Cuộc cách mạng giấy polymer do người Việt làm chủ công nghệ
Mỗi ngày, chúng ta đều tiếp xúc với những đồng tiền polymer Việt Nam, nhưng ít ai biết rằng những tờ tiền phát hành từ giữa năm 2023 đã mang trong mình một "mã gen" hoàn toàn khác. Đó không chỉ là sự nâng cấp về công nghệ in ấn, mà là bản tuyên ngôn về sự tự chủ công nghệ lõi của Việt Nam sau hơn 2 thập kỷ phụ thuộc.
Cuộn để đọc
Cùng giải mã cấu trúc của tờ tiền polymer, doanh nghiệp Việt Nam nắm giữ công nghệ và khám phá một doanh nghiệp đặc biệt nhất cả nước: Nhà máy In tiền Quốc gia.
Bước ngoặt lịch sử năm 2023
Nhìn bề ngoài, các tờ tiền polymer Việt Nam được phát hành từ năm 2003 cho đến nay không có sự thay đổi về hình dáng, màu sắc hay thiết kế cơ bản nào.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Tuy nhiên, từ tháng 5/2023 đã có một cột mốc lịch sử. Những tờ tiền mới bắt đầu sử dụng giấy nền polymer đa lớp do chính kỹ sư Việt Nam làm chủ công nghệ và sản xuất với độ tinh xảo tuyệt đối, chống giả từ cấp độ cấu trúc vật liệu lõi, chứ không chỉ dừng lại ở mực in hay trên ngoài bề mặt.
Cột mốc này cũng đánh dấu việc ngành ngân hàng Việt Nam chính thức chấm dứt hơn 20 năm phải phụ thuộc vào việc nhập khẩu phôi tiền polymer từ các tập đoàn độc quyền nước ngoài.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Câu chuyện về tiền polymer của Việt Nam bắt đầu từ năm 1998, khi Thủ tướng Võ Văn Kiệt trở về sau một chuyến công cán từ Australia. Ông mang 1 tờ tiền polymer có mệnh giá 5 AUD (đôla Úc) đem bàn thảo với Thống đốc Ngân hàng Nhà nước (NHNN) Việt Nam ngày đó là ông Cao Sỹ Kiêm để tính chuyện giao NHNN nghiên cứu và chuyển hướng sang in tiền polymer. Việc này có thể giúp ngăn chặn tiền giả rất hữu hiệu, phù hợp khí hậu nhiệt đới ẩm, nhiều lũ lụt của Việt Nam.
Vì nhiều lý do khách quan nên phải 8 năm sau, ngày 17/12/2003, đồng tiền polymer đầu tiên mới được phát hành, tuy nhiên toàn bộ giấy nền polymer đều phải nhập khẩu từ các nhà cung cấp nước ngoài là Anh và Australia, khiến Việt Nam bị phụ thuộc về giá cả, tiến độ...
Sau thời gian dài nghiên cứu, năm 2022, Công ty TNHH Công nghệ cao Q&T Việt Nam do ông Lương Ngọc Anh làm Chủ tịch HĐQT đã chính thức công bố công nghệ PolySecure - bước tiến lịch sử đưa Việt Nam trở thành quốc gia thứ ba trên thế giới làm chủ việc sản xuất giấy nền polymer đa lớp in tiền.
CỐ THỦ TƯỚNG VÕ VĂN KIỆT
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Năm 2023, công ty đã có bằng sáng chế độc quyền để sản xuất giấy nền trên chất liệu polymer. Bằng sáng chế có tên "Nền đa lớp và quy trình sản xuất nền đa lớp PolySecure", do Cục Sở hữu trí tuệ, Bộ Khoa học Công nghệ cấp.
Đến 2025, ông Lương Ngọc Anh đã nộp 18 đơn đăng ký sáng chế, trong đó được cấp 5 bằng độc quyền sáng chế và 1 bằng độc quyền giải pháp hữu ích.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Từ tháng 8/2023, Nhà máy in tiền Quốc gia đã sử dụng giấy nền polymer do Công ty Q&T cung cấp, chấm dứt hơn 20 năm Việt Nam phải phụ thuộc vào nhập khẩu. Nếu như trước đây, Việt Nam phải chờ đợi từ 4-5 tháng cho một đơn hàng giấy nền polymer in tiền từ nước ngoài thì nay, chỉ cần báo trước 1 tháng, nguồn giấy nền trong nước đã sẵn sàng.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Để sản xuất được giấy nền polymer dành cho việc in tiền, Công ty Q&T đã đầu tư 50 triệu USD (tương đương gần 1.400 tỷ đồng) để xây dựng nhà máy hiện đại với nhà máy được xây dựng trên khuôn viên 15.022 m2 bao gồm: Khu vực sản xuất 7.720 m2; Khu vực văn phòng 800m2 và khu vực hạ tầng kỹ thuật giao thông và các công trình phụ trợ 6.502 m2. Q&T có dây chuyền sản xuất hiện đại, tự động hóa cao, được nhập khẩu trực tiếp từ EU…
Lần đầu tiên, một doanh nghiệp Việt Nam đầu tư, lắp ráp và đặc biệt còn tự chủ, dùng đến gần 90% nguyên phụ liệu trong nước, chỉ trừ phần mực in là của Nhật Bản, công ty Q&T phải nhập về rồi tự pha trộn theo kiểu riêng.
Tiêu đề
Hành trình 20 năm tự chủ công nghệ tiền polymer
1998
2003
2022
2023
2025
1998: Hạt giống được gieo
Thủ tướng Võ Văn Kiệt mang về tờ tiền polymer 5 AUD từ Australia, bàn với Thống đốc NHNN Cao Sỹ Kiêm nghiên cứu chuyển hướng sang in tiền polymer — ngăn tiền giả hiệu quả, phù hợp khí hậu nhiệt đới.
Giải phẫu công nghệ "Giấy nền đa lớp" - Tường thành chống giả
Trong những năm đầu, việc tiếp cận công nghệ in tiền polymer gần như là điều “bất khả thi”. Mọi quy trình, công thức, vật liệu đều được bảo mật tuyệt đối. Nhưng chính trong điều kiện tưởng chừng không thể đó, ý chí và bản lĩnh của người kỹ sư Việt Nam được thử thách và khẳng định.
Trước hết, tiền polymer không phải là "tiền nhựa nilon" như cách gọi thông tục. Về mặt khoa học, cốt lõi của tờ tiền là một màng nhựa đặc chủng có tên BOPP (Biaxially Oriented Polypropylene).
Khác biệt nằm ở cụm từ "định hướng hai chiều": Màng nhựa này được kéo giãn cả chiều dọc và chiều ngang dưới tác động của nhiệt độ cao. Quá trình này không chỉ làm màng nhựa mỏng đi mà quan trọng hơn, nó sắp xếp lại cấu trúc phân tử, tạo ra sức bền cơ học cực lớn, khả năng chống rách vượt trội và hoàn toàn không thấm nước. Đây là lớp khiên bảo vệ vật lý đầu tiên.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Bản chất màng BOPP là hoàn toàn trong suốt. Để trở thành một vật liệu có thể in ấn và cho cảm giác "như giấy", nó phải trải qua một quy trình khoa học khắt khe: "Hóa giấy" (Opacifying).
Lúc này, nhà sản xuất sẽ phủ nhiều lớp hợp chất hóa chất đặc chủng (thường là màu trắng đục) lên cả hai mặt của màng nhựa. Lớp phủ này có nhiệm vụ tạo ra một bề mặt có độ bám dính mực cao, đồng thời mô phỏng độ sần và cảm giác cầm nắm đặc trưng của giấy cotton truyền thống.
Tuy nhiên, nghệ thuật thực sự của công nghệ phôi nằm ở những khoảng không gian "được tính toán để bỏ trống". Tại các vị trí chiến lược, lớp phủ opacifying được chừa lại, tạo thành cụm "cửa sổ trong suốt" quang học. Đây là một hàng rào chống giả tự nhiên. Tội phạm có thể dùng máy hiện đại để in lên phôi nhựa trôi nổi, nhưng chúng không thể sao chép sự chuyển trạng thái đột ngột, sắc nét từ vùng trắng đục sang vùng trong suốt phẳng phiu. Tại các cửa sổ này, nhà máy còn tích hợp các hình dập nổi vô hình, chỉ lộ diện dưới ánh sáng thích hợp.
Ưu điểm lớn nhất của việc làm chủ công nghệ "Giấy nền đa lớp" là khả năng tích hợp bảo mật “từ trong trứng nước”. Khác với việc mua phôi polymer rồi mới in, phiên bản PolySecure-Shield do kỹ sư Việt Nam sáng chế hiện nay có thể can thiệp trực tiếp, cấy các tính năng chống giả quang học phức tạp (bóng chìm, dây bảo hiểm) vào sâu bên trong cấu trúc các lớp màng nhựa ngay trong giấy nền đa lớp.
Điều này biến tờ tiền thành một cấu trúc bảo mật khép kín, triệt tiêu cơ hội tiếp cận nguyên liệu tiêu chuẩn của tội phạm và biến việc làm giả thành "nhiệm vụ bất khả thi". Đặc biệt, công nghệ này giúp gia tăng khả năng chống mài mòn, ẩm, tia UV, bụi bẩn và duy trì hiệu ứng quang học suốt vòng đời tờ tiền.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Câu chuyện về tờ tiền polymer của Việt Nam, nếu nhìn rộng hơn, không chỉ là một thành tựu kỹ thuật. Đó là minh chứng rõ ràng cho năng lực làm chủ công nghệ - đại diện cho tinh thần đổi mới tư duy của Đảng đã khẳng định trong Nghị quyết 57-NQ/TW: "Giải phóng tư duy khoa học, thúc đẩy sáng tạo vì sự phát triển phồn vinh của đất nước".
Vào tháng 9/2023, Công ty Crane Currency (Mỹ) đã ký thỏa thuận hợp tác với Công ty Q&T VN để dùng dải bảo an 3 chiều rất tinh xảo của họ trên giấy nền đa lớp do Công ty Polymer Q&T VN sản xuất. Crane Currency là một công ty chuyên kinh doanh, phân phối giấy in tiền (cả coton lẫn polymer) cho 50 quốc gia và vùng lãnh thổ trên toàn thế giới và cũng là công ty độc quyền phân phối giấy in tiền USD cho Mỹ từ năm 1801 đến nay.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Đại sứ Mỹ Marc E. Knapper gọi đây là “minh chứng sống động cho sự hợp tác chiến lược Việt - Mỹ trong lĩnh vực bảo mật cao nhất”.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Nhà máy tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc liên tục đón tiếp các đoàn ngoại giao từ nhiều quốc gia như Pakistan, Nigeria, Nam Phi… Họ quan tâm đặc biệt đến công nghệ PolySecure do người Việt làm chủ.
Giờ đây, Việt Nam đã ghi tên mình lên bản đồ thế giới trong lĩnh vực giấy nền in tiền polymer. Từ chỗ phải đi sau, Việt Nam hiện nay có thể cạnh tranh sòng phẳng với những tập đoàn khổng lồ.
Nhà máy In tiền Quốc gia sau 35 năm
Lịch sử ngành công nghiệp in tiền tại nước ta bắt đầu từ năm 1946 tại đồn điền Chi Nê (Hòa Bình), nơi những tờ "Giấy bạc Cụ Hồ" đầu tiên được in ấn để phục vụ nền tài chính của chính quyền cách mạng non trẻ.
Ngày 22/4/1991, Nhà máy In tiền Quốc gia chính thức được thành lập theo quyết định của Chủ tịch Hội đồng Bộ trưởng, nay là Thủ tướng Chính phủ. Sự kiện trọng đại này được xem là một dấu mốc có ý nghĩa to lớn trong lịch sử hình thành và phát triển của hoạt động in tiền của Việt Nam.
Đến ngày 11/8/2010, nhà máy chính thức chuyển đổi mô hình hoạt động thành Công ty TNHH Một thành viên, do Ngân hàng Nhà nước Việt Nam nắm giữ 100% vốn. Công ty có trụ sở tại số 30, đường Phạm Văn Đồng, Hà Nội. Vốn điều lệ là hơn 1.578 tỷ đồng. Người đại diện pháp luật hiện nay là ông Nguyễn Đức Cường.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Chức năng cốt lõi của Nhà máy in tiền không nằm ở lợi nhuận (Bộ Tài chính và NHNN không giao chỉ tiêu lợi nhuận), mà là bảo đảm an ninh tiền tệ thông qua việc sản xuất những loại hàng hóa đặc biệt nhất: in, đúc tiền, sản xuất vàng miếng, vật phẩm, lưu niệm bằng vàng và các loại giấy tờ có giá theo kế hoạch được giao của thống đốc Ngân hàng Nhà nước.
Từ ngày 21/12/2020, theo quyết định của Thủ tướng Chính phủ, Báo cáo tài chính của Nhà máy In tiền Quốc gia chính thức được đưa vào Danh mục tài liệu Bí mật Nhà nước.
Trước đó, đơn vị này tuy không định kỳ công bố theo quý nhưng vẫn công bố báo cáo tài chính hàng năm, và báo cáo mới nhất là đến quý 2/2019. Tại thời điểm đó, báo cáo tài chính bán niên cho thấy nhà máy lỗ hơn 11,2 tỷ đồng.
Lỗ giữa kỳ thực chất chỉ là "khoảng lùi kế toán" (số liệu tạm tính) do cơ chế quyết toán giá trị sản phẩm công ích thường chỉ thực hiện vào cuối năm tài chính. Tổng tài sản của Nhà máy là 2.266 tỷ đồng, vốn chủ sở hữu 1.907 tỷ đồng.
Doanh thu của đơn vị này từng chạm mốc ấn tượng hơn 2.300 tỷ đồng vào năm 2018 và phụ thuộc 100% vào khối lượng in đúc theo lệnh điều hành chính sách tiền tệ trực tiếp từ Thống đốc.
HÌNH ẢNH TỪ INTERNET
Đằng sau tờ giấy polymer đang lưu hành là minh chứng thực tế cho năng lực làm chủ công nghệ của kỹ sư Việt Nam từ vật liệu lõi và hệ thống phòng thủ chống giả tiên tiến. Sự tự chủ này không chỉ giúp Việt Nam giải quyết triệt để bài toán chống giả hay tiết kiệm ngân sách, mà lớn lao hơn, nó khẳng định vị thế độc lập tuyệt đối của một quốc gia trong việc bảo vệ và kiểm soát huyết mạch của nền kinh tế.