Cho bạn vay 105.000 USD, hơn 10 năm sau ra tòa: Vì sao giao dịch bị tuyên vô hiệu?

Cho vay 105.000 USD, hơn 10 năm sau phát sinh tranh chấp

Trong các giao dịch vay mượn giữa cá nhân, hai bên có thể thỏa thuận khoản vay bằng ngoại tệ mà không chú ý đến các quy định về quản lý ngoại hối. Khi tranh chấp xảy ra, vấn đề không chỉ là người vay đã trả bao nhiêu, còn nợ bao nhiêu, mà bản thân giao dịch có được pháp luật công nhận hay không. Một vụ việc được TAND tỉnh An Giang xét xử phúc thẩm mới đây là trường hợp đáng chú ý.

Theo bản án, nguyên đơn là ông La K., bị đơn là ông Trịnh Anh Đ. Hai người vốn là bạn và có việc vay mượn tiền với nhau.

Trong khoảng thời gian từ tháng 11/2013 đến tháng 6/2014, ông K. nhiều lần cho ông Đ. vay tiền. Các khoản vay gồm cả CAD, USD và một khoản ngoại tệ được quy đổi thành tiền Việt Nam. Sau đó, hai bên chốt lại theo các giấy vay tiền với tổng số tiền ông Đ. nợ là 105.000 USD.

Theo ông K., hai bên thỏa thuận lãi suất 1,5%/tháng. Trong quá trình vay, ông Đ. đã nhiều lần chuyển tiền, tổng cộng 1,7378 tỷ đồng qua ngân hàng và trả thêm 20,5 triệu đồng tiền mặt, tương đương 1,7583 tỷ đồng.

Tuy nhiên, hai bên không thống nhất về bản chất của số tiền này. Ông K. cho rằng đây chủ yếu là tiền ông Đ. thanh toán lãi, chưa phải toàn bộ tiền gốc. Trong khi đó, ông Đ. thừa nhận vay tổng cộng 105.000 USD nhưng cho rằng hai bên không thỏa thuận lãi suất, do đó số tiền hơn 1,7 tỷ đồng đã chuyển phải được tính là tiền trả nợ gốc.

Ban đầu, ông K. yêu cầu ông Đ. trả 105.000 USD tiền gốc và 2,5 tỷ đồng tiền lãi. Trong quá trình giải quyết vụ án, nguyên đơn rút một phần yêu cầu đối với tiền gốc, chỉ còn yêu cầu ông Đ. trả 877,41 triệu đồng, đồng thời vẫn yêu cầu thanh toán 2,5 tỷ đồng tiền lãi.

Vì sao giao dịch vay 105.000 USD bị tuyên vô hiệu?

Khi xem xét vụ việc, HĐXX xác định các giao dịch vay tiền giữa hai bên là có thật. Ông K. đã giao tài sản và ông Đ. cũng thừa nhận đã nhận tổng số tiền tương ứng 105.000 USD.

Tuy nhiên, vấn đề nằm ở việc hai cá nhân thực hiện giao dịch vay bằng ngoại tệ. HĐXX dẫn Điều 22 Pháp lệnh Ngoại hối năm 2005, quy định trên lãnh thổ Việt Nam, trừ các trường hợp được phép, mọi giao dịch, thanh toán, niêm yết, quảng cáo không được thực hiện bằng ngoại hối.

Theo Tòa, giao dịch giữa ông K. và ông Đ. là giao dịch dân sự vay tài sản nhưng lại được thực hiện bằng USD. Hai bên không thuộc trường hợp được phép giao dịch bằng ngoại hối. Vì vậy, HĐXX xác định giao dịch vay 105.000 USD vô hiệu do vi phạm điều cấm của pháp luật.

Việc giao dịch bị tuyên vô hiệu không đồng nghĩa khoản tiền đã nhận không phải hoàn trả. HĐXX áp dụng quy định về hậu quả pháp lý của giao dịch dân sự vô hiệu, theo đó các bên phải hoàn trả cho nhau những gì đã nhận. Do ông Đ. đã nhận tiền từ ông K., Tòa tiếp tục xác định giá trị khoản tiền này để giải quyết nghĩa vụ hoàn trả.

105.000 USD được Tòa quy đổi thành hơn 2,6 tỷ đồng

Trong vụ án này, Tòa sử dụng tỷ giá USD tại thời điểm xét xử sơ thẩm là 25.102 đồng/USD. Theo đó, 105.000 USD được quy đổi thành hơn 2,635 tỷ đồng. Từ số tiền này, HĐXX xem xét những khoản ông Đ. đã thanh toán.

Ông K. thừa nhận trong tổng số 1,7583 tỷ đồng đã nhận từ ông Đ., có 877,41 triệu đồng được trả vào tiền gốc. Sau khi trừ khoản này, số tiền còn lại theo phép tính của Tòa là 1,7583 tỷ đồng.

Đối với 877,41 triệu đồng còn lại trong tổng số tiền ông Đ. đã chuyển trước đó, bị đơn cho rằng đây cũng là tiền trả nợ gốc. Tuy nhiên, HĐXX xác định ông Đ. không cung cấp được chứng cứ chứng minh khoản tiền này được thanh toán vào gốc, trong khi ông K. cho rằng đó là tiền trả lãi.

Dù vậy, do ông K. đã rút một phần yêu cầu và chỉ còn đề nghị ông Đ. thanh toán 877,41 triệu đồng tiền gốc, Tòa giải quyết trong phạm vi yêu cầu còn lại của nguyên đơn.

Đối với khoản 2,5 tỷ đồng tiền lãi mà ông K. yêu cầu, HĐXX không chấp nhận do giao dịch vay tài sản đã bị xác định vô hiệu.

Sau phiên sơ thẩm, cả hai bên đều kháng cáo. Tại phiên phúc thẩm, TAND tỉnh An Giang không chấp nhận kháng cáo của nguyên đơn cũng như bị đơn và giữ nguyên bản án sơ thẩm về nội dung tranh chấp.

Theo phán quyết, giao dịch vay 105.000 USD giữa ông K. và ông Đ. bị tuyên vô hiệu. Ông Đ. phải tiếp tục trả cho ông K. 877,41 triệu đồng; yêu cầu buộc bị đơn thanh toán 2,5 tỷ đồng tiền lãi không được Tòa chấp nhận.

Theo Bản án phúc thẩm số 438/2026/DS-PT ngày 28/8/2026 của TAND tỉnh An Giang.

Thu Thuỷ