Ai rồi cũng khác: Volkswagen, Toyota phải 'mượn' công nghệ Trung Quốc để 'sống sót' tại thị trường lớn nhất thế giới

Các hãng ô tô phương Tây đang tăng tốc tại Trung Quốc - thị trường ô tô lớn nhất thế giới bằng cách tung ra loạt xe điện phát triển dựa trên công nghệ và hệ sinh thái bản địa. Nhiều mẫu xe trong số này cũng được lên kế hoạch đưa ra thị trường quốc tế.

Hai năm sau khi Volkswagen, Toyota và nhiều hãng khác triển khai chiến lược “tại Trung Quốc, cho Trung Quốc” giới lãnh đạo kỳ vọng có thể giành lại người tiêu dùng nhờ danh mục sản phẩm mới ra mắt tại Triển lãm Ô tô Bắc Kinh tuần này.

“Chúng tôi muốn ổn định trong năm nay, và với các mẫu xe mới, kỳ vọng sẽ tăng trưởng trở lại tại Trung Quốc” ông Jochen Göller, thành viên hội đồng quản trị BMW chia sẻ.

BMW dự kiến giới thiệu mẫu SUV điện iX3 bản trục cơ sở kéo dài, phát triển ngay tại Trung Quốc với sự tham gia của các đối tác công nghệ nội địa như Momenta, Huawei và Alibaba.

Thị phần giảm một nửa

Trong vài năm gần đây, các hãng xe nước ngoài liên tục mất thị phần khi các đối thủ nội địa như BYD, Geely hay Xiaomi tăng tốc mạnh mẽ. Hiện xe điện và hybrid sạc điện đã chiếm hơn một nửa doanh số xe mới tại Trung Quốc.

Theo dữ liệu từ hãng tư vấn Automobility (Thượng Hải), thị phần của các hãng ngoại đã giảm từ 64% năm 2020 xuống còn 32% trong năm nay.

Sau nhiều thập kỷ doanh nghiệp Trung Quốc học hỏi công nghệ thông qua liên doanh, cục diện nay đã đảo chiều. Các hãng như Volkswagen, Toyota buộc phải dựa vào đối tác và chuỗi cung ứng nội địa để rút ngắn thời gian phát triển và tích hợp công nghệ mới, đặc biệt là phần mềm.

Tín hiệu tích cực nhưng chưa chắc chắn

Sau khi điều chỉnh chiến lược, một số dấu hiệu cải thiện đã xuất hiện. Volkswagen đã vượt Geely và BYD để trở lại vị trí dẫn đầu với 13% thị phần trong quý I/2026, phần lớn nhờ doanh số xe điện của các hãng nội địa giảm sau khi trợ cấp bị cắt.

Hãng dự kiến tung ra 13 mẫu hybrid sạc điện và xe điện tại Trung Quốc trong năm nay, đồng thời xem xét đưa các dòng xe này ra thị trường quốc tế.

Dù vậy, giới phân tích vẫn thận trọng. ông Tu Le, nhà sáng lập Sino Auto Insights, nhận định: “Họ đang đi đúng hướng nhưng chưa có gì đảm bảo các sản phẩm mới sẽ giúp các hãng xe châu Âu phục hồi hoàn toàn”. 

Audi - thương hiệu thuộc Volkswagen cũng chịu áp lực khi nhu cầu xe điện chững lại. Mẫu E5 Sportback phát triển cùng SAIC cho thị trường Trung Quốc đã phải giảm giá mạnh để kích cầu. CEO Gernot Döllner cho biết hãng cần thêm thời gian để xây dựng doanh số.

General Motors, sau khi ghi nhận khoản giảm giá trị 5 tỷ USD năm 2024, đã quay lại có lãi tại Trung Quốc nhờ xe điện và hybrid. Tuy nhiên, doanh số quý I vẫn giảm 21% do hãng tập trung vào các dòng xe biên lợi nhuận cao.

Nissan đặt mục tiêu nâng tổng doanh số tại Trung Quốc và xuất khẩu từ nước này lên 1 triệu xe vào năm 2030, so với 660.000 xe năm ngoái. Hãng sẽ hợp tác sâu hơn với Dongfeng để đưa các mẫu EV và hybrid sang Đông Nam Á, Mỹ Latinh và Trung Đông.

Nút thắt nằm ở phần mềm

Theo các chuyên gia, khoảng cách lớn nhất hiện nay không còn nằm ở phần cứng hay nền tảng xe điện mà là khả năng phát triển và triển khai phần mềm.

Ông Chris Liu - chuyên gia EV tại Omdia cho biết. “Đây thực chất là bài toán nhân lực. Trung Quốc có lợi thế lớn về quy mô kỹ sư phần mềm và tốc độ phát triển - điều rất khó tái tạo ở nơi khác.”

Ông nhấn mạnh: “Miễn là các hãng xe nước ngoài còn thu hút được nhân tài phần mềm tại Trung Quốc, họ vẫn giữ được chỗ đứng. Nhưng để cạnh tranh thực sự, họ phải vận hành với tốc độ phát triển kiểu Trung Quốc, chứ không chỉ tham gia vào thị trường nhân lực.”

Trong bối cảnh đó, nhiều hãng xe, đặc biệt là các thương hiệu Đức - đang tăng cường đầu tư R&D tại Trung Quốc, coi đây là yếu tố then chốt để duy trì năng lực cạnh tranh trong kỷ nguyên xe điện.

Hữu Bách