5 đại công xưởng nhận đặc quyền chưa từng có: Dòng dầu khổng lồ từ Trung Đông đang hướng thẳng về tọa độ này
Giữa lúc thị trường năng lượng toàn cầu rung lắc vì căng thẳng tại Hormuz, 5 “đại công xưởng” châu Á bất ngờ được trao đặc quyền hiếm có để tiếp tục đón dòng dầu giá rẻ khổng lồ từ Trung Đông.
Bắc Kinh vừa có động thái cứng rắn hiếm thấy trong cuộc đối đầu thương mại và năng lượng với Washington khi chính thức yêu cầu các doanh nghiệp trong nước không tuân thủ lệnh trừng phạt của Mỹ nhằm vào 5 nhà máy lọc dầu Trung Quốc bị cáo buộc chế biến dầu thô từ Iran.
Theo truyền thông quốc tế, Bộ Thương mại Trung Quốc lần đầu tiên kích hoạt bộ quy tắc pháp lý mang tên “Blocking Rules”, được ban hành từ năm 2021, để vô hiệu hóa tác động của các lệnh cấm vận từ Mỹ trong phạm vi lãnh thổ Trung Quốc. Động thái này diễn ra chỉ ít tuần trước cuộc gặp dự kiến giữa Tổng thống Mỹ Donald Trump và Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình, khiến căng thẳng giữa hai nền kinh tế lớn nhất thế giới tiếp tục nóng lên.
Nhóm doanh nghiệp được Bắc Kinh bảo vệ gồm Hengli Petrochemical tại Đại Liên cùng 4 nhà máy lọc dầu độc lập lớn tại Sơn Đông và Hà Bắc. Đây là những đơn vị đóng vai trò đáng kể trong hệ thống lọc hóa dầu của Trung Quốc, đồng thời là khách hàng quan trọng của dầu thô Iran nhờ nguồn hàng có giá chiết khấu sâu hơn so với dầu từ nhiều khu vực khác.
Trước đó, Bộ Tài chính Mỹ đã đưa 5 doanh nghiệp này vào danh sách trừng phạt với cáo buộc giúp Iran thu về hàng tỷ USD doanh thu từ xuất khẩu dầu, qua đó làm suy yếu chiến lược gây sức ép tối đa mà Washington áp lên Tehran trong nhiều năm qua.
Động thái đáp trả của Trung Quốc đang đẩy nhiều doanh nghiệp và ngân hàng vào thế khó xử. Nếu tuân thủ lệnh của Mỹ, họ có nguy cơ đối mặt với chế tài tại Trung Quốc. Nhưng nếu làm theo chỉ đạo của Bắc Kinh và tiếp tục giao dịch với các nhà máy bị trừng phạt, khả năng bị loại khỏi hệ thống tài chính bằng đồng USD của Mỹ là rủi ro không nhỏ.
Giới phân tích nhận định bước đi mới từ Bắc Kinh có thể tạo ra tác động đáng kể lên thị trường năng lượng toàn cầu. Trong bối cảnh khu vực Trung Đông vẫn căng thẳng vì khủng hoảng quanh eo biển Hormuz, việc Trung Quốc tiếp tục duy trì nhập khẩu dầu Iran có thể giúp một phần nguồn cung dầu thô trên thị trường quốc tế không bị gián đoạn mạnh như lo ngại.
Với vị thế là quốc gia nhập khẩu dầu lớn nhất thế giới, mọi thay đổi trong chính sách năng lượng của Trung Quốc đều có sức ảnh hưởng lớn tới giá dầu, dòng chảy thương mại và chiến lược nguồn cung của nhiều nền kinh tế châu Á, trong đó có cả Việt Nam.
Hữu Bách