CEO thời kỳ mới: Khi lãnh đạo không còn là người ra quyết định, mà là người xây năng lực cho tổ chức

Tại Newing Leadership Summit 2026, các diễn giả cho rằng vai trò của CEO đang thay đổi mạnh mẽ trong bối cảnh thị trường biến động và mô hình tổ chức ngày càng phức tạp. Theo bà Nguyễn Thị Minh Giang – Tổng Giám đốc và Đồng sáng lập Newing và ông Chandee Zhuang – Cố vấn cấp cao eWTP của Alibaba Group, thách thức lớn nhất của lãnh đạo hôm nay không còn là đưa ra quyết định đúng, mà là xây dựng năng lực cho tổ chức: từ văn hóa, hệ thống đến con người, để doanh nghiệp có thể đổi mới và phát triển bền vững.

Khi văn hóa trở thành lợi thế cạnh tranh

Theo ông Chandee Zhuang, khi vận hành một tổ chức, có ba yếu tố cốt lõi: sự đồng thuận của đội ngũ, năng lực tổ chức và văn hóa doanh nghiệp. Trong đó, văn hóa đóng vai trò đặc biệt quan trọng bởi nó định hình cách con người suy nghĩ, hành xử và phối hợp với nhau mỗi ngày.

"Văn hóa là những gì bạn có thể nhìn thấy, nghe thấy và cảm nhận trong tổ chức. Nó thể hiện qua cách mọi người nói chuyện, cách họ làm việc và cách họ phản ứng khi đối mặt với vấn đề," ông nói.

Theo ông, chiến lược và văn hóa luôn phải đi cùng nhau. Nếu doanh nghiệp theo đuổi đổi mới sáng tạo nhưng văn hóa nội bộ lại khiến nhân viên sợ thử nghiệm hoặc sợ mắc sai lầm, thì chính văn hóa đó sẽ trở thành điểm nghẽn cho chiến lược.

Ở góc nhìn thực hành, bà Nguyễn Thị Minh Giang cho rằng nhiều doanh nghiệp đang hiểu sai về đổi mới sáng tạo. Theo bà, đổi mới không phải là sản phẩm của một cá nhân xuất chúng, mà là kết quả của trí tuệ tập thể.

"Đổi mới không phải là kết quả của thiên tài đơn độc. Đổi mới là thiên tài của collective – của cả tập thể," bà nói.

Theo bà Giang, bản chất của đổi mới là giải quyết vấn đề. Vì vậy, muốn đổi mới, doanh nghiệp phải tạo ra một môi trường để cả tổ chức cùng tham gia giải quyết vấn đề. Điều đó khiến vai trò của lãnh đạo trong các dự án đổi mới khác hoàn toàn so với cách điều hành truyền thống: "Trong các dự án đổi mới hay trong những giai đoạn bất định, lãnh đạo không phải là người đưa ra câu trả lời. Họ phải là người tạo ra một 'không gian xã hội' nơi mọi người cảm thấy an toàn để tranh luận, chia sẻ và đồng sáng tạo."

Theo bà, một tổ chức muốn đổi mới cần phát triển ba năng lực quan trọng: tư duy sáng tạo, năng lực thử nghiệm sáng tạo và năng lực giải quyết vấn đề sáng tạo. Trong đó, yếu tố nền tảng là an toàn tâm lý – nơi nhân viên có thể đưa ra ý kiến khác biệt mà không sợ bị phán xét hay trừng phạt: "Trong các buổi brainstorm, nguyên tắc là tập trung vào vấn đề chứ không tập trung vào con người. Không tấn công cá nhân, mà phát triển ý tưởng."

Khi Founder không còn điều hành: Điều gì giữ tổ chức đứng vững?

Theo các diễn giả, khi doanh nghiệp phát triển đến một quy mô nhất định, câu hỏi quan trọng không còn là founder có giỏi hay không, mà là tổ chức có đủ năng lực để vận hành độc lập hay không.

Ông Chandee Zhuang cho rằng văn hóa chính là yếu tố giúp tổ chức tiếp tục phát triển ngay cả khi người sáng lập không còn trực tiếp điều hành. "Khi văn hóa đã thấm vào tổ chức, nó sẽ định hình cách mọi người hành động. Lúc đó tổ chức có thể tiếp tục vận hành ngay cả khi lãnh đạo thay đổi," ông nói.

Để hiểu rõ văn hóa doanh nghiệp, theo ông, lãnh đạo không chỉ lắng nghe nhân viên mà còn cần lắng nghe phản hồi từ đối tác và các bên trong hệ sinh thái.

Trong khi đó, bà Nguyễn Thị Minh Giang cho rằng để một tổ chức có thể đổi mới và phát triển bền vững, lãnh đạo phải tạo ra môi trường cho phép thử nghiệm: "Đây là thời đại mà ai thử nhiều hơn, sai nhanh hơn và học nhanh hơn thì người đó thắng."

Tuy nhiên, bà nhấn mạnh sai lầm chỉ có giá trị nếu tổ chức học được từ sai lầm đó: "Thử nhanh, sai nhanh – nhưng phải sai khác nhau. Nếu năm này qua năm khác vẫn lặp lại cùng một sai lầm thì đó không còn là đổi mới."

Theo bà, nhiều nghiên cứu trên thế giới, trong đó có nghiên cứu của Google về hiệu suất đội nhóm, cho thấy những đội đạt hiệu quả cao nhất thường là những đội có mức độ an toàn tâm lý cao – nơi mọi người dám chia sẻ ý kiến và dám thử nghiệm.

Trong bối cảnh đó, vai trò của CEO cũng đang thay đổi. Thay vì là người ra mọi quyết định, lãnh đạo ngày nay cần tập trung vào việc xây dựng năng lực cho tổ chức: từ văn hóa, hệ thống đến con người.

Bởi trong một thế giới ngày càng phức tạp, không một cá nhân nào có thể giải quyết mọi vấn đề một mình. Điều quan trọng nhất của lãnh đạo là tạo ra một tổ chức đủ mạnh để cùng nhau giải quyết vấn đề.

Kỳ Thư