Cảnh giác mã độc núp bóng ứng dụng AI giả mạo

Công an tỉnh Quảng Ninh vừa phát đi cảnh báo về mã độc núp bóng ứng dụng AI giả mạo.

Theo đó, sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo đã mang lại nhiều tiện ích trong học tập, làm việc và giải trí. Tuy nhiên, lợi dụng sự quan tâm của người dùng đối với các công cụ tạo ảnh, video, hoán đổi khuôn mặt và chatbot AI, các đối tượng xấu có thể tạo quảng cáo, trang web hoặc ứng dụng giả mạo để phát tán mã độc, đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản.

Nguy cơ không xuất phát từ công nghệ AI, mà từ việc người dùng tải phần mềm không rõ nguồn gốc, bỏ qua cảnh báo bảo mật và cấp cho ứng dụng các quyền truy cập không cần thiết.

Cơ chế dưới đây chủ yếu xảy ra trên điện thoại Android khi người dùng cài đặt tệp .apk từ bên ngoài kho ứng dụng chính thức.

Bước 1: Dẫn dụ tải ứng dụng giả mạo

Đối tượng đăng quảng cáo hoặc gửi đường dẫn qua Facebook, TikTok, Zalo, tin nhắn và các nền tảng trực tuyến, giới thiệu công cụ AI miễn phí, phiên bản cao cấp hoặc tính năng đặc biệt.

Người dùng sau đó được hướng dẫn truy cập trang web giả mạo, tải tệp cài đặt từ nguồn không xác định, đồng thời bỏ qua các cảnh báo an toàn của thiết bị.

Bước 2: Yêu cầu cấp quyền nhạy cảm

Sau khi được cài đặt, ứng dụng giả mạo có thể yêu cầu người dùng kích hoạt quyền Trợ năng (Accessibility), đọc tin nhắn hoặc thông báo, hiển thị trên ứng dụng khác hay thực hiện những quyền không liên quan đến chức năng đã quảng cáo.

Quyền Trợ năng vốn được thiết kế để hỗ trợ người khuyết tật sử dụng thiết bị. Tuy nhiên, nếu bị mã độc lợi dụng, quyền này có thể cho phép ứng dụng đọc một phần nội dung hiển thị và tự động thực hiện một số thao tác trên giao diện.

Bước 3: Đánh cắp thông tin và chiếm đoạt tài sản

Tùy theo quyền đã được cấp và cơ chế bảo vệ của thiết bị, mã độc có thể tạo màn hình đăng nhập giả, theo dõi thao tác, đọc thông báo chứa mã xác thực hoặc che giấu cảnh báo giao dịch.

Xác thực bằng vân tay hoặc nhận diện khuôn mặt vẫn là lớp bảo vệ quan trọng, nhưng không thể thay thế việc giữ an toàn cho thiết bị. Khi điện thoại đã bị xâm nhập hoặc người dùng bị dẫn dụ tự xác thực giao dịch, nguy cơ mất tiền vẫn có thể xảy ra.

Công an tỉnh Quảng Ninh khuyến cáo người dân không nhấp vào đường dẫn, quét mã QR hoặc tải tệp cài đặt từ quảng cáo, tin nhắn và tài khoản không rõ nguồn gốc.

Không cài tệp .apk được gửi qua Zalo, Facebook, Telegram, email hoặc tin nhắn. Đối với iPhone, không cài hồ sơ cấu hình hoặc quản lý thiết bị từ nguồn không xác định.

Chỉ tải ứng dụng từ Google Play hoặc App Store; đồng thời kiểm tra đúng tên ứng dụng, nhà phát triển, quyền truy cập và thông tin công bố trên trang chính thức của đơn vị cung cấp.

Không cấp quyền Trợ năng, quyền đọc tin nhắn, đọc thông báo hoặc hiển thị trên ứng dụng khác nếu ứng dụng không có lý do sử dụng rõ ràng.

Không cung cấp tên đăng nhập, mật khẩu, mã OTP hoặc dữ liệu sinh trắc học cho bất kỳ ai. Không cài phần mềm điều khiển từ xa hoặc chia sẻ màn hình theo hướng dẫn qua điện thoại, tin nhắn hay mạng xã hội.

Duy trì Google Play Protect trên thiết bị Android; thường xuyên cập nhật hệ điều hành, ứng dụng ngân hàng và các bản vá bảo mật.

Khi nghi ngờ điện thoại đã nhiễm mã độc, người dân cần ngừng sử dụng thiết bị để đăng nhập ngân hàng hoặc thực hiện giao dịch.

Tắt nguồn điện thoại hoặc ngắt toàn bộ kết nối Internet nếu có thể thực hiện an toàn.

Sử dụng một thiết bị khác đáng tin cậy để liên hệ ngay với ngân hàng theo số điện thoại chính thức, yêu cầu khóa dịch vụ ngân hàng điện tử và kiểm tra các giao dịch bất thường.

Đổi mật khẩu các tài khoản quan trọng trên thiết bị an toàn; không đổi mật khẩu bằng chiếc điện thoại đang nghi bị xâm nhập.

Lưu giữ đường dẫn, số điện thoại, nội dung trao đổi, hình ảnh và chứng từ giao dịch; trình báo cơ quan Công an gần nhất khi phát hiện dấu hiệu lừa đảo hoặc chiếm đoạt tài sản.

Mỗi người dân cần thận trọng trước những lời mời tải ứng dụng "miễn phí", "phiên bản đặc biệt" hoặc yêu cầu cấp quyền bất thường. Kiểm tra kỹ nguồn tải và quyền truy cập trước khi cài đặt là biện pháp đơn giản nhưng có thể giúp ngăn chặn hậu quả nghiêm trọng.

PV