Buồn của Nga: Thương mại với 3 nước láng giềng bất ngờ sụt hơn 90%, chứng kiến 'cuộc ly hôn kinh tế' căng thẳng chưa từng có

Khi Liên minh châu Âu (EU) áp đặt các lệnh trừng phạt thương mại sâu rộng lên Nga cách đây 4 năm, công ty chế biến gỗ Puidukoda của Estonia rơi vào tình thế khẩn cấp. Họ chứng kiến hơn một nửa nguồn cung gỗ thông và gỗ vân sam của doanh nghiệp phụ thuộc vào Nga gần như biến mất chỉ sau một đêm.

Trước chiến sự Ukraine, hàng chục nghìn tấn gỗ từ Nga liên tục được vận chuyển bằng xe tải qua biên giới phía đông Estonia. Tuy nhiên, sau các lệnh trừng phạt, doanh nghiệp này buộc phải tái cấu trúc toàn bộ chuỗi cung ứng trong vòng sáu tháng.

Puidukoda nhanh chóng chuyển hướng sang Bắc Âu, ký hợp đồng với khoảng 30 nhà cung cấp mới tại Phần Lan và Thuỵ Điển. Những đoàn xe từ Nga trước đây được thay thế bằng các chuyến phà chở hàng vượt biển Baltic.

Câu chuyện của Puidukoda cho thấy sự thay đổi sâu sắc đang diễn ra tại 3 quốc gia Baltic gồm Estonia, Latvia và Lithuania, khu vực được xem là chứng kiến cuộc tái cấu trúc kinh tế mạnh mẽ nhất châu Âu kể từ khi xung đột Ukraine bùng phát.

Theo dữ liệu được công bố, tổng kim ngạch thương mại giữa 3 nước Baltic và Nga đã lao dốc tới 91% trong giai đoạn 2021-2025.

Không chỉ thương mại, các quốc gia Baltic cũng cắt giảm mạnh sự phụ thuộc vào năng lượng Nga. Trong nhiều năm, các cảng Baltic từng là cửa ngõ quan trọng giúp Nga xuất khẩu than đá, dầu mỏ và khí đốt sang phương Tây. Tuy nhiên, điều này đang thay đổi nhanh chóng.

Tại Latvia, khối lượng hàng hóa qua cảng đã giảm tới 50% kể từ năm 2015, sau khi Nga sáp nhập Crimea và dòng hàng hóa Nga bắt đầu suy giảm.

Tại Lithuania, các lệnh trừng phạt của EU nhằm vào phân bón kali từ Belarus đã buộc nước này phải dừng hoạt động vận chuyển qua đường sắt tới các cảng Baltic. Công ty Lithuanian Railways mất khoảng 100 triệu euro doanh thu mỗi năm vì quyết định này.

Song song với việc cắt đứt quan hệ thương mại với Nga, các nước Baltic cũng tăng mạnh chi tiêu quốc phòng vì lo ngại mối đe dọa từ phía đông.

Ngoại trưởng Estonia Margus Tsahkna cho biết không ai trong khu vực tin rằng hòa bình với Nga sẽ sớm quay trở lại.

Ba nước Baltic cùng với Phần Lan hiện chiếm phần lớn đường biên giới trên bộ của EU với Nga. Đây cũng là nhóm quốc gia đi đầu trong việc thúc đẩy các gói trừng phạt cứng rắn hơn với Moscow.

Cựu Thủ tướng Estonia Kaja Kallas hiện đã trở thành người đứng đầu chính sách đối ngoại của EU, tiếp tục thúc đẩy lập trường cứng rắn với Nga.

Mới đây, ngoại trưởng 3 nước Baltic còn ra tuyên bố chung ngăn Thủ tướng Slovakia Robert Fico sử dụng không phận của họ để tới Moscow dự lễ kỷ niệm ngày 9/5.

Dù một số chính trị gia châu Âu như Thủ tướng tương lai của Bulgaria hay lãnh đạo Belgium kêu gọi khôi phục quan hệ kinh tế với Nga, các quốc gia Baltic khẳng định sẽ không quay lại mô hình cũ.

Giới chức khu vực cho rằng cái giá kinh tế phải trả là lớn, nhưng họ coi đây là sự đánh đổi cần thiết để đảm bảo an ninh lâu dài.

Diệp Vy

Theo Financial Post