Cắt giảm thủ tục hành chính: Tìm "điểm cân bằng" để gỡ rào cản cho doanh nghiệp

Chiều 16/10, dưới sự chỉ đạo của Hội Luật gia Việt Nam, Tạp chí Đời sống và Pháp luật/Tạp chí điện tử Người Đưa Tin tổ chức toạ đàm "Đẩy mạnh cắt giảm thủ tục hành chính, gỡ rào cản cho doanh nghiệp phát triển".

Doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít rào cản về thủ tục hành chính

Tham dự và phát biểu chỉ đạo tại toạ đàm, ông Nguyễn Khánh Ngọc – Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam cho biết, trong giai đoạn vừa qua và đặc biệt bước sang nhiệm kỳ 2026-2031, dưới sự lãnh đạo sâu sát của Đảng, sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, công cuộc hoàn thiện thể chế kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh đã đạt được những bước tiến quan trọng.

Đặc biệt, tinh thần chỉ đạo tại Kết luận số 18-KL/TW của Ban Chấp hành Trung ương Đảng về phát triển kinh tế - xã hội, tài chính quốc gia, vay và trả nợ công giai đoạn 2026-2030 đã đặt ra yêu cầu rất cao và cụ thể: tiếp tục rà soát, cắt giảm mạnh mẽ các ngành nghề kinh doanh có điều kiện và điều kiện kinh doanh không cần thiết; giảm 50% thời gian thực hiện, 50% chi phí tuân thủ thủ tục hành chính; đồng thời cấp Bộ chỉ thực hiện không quá 30% tổng số thủ tục hành chính thuộc lĩnh vực quản lý.

Cụ thể hóa chủ trương này, Chính phủ đã ban hành hàng loạt nghị quyết quan trọng, nổi bật là Nghị quyết số 258/NQ-CP ngày 31/8/2026, tiếp tục yêu cầu đổi mới thực chất, toàn diện công tác cải cách thủ tục hành chính, chuyển mạnh từ tư duy "tiền kiểm" sang "hậu kiểm" trên cơ sở quản trị rủi ro, tăng cường kiểm soát dựa trên dữ liệu và lấy doanh nghiệp, người dân làm trung tâm phục vụ.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc cho biết, từ thực tiễn phản ánh của cộng đồng doanh nghiệp và qua công tác tư vấn pháp lý của giới luật gia, chúng ta thấy rằng doanh nghiệp vẫn đang đối mặt với không ít rào cản.

Đó là tình trạng quy định pháp luật ngày càng nhiều sửa đổi, bổ sung liên tục còn chồng chéo; thiếu thống nhất, trong khi đó các quy định về giải thích, áp dụng pháp luật không đồng bộ dẫn tới những quy định pháp luật không đạt được mục tiêu, chính sách đề ra; thủ tục hành chính qua nhiều tầng nấc; yêu cầu cung cấp hồ sơ giấy tờ của chính cơ quan Nhà nước cấp nhiều lần hoặc những bất cập trong khâu thực thi tại một số cơ quan công quyền.

"Những "điểm nghẽn" này làm gia tăng chi phí tuân thủ, thời gian và rủi ro, ảnh hưởng trực tiếp đến khả năng hấp thụ nguồn lực và mục tiêu tăng trưởng kinh tế trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc", ông Ngọc phát biểu.

4 vấn đề trọng tâm cần lưu ý

Theo Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam, với vai trò là tổ chức chính trị - xã hội - nghề nghiệp lớn nhất của giới luật gia cả nước - với hơn 100.000 hội viên hoạt động trên tất cả các lĩnh vực lập pháp, hành pháp, tư pháp và tư vấn pháp luật - Hội Luật gia Việt Nam nhận thức sâu sắc rằng: Xóa bỏ các rào cản thể chế và thủ tục hành chính chính không cần thiết là cách thiết thực để tháo gỡ điểm nghẽn, khơi thông nguồn lực, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp, đưa thể chế thực sự trở thành lợi thế cạnh tranh của quốc gia.

Từ góc nhìn pháp lý và thực tiễn hoạt động của Hội, để việc cắt giảm thủ tục hành chính thực sự đi vào chiều sâu, mang lại hiệu quả thiết thực cho cộng đồng doanh nghiệp nhưng không buông lỏng quản lý trong giai đoạn 2026-2030, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam nhấn mạnh sự cần thiết tăng cường trao đổi, thảo luận giữa cơ quan xây dựng pháp luật và cộng đồng doanh nghiệp để hiểu đúng bản chất, vị trí, vai trò của thủ tục hành chính, từ đó tìm ra "điểm cân bằng".

Theo đó, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam Nguyễn Khánh Ngọc lưu ý 4 vấn đề trọng tâm sau:

Thứ nhất, rà soát, hoàn thiện các quy định pháp luật gắn liền với tư duy quản lý kiến tạo phát triển. Các bộ, ngành, cơ quan chức năng cần tiếp tục rà soát kỹ lưỡng các điều kiện kinh doanh, kiên quyết bãi bỏ những giấy phép con chồng chéo, bất hợp lý, không còn phù hợp với thực tiễn. Cơ quan nhà nước phải chuyển mạnh từ tư duy quản lý sang tư duy phục vụ, coi sự hài lòng của doanh nghiệp và người dân làm thước đo chất lượng hoạt động, hoàn thành nhiệm vụ. Thủ tục hành chính là cần thiết khi thực hiện đúng giúp người dân, doanh nghiệp thực hiện hiệu quả các quyền và nghĩa vụ của mình. Nhưng cũng không đặt vấn đề ở thái cực cắt giảm tất cả thủ tục hành chính.

Thứ hai, đẩy mạnh chuyển đổi số, liên thông dữ liệu và nâng cao trách nhiệm thực thi. Công cuộc cắt giảm thủ tục hành chính chỉ thực sự hiệu quả khi gắn liền với quá trình chuyển đổi số quốc gia, kết nối và khai thác dữ liệu liên thông giữa các cơ quan, tránh tình trạng doanh nghiệp phải cung cấp thông tin nhiều lần, cung cấp thông tin mà cơ quan nhà nước đã có. Đồng thời, phải đề cao trách nhiệm giải trình của người đứng đầu, khắc phục triệt để tình trạng đùn đẩy trách nhiệm, nhũng nhiễu, gây phiền hà trong thực thi công vụ.

Thứ ba, phát huy mạnh mẽ vai trò phản biện xã hội, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của doanh nghiệp. Hội Luật gia các cấp, các chuyên gia pháp lý cần sát cánh cùng các hiệp hội doanh nghiệp để lắng nghe, nhận diện kịp thời những "điểm nghẽn", vướng mắc từ thực tiễn sản xuất, kinh doanh. Thông qua hoạt động tham gia xây dựng pháp luật, phản biện xã hội và tổng rà soát văn bản quy phạm pháp luật, Hội sẽ tích cực kiến nghị cơ quan nhà nước có thẩm quyền sửa đổi, bổ sung các quy định còn bất cập, bảo đảm tính thống nhất và minh bạch của hệ thống pháp luật.

Thứ tư, đẩy mạnh các hoạt động hỗ trợ pháp lý thiết thực cho doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhỏ và vừa. Các trung tâm tư vấn pháp luật, trợ giúp pháp lý thuộc hệ thống Hội cần tăng cường đồng hành, hướng dẫn, hỗ trợ pháp lý miễn phí, giúp doanh nghiệp hiểu đúng và thực hiện hiệu quả các quy định pháp luật, quyền và nghĩa vụ của mình nhằm phòng ngừa rủi ro, giải quyết tranh chấp hiệu quả từ cơ sở, qua đó tiếp thêm niềm tin và động lực để cộng đồng doanh nghiệp yên tâm đầu tư, sản xuất.

Nhấn mạnh tọa đàm hôm nay là diễn đàn có ý nghĩa thiết thực để các cơ quan quản lý nhà nước, các chuyên gia kinh tế - pháp lý và cộng đồng doanh nghiệp cùng nhìn thẳng vào thực tế, chia sẻ những bài học hay và giải pháp đột phá, Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam kỳ vọng qua các tham luận sâu sắc của đại diện Viện Nghiên cứu Chính sách và Chiến lược, Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cùng các ý kiến trao đổi thẳng thắn từ Hiệp hội Doanh nghiệp nhỏ và vừa Thành phố Hà Nội và các vị đại biểu, chúng ta sẽ đúc rút được những kiến nghị sắc sảo, khả thi để gửi tới các cơ quan có thẩm quyền.

"Hy vọng Tọa đàm về chủ đề hôm nay sẽ là sự khởi đầu cho những nỗ lực của Tạp chí Đời sống và Pháp luật và Hội Luật gia Việt Nam nhằm đóng góp thiết thực vào sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên phát triển mới", Chủ tịch Hội Luật gia Việt Nam phát biểu.

Ông Nguyễn Khánh Ngọc khẳng định, Hội Luật gia Việt Nam cam kết sẽ luôn đồng hành, sát cánh cùng cộng đồng doanh nghiệp, phát huy trí tuệ và tâm huyết của đội ngũ luật gia cả nước để góp phần xây dựng môi trường đầu tư kinh doanh thông thoáng, minh bạch, thực hiện thắng lợi các mục tiêu phát triển kinh tế - xã hội của đất nước trong giai đoạn mới.

Thu Huyền - Hồng Nhung - Hữu Thắng - Việt Anh