cho đến khi nhận ra rằng ở quy mô chuỗi, không có thứ gì gọi là việc nhỏ. Một lỗ hổng nhỏ nhân với trăm điểm bán là một lỗ hổng lớn. Bán lẻ là câu chuyện của sự chi tiết - retail is detail - và pháp lý cũng không nằm ngoài câu chuyện đó.

Nhìn rộng hơn, ông đánh giá thế nào về đợt chuẩn hóa pháp lý lần này với thị trường bán lẻ Việt Nam?

Tôi cho rằng đây là một phần tất yếu của giai đoạn vàng mà thị trường bán lẻ Việt Nam đang bước vào. Thời kỳ kinh doanh tùy tiện đang khép lại - không phải để làm khó doanh nghiệp, mà để dòng tiền tiêu dùng dịch chuyển về những mô hình chuẩn chỉnh.

Ai chuẩn hóa sớm, người đó nhận phần thưởng: mỗi đợt kiểm tra chỉ còn là thủ tục 30 phút, và quan trọng hơn, một bộ máy đủ sạch để tăng trưởng mà không sợ chính mình.

Nếu phải tóm tắt toàn bộ cuộc trò chuyện này trong một câu để các chủ chuỗi dán lên bàn làm việc, ông sẽ viết gì?

Luật mới không đáng sợ. Vận hành "theo trí nhớ" mới đáng sợ.

Doanh nghiệp vận hành bằng hồ sơ, quy trình và dữ liệu thì luật nào đến cũng chỉ là một dòng cập nhật. Doanh nghiệp vận hành bằng trí nhớ của ông chủ thì mỗi nghị định mới là một lần mất ngủ.

Xin cảm ơn ông!

Bảo Ngọc