Bốc hơi 73 tỷ USD định giá: Kết đắng cho mô hình áo 3 USD của Shein

Chỉ mới vài năm trước, Shein tưởng chừng như một thế lực không thể ngăn cản. Mô hình kinh doanh mới mẻ - sử dụng lượng dữ liệu khổng lồ cùng các thuật toán thông minh để bắt xu hướng thời trang và tạo ra các thiết kế mới, sau đó giao cho mạng lưới nhà cung cấp Trung Quốc may gia công với chi phí bèo bọt - đã tạo nên cơn sốt tại các thị trường phương Tây.

Người Mỹ nói riêng đã dành hàng giờ liền lướt ứng dụng của Shein để săn những chiếc áo sơ mi 3 USD hay quần kaki 5 USD. Vào năm 2022, không lâu sau khi chuyển trụ sở chính từ Nam Kinh sang Singapore, công ty này còn từng được các nhà đầu tư tư nhân định giá 100 tỷ USD.

Thế nhưng, mới đây, Shein thông báo kế hoạch niêm yết trên Sở Giao dịch Chứng khoán Hồng Kông chỉ với mức định giá khiêm tốn 27 tỷ USD. Tình hình kinh doanh đang suy giảm nghiêm trọng.

Năm 2024, Shein mang về 39 tỷ USD doanh thu, tăng 21% so với năm trước đó. Đến năm 2025, doanh số chỉ còn tăng 8% lên 42 tỷ USD, và trong quý I/2026, doanh thu nhích nhẹ 1% so với cùng kỳ năm ngoái. Chuyện gì đã xảy ra?

Không thể phủ nhận mô hình kinh doanh của Shein vô cùng sáng tạo. Hãng này hiện cung cấp hơn 2 triệu mặt hàng thời trang riêng biệt, với 4.700 mẫu mới được bổ sung mỗi ngày. 280 triệu khách hàng trên toàn thế giới - không bao gồm Trung Quốc - đặt trung bình 4 đơn hàng mỗi năm. Điều này cho thấy nhiều người dùng không quá bận tâm đến chất lượng sản phẩm.

Sự thành công của mô hình đã kích thích hàng loạt kẻ ăn theo - một trong những lý do khiến rắc rối của Shein ngày càng chất chồng. Năm 2022, PDD - một tập đoàn thương mại điện tử Trung Quốc - đã thành lập Temu, một nền tảng có mô hình tương tự Shein tại Mỹ. Đến năm 2024, Amazon - sàn thương mại điện tử lớn nhất thế giới - cũng ra mắt Haul, mảng kinh doanh hàng siêu rẻ của riêng mình. Trong khi đó, TikTok liên tục mở rộng sang mảng thương mại điện tử với TikTok Shop - đơn vị đã vượt mặt Shein về doanh số tại Mỹ.

Tuy nhiên, nguyên nhân lớn hơn dẫn đến sự sụt giảm doanh số và suy giảm khả năng sinh lời của Shein đến từ việc chính quyền Mỹ và Liên minh Châu Âu (EU) vào năm ngoái quyết định xóa bỏ lỗ hổng thuế quan mang tên de minimis - quy định vốn cho phép các bưu kiện dưới một giá trị nhất định được nhập khẩu miễn thuế.

Điều đó, kết hợp với các mức thuế quan cao hơn đối với hàng hóa Trung Quốc do chính quyền Trump nhiệm kỳ hai áp đặt, đã giáng một đòn đặc biệt đau đớn vào mảng kinh doanh của Shein tại Mỹ. Tỷ trọng doanh thu mà Shein tạo ra từ thị trường này đã giảm từ gần 30% vào năm 2023 xuống còn khoảng 23% trong 3 tháng đầu năm nay.

Shein phản ứng bằng cách đa dạng hóa cơ sở sản xuất. Ví dụ, năm ngoái, hãng đã bắt tay hợp tác với Reliance - một tập đoàn đa ngành của Ấn Độ - để sản xuất quần áo tại quốc gia này, nơi Shein dự định bán cả ở thị trường nội địa lẫn xuất khẩu ra nước ngoài.

Shein đã mất nhiều năm thăm dò các thị trường chứng khoán tiềm năng. Kế hoạch ban đầu niêm yết tại New York đã bị hủy bỏ giữa làn sóng phản đối gay gắt vì cáo buộc sử dụng lao động cưỡng bức. Việc chuyển hướng sang Hồng Kông cũng chỉ diễn ra sau khi chính phủ Trung Quốc không bật đèn xanh cho phương án IPO tại London. Sự sụp đổ định giá buộc hãng phải chi trả phần lớn khoản dàn xếp bồi thường cho các nhà đầu tư chịu tổn thất.

Được biết, doanh thu của Shein chỉ đạt 41,8 tỷ USD trong năm 2025 - sụt giảm mạnh so với mức tăng trưởng của năm trước đó. Trong quý I/2026, công ty lỗ 99 triệu USD sau khi Mỹ xóa bỏ chính sách miễn thuế nhập khẩu đối với các bưu kiện nhỏ, cộng thêm khoản chi phí hạch toán kế toán một lần tương đối lớn.

"Công ty đã bỏ lỡ thời điểm vàng để niêm yết," William Ma, Giám đốc Đầu tư tại GROW Investment Group, nhận định.

Shaun Rein, Giám đốc Điều hành tại China Market Research Group, chia sẻ rằng giới đầu tư và người tiêu dùng không còn hào hứng với gã khổng lồ thời trang siêu nhanh này như trước: "Bằng việc chần chừ, họ đã bỏ lỡ những cửa sổ cơ hội vàng."

"Công ty đang chuyển dịch từ một nền tảng thời trang nhanh tăng trưởng cao dựa trên công nghệ thành một nhà bán lẻ may mặc toàn cầu đã trưởng thành, đối mặt với sự sụt giảm tăng trưởng mang tính cấu trúc và áp lực duy trì biên lợi nhuận kéo dài," Lenny Zephirin, Trưởng bộ phận phân tích tại The Zephirin Group, cho biết.

"Cơn khát cổ phiếu Shein đã biến mất. Nó không còn tồn tại nữa," Zephirin nhận định thêm về một làn sóng IPO vốn đang bị thống trị bởi các công ty trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn. "Khẩu vị của thị trường hiện tại là AI, bán dẫn, chip nhớ, bộ nhớ lưu trữ, hạ tầng đám mây và Shein thì không sở hữu những yếu tố đó."

Thị phần của Shein trong chi tiêu cho may mặc, phụ kiện và giày dép tại Mỹ đã đạt đỉnh ở mức khoảng 5% vào quý I/2025, sau đó tăng trưởng âm so với cùng kỳ năm trước vào quý IV và tiếp tục mất dần thế trận trong năm 2026, theo Michael Gunther, nhà phân tích tại Consumer Edge.

Tại Anh, nơi Shein nắm giữ thị phần kỷ lục 7,5% trong phân khúc may mặc, phụ kiện và giày dép, tốc độ tăng trưởng thị phần so với cùng kỳ năm trước cũng đã chậm lại gần như về mức 0.

"Điều đó cho thấy Shein có thể đang bước vào giai đoạn của một nhà bán lẻ đã bão hòa, khi đà tăng trưởng bị khựng lại ngay tại thị trường duy nhất không chịu áp lực giá cụ thể nào," Gunther nhận định.

Theo: The Economist, SCMP

Vũ Anh