6 xu hướng thanh toán định hình năm 2026: AI sẽ tác động thế nào?

Tiền mặt, séc hay thẻ: trong nhiều thập kỷ, người tiêu dùng đã có không ít lựa chọn khi thanh toán. Tuy nhiên, sự hội tụ của nhiều xu hướng, từ những tiến bộ trong trí tuệ nhân tạo đến sự phát triển của tiền mã hóa đang mở rộng các lựa chọn này nhanh hơn bao giờ hết. Điều đó không chỉ tạo ra những cách thức thanh toán mới, mà còn đang định hình lại cách dòng tiền vận hành, cách niềm tin được xây dựng và cách giá trị được tạo ra.

Nếu phải chỉ ra một xu hướng tổng quát cho năm 2026, thì đó chính là sự tiến hóa của thanh toán theo hướng cá nhân hóa hơn, mang tính dự báo cao hơn và có khả năng liên thông liền mạch giữa các nền tảng thanh toán truyền thống và mới. Song song với đó, những công việc tưởng chừng “khô khan” như xây dựng hạ tầng, thiết lập tiêu chuẩn và hình thành các mối quan hệ đối tác để hỗ trợ những trải nghiệm mới này đang bắt đầu mang lại giá trị rõ rệt.

Bảo đảm an toàn cho thương mại tác nhân

Trong năm 2025, AI tạo sinh không chỉ dừng lại ở việc gợi ý, mà còn mở ra khả năng các “tác nhân AI” có thể được người dùng hoặc doanh nghiệp ủy quyền để chủ động thực hiện giao dịch và thanh toán. Bước sang 2026, thương mại tác nhân được dự báo sẽ phát triển mạnh hơn, đồng thời đòi hỏi các “lan can an toàn” rõ ràng để đảm bảo AI được tích hợp vào hệ thống thanh toán một cách an toàn.

Trọng tâm của ngành hiện nay là xác định tính hợp pháp của tác nhân AI, tăng cường xác thực trong giao dịch do AI thực hiện, hạn chế gian lận và đảm bảo có thể truy vết đúng ý định ban đầu của người dùng nếu xảy ra sự cố. Tự động hóa có thể mở rộng thương mại, nhưng niềm tin vẫn phải do con người và hệ thống kiểm soát đảm bảo.

Kết nối tiền mã hóa với hệ sinh thái tiền pháp định

Sự biến động mạnh mẽ của tiền mã hóa có thể xem là một trong những câu chuyện tài chính tiêu biểu của đầu thế kỷ XXI, nhưng việc đưa tiền mã hóa vào sử dụng đại trà ngoài mục đích đầu tư vẫn còn nhiều thách thức. Trong khoảng một năm rưỡi qua, sự rõ ràng hơn về khung pháp lý tại Mỹ và châu Âu đối với stablecoin các loại tiền mã hóa neo theo tiền pháp định, đã tạo ra niềm tin cần thiết để ngành tài chính tiến tới thương mại hóa.

Trong năm tới, có thể kỳ vọng sự hợp tác chặt chẽ hơn giữa các bên trong hệ sinh thái, giúp người dùng thanh toán và chuyển tiền bằng stablecoin một cách dễ dàng và an toàn hơn: từ việc chi trả trực tiếp vào ví stablecoin, cho phép mua stablecoin và bitcoin on-chain, đến việc đơn giản hóa thanh toán bù trừ xuyên biên giới và đa tiền tệ.

Tăng tốc đầu tư vào định danh số

Nghiên cứu gần đây của Mastercard về tội phạm mạng cho thấy 80% người tiêu dùng toàn cầu đã từng là mục tiêu của ít nhất một vụ lừa đảo trong năm qua. Khi hệ sinh thái số ngày càng mở rộng, việc doanh nghiệp và người tiêu dùng biết rõ họ có thể tin tưởng ai trở nên quan trọng hơn bao giờ hết.

Các công cụ xác minh danh tính mạnh mẽ hơn, đồng thời giúp việc chứng minh danh tính diễn ra nhanh và thuận tiện hơn, sẽ đóng vai trò thiết yếu cho sự phát triển của nền kinh tế số. Chúng ta sẽ chứng kiến sự phổ biến của ví định danh số, giúp tiếp cận các dịch vụ tài chính, dịch vụ công và nhiều dịch vụ khác, bao gồm xác minh độ tuổi. Đồng thời, khả năng tạo ra các “bí danh” đã được xác thực cho giao dịch tiền mã hóa sẽ được đẩy nhanh, loại bỏ nhu cầu sử dụng các địa chỉ phức tạp vốn thường là điểm yếu trong gian lận. Việc mở rộng dịch vụ định danh số sang các thị trường đang phát triển thậm chí có thể thúc đẩy bao trùm tài chính và kinh tế số. Tóm lại, định danh số sẽ trở nên tự nhiên và đáng tin cậy như chính việc thanh toán.

Định nghĩa lại tiêu dùng trong kỷ nguyên kinh tế tuần hoàn

Nghiên cứu của Mastercard cho thấy một làn sóng người tiêu dùng ngày càng lớn, dẫn dắt bởi thế hệ Gen Z, đang đón nhận mô hình kinh tế tuần hoàn, ưu tiên tối đa hóa việc sử dụng tài nguyên thông qua tái sử dụng, mua bán lại và sửa chữa. Điều này mở ra cơ hội cho các “vòng lặp thanh toán tái tạo”, nơi giao dịch không chỉ phục vụ thanh toán mà còn khuyến khích các lựa chọn bền vững hơn.

Những mô hình này thường dựa trên các giao dịch vi mô và thanh toán ngang hàng an toàn, tiện lợi, chẳng hạn như mô hình nạp lại, chương trình thu hồi sản phẩm, hay đặt cọc và hoàn trả đối với các vật dụng tái sử dụng như cốc cà phê. Với người tiêu dùng, đó là một vòng tròn tích cực, khi việc trả lại cốc trở nên đơn giản như sử dụng đồ dùng một lần. Với nhà bán lẻ, lợi ích cũng rõ ràng: từ giảm chi phí bao bì đến gia tăng mức độ gắn bó của khách hàng.

Cá nhân hóa thanh toán, quyền lợi và quản trị rủi ro

Thanh toán và ngân hàng đang thích nghi theo người tiêu dùng, chứ không còn yêu cầu người tiêu dùng phải thích nghi theo hệ thống. Năm 2026 sẽ chứng kiến sự xuất hiện của các công cụ và nền tảng động, có thể tùy chỉnh theo hành vi chi tiêu và mục tiêu tài chính của từng cá nhân.

Điều này bao gồm các thông tin thanh toán cho phép người dùng đặt ra quy tắc chi tiêu, chẳng hạn sử dụng tín dụng cho các khoản mua lớn, nhưng dùng ghi nợ cho chi tiêu hằng ngày, vừa tiện lợi, vừa có kiểm soát. Dựa trên dữ liệu từ hàng tỷ giao dịch (gần 160 tỷ giao dịch trong năm 2024), Mastercard cũng đang cung cấp nội dung cá nhân hóa và các ưu đãi được “đo ni đóng giày” vào đúng thời điểm. Các doanh nghiệp nhỏ hoặc những cá nhân có hồ sơ tín dụng mỏng cũng có thể hưởng lợi, khi các tổ chức cho vay tiếp cận được các phân tích nâng cao và dữ liệu tài chính mở có sự cho phép, qua đó đánh giá chính xác hơn mức độ tín nhiệm của từng người vay.

Kích hoạt kinh tế tức thời cho mọi người, ở mọi nơi

Trải nghiệm thanh toán tại cửa hàng có thể trở nên liền mạch hơn nữa nhờ các giải pháp sinh trắc học, chỉ cần mỉm cười. Trong khi đó, thanh toán trực tuyến chỉ với một cú nhấp chuột được kỳ vọng sẽ khả thi vào năm 2030, nhờ tốc độ phổ cập nhanh của công nghệ tokenization trên toàn cầu, giúp loại bỏ việc nhập số thẻ và mật khẩu tĩnh.

Ở phía doanh nghiệp, thanh toán thời gian thực đang dần trở thành hiện thực. Mastercard Transaction Stream, công nghệ xử lý hoàn toàn mới, cho phép bù trừ theo thời gian thực và quyết toán trong cùng ngày, qua đó giải phóng dòng vốn cho doanh nghiệp. Và trong bối cảnh giá trị thanh toán xuyên biên giới toàn cầu được dự báo vượt 250 nghìn tỷ USD vào năm 2027, sẽ có thêm nhiều đổi mới và đầu tư trong lĩnh vực này: từ kiều hối dựa trên bí danh giúp việc gửi tiền về cho người thân trở nên đơn giản, đến việc mở rộng các giải pháp thanh toán xuyên biên giới nhanh, an toàn và minh bạch, tạo điều kiện để các doanh nghiệp nhỏ tiếp cận thị trường toàn cầu.

Theo Mastercard

Thu Thuỷ