Chữ ‘an’ trong nhiệm kỳ đặc biệt của Chính phủ

Chính phủ hành động

Hai chữ “đổi mới” và “thể chế” được nhắc nhiều và được thể hiện rõ trong nhiệm kỳ Chính phủ 2021-2025. Tuy nhiên, điều làm nên dấu ấn không nằm ở số lần được nhắc tới, mà ở cách những khái niệm ấy được chuyển hóa thành hành động cụ thể trong điều hành thực tiễn.

Từ tư duy xây dựng chính sách, phương thức tổ chức thực thi đến phản ứng chính sách trước những cú sốc chưa từng có tiền lệ, Chính phủ nhiệm kỳ này đã cho thấy một cách tiếp cận khác: Coi đổi mới không chỉ là khẩu hiệu mà là yêu cầu xuyên suốt của quản trị quốc gia; coi hoàn thiện thể chế không phải việc “làm cho đủ”, mà là khâu then chốt để tháo gỡ điểm nghẽn và khơi thông nguồn lực phát triển.

Khi báo cáo trước Quốc hội khóa XV tại Kỳ họp thứ 10, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Nguyễn Hòa Bình cho biết, Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đã đổi mới tư duy trong xây dựng pháp luật, chuyển từ “quản lý” sang “kiến tạo phát triển”, từ “tiền kiểm” sang “hậu kiểm”. Chính phủ cũng chủ động, tích cực đề xuất nhiều dự án luật với cơ chế, chính sách thông thoáng, kiến tạo, kịp thời tháo gỡ điểm nghẽn, nút thắt về cơ chế.

Chính phủ đã tổ chức 45 phiên họp chuyên đề xây dựng pháp luật; trình Quốc hội ban hành Nghị quyết về một số cơ chế, chính sách đặc biệt tạo đột phá trong xây dựng và tổ chức thi hành pháp luật; thông qua 180 luật, pháp lệnh, nghị quyết nhiều nhất từ trước đến nay, đã ban hành 1.400 nghị quyết, 820 nghị định. Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, các bộ, cơ quan ngang bộ đã ban hành theo thẩm quyền gần 3.600 văn bản quy phạm pháp luật.

Có thể thấy rằng, việc đặt trọng tâm vào đổi mới tư duy và hoàn thiện thể chế xuất phát từ yêu cầu thực tiễn của một nhiệm kỳ đặc biệt. Hiếm có nhiệm kỳ nào trong lịch sử Chính phủ Việt Nam phải bắt đầu trong hoàn cảnh nhiều thử thách khi đại dịch Covid-19 ở đỉnh điểm, chuỗi cung ứng toàn cầu đứt gãy, kinh tế thế giới rơi vào suy thoái, biến đổi khí hậu gay gắt, xung đột địa chính trị, năng lượng và an ninh lương thực trở thành những thách thức hiện hữu.

Trước những cú sốc chưa từng có tiền lệ, khả năng phản ứng chính sách nhanh, linh hoạt và hiệu quả trở thành thước đo quan trọng đối với năng lực điều hành của Chính phủ.

Trên nền tảng đó, các quyết sách điều hành kinh tế vĩ mô trong nhiệm kỳ được triển khai theo hướng chủ động, linh hoạt và phối hợp chặt chẽ giữa chính sách tài khóa, tiền tệ và các chính sách vĩ mô khác.

Kết quả là, giai đoạn 2021-2025, tăng trưởng GDP bình quân đạt 6,3%; quy mô nền kinh tế tăng từ 346 tỷ USD (năm 2020) lên 514 tỷ USD (năm 2025); GDP bình quân đầu người đạt hơn 5.000 USD; duy trì 10 năm xuất siêu liên tiếp; bội chi, nợ công trong giới hạn an toàn (nợ công năm 2025 giảm còn khoảng 36% GDP, giới hạn cho phép là 60% GDP)...

Nhiệm kỳ 2021-2025, tổng số vốn đầu tư công đạt khoảng 3,4 triệu tỷ đồng, tăng gần 55% so với nhiệm kỳ trước, được bố trí tập trung, khắc phục dàn trải, manh mún; với tổng số dự án sử dụng ngân sách Trung ương giảm từ khoảng 11.000 xuống còn khoảng 4.600 dự án (giảm gần 60%). Đến hết năm 2025, cả nước hoàn thành và đưa vào khai thác khoảng 3.345km đường bộ cao tốc và hơn 1.711km đường bộ ven biển, vượt mục tiêu Đại hội XIII đề ra.

Đặc biệt, năm 2025 ghi dấu ấn 3 đợt tổng khởi công, khánh thành, với 564 công trình hạ tầng quan trọng, quy mô lớn, tổng vốn đầu tư hơn 5,14 triệu tỷ đồng, trong đó khoảng gần 75% là vốn tư nhân, thể hiện rõ hiệu quả huy động các nguồn lực xã hội cho đầu tư phát triển.

Kinh tế tư nhân từng bị coi là bổ sung cho khu vực Nhà nước, nay được xác định là một động lực quan trọng nhất của tăng trưởng. Chính phủ đã bắt đầu giao cho khu vực tư nhân đảm nhận những dự án hạ tầng chiến lược, từ sân bay, cảng biển đến đường cao tốc - một bước chuyển mạnh mẽ từ “Nhà nước làm thay” sang “Nhà nước kiến tạo, xã hội cùng làm”.

Quan trọng hơn, đây là nhiệm kỳ mà Chính phủ không né tránh những vấn đề tồn đọng kéo dài. Những dự án thua lỗ hàng chục năm, những bệnh viện “đắp chiếu”... tất cả được mang ra xử lý và có kết quả tích cực.

Đặc biệt, đối ngoại và hội nhập quốc tế là điểm sáng trong bối cảnh tình hình thế giới nhiều khó khăn, trong đó ngoại giao kinh tế đạt nhiều kết quả ấn tượng. Uy tín và vị thế quốc tế của Việt Nam ngày càng được nâng cao trong nền kinh tế thế giới, nền chính trị toàn cầu và nền văn minh nhân loại.

Chia sẻ với Đời sống và Pháp luật, đại biểu Quốc hội Trần Hoàng Ngân (đoàn Tp.HCM) nói rằng, nhiệm kỳ vừa qua của Chính phủ là giai đoạn đặc biệt, đầy thử thách nhưng cũng rất đáng tự hào. Từ những kết quả kinh tế đạt được, ông Ngân nói rằng đó là thành quả của ý chí và khát vọng vươn lên không ngừng nghỉ.

Gần gũi, bình dân

Có thể nói, đây là nhiệm kỳ đặc biệt của Chính phủ khi an sinh xã hội được đặt ngang bằng với phát triển kinh tế. Những quyết sách lớn để củng cố nền tảng xã hội và chăm lo con người trong nhiệm kỳ này đều mang dấu ấn của những chữ “an” - an sinh, an toàn, an dân; trong đó, yêu cầu đảm bảo đời sống người dân được đặt lên tối thượng.

Nhìn lại trong 5 năm qua, khi đất nước phải đối mặt với những thách thức chưa từng có như dịch Covid-19, thiên tai, bão lũ sạt lở nghiêm trọng… các chính sách an sinh xã hội với những trụ cột quan trọng như bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp, cùng các chương trình cứu trợ, trợ giúp xã hội đã được Chính phủ tập trung chỉ đạo thực hiện.

Từ một chiến dịch tiêm chủng “thần tốc” đưa đất nước thoát khỏi đại dịch, đến quyết sách mở cửa đúng thời điểm nhưng sớm so với thế giới đã giúp phục hồi kinh tế nhanh nhất khu vực, Chính phủ đã hành động bằng một tinh thần nhất quán - lấy nhân dân làm trung tâm, lấy ổn định làm nền, lấy đổi mới làm động lực.

Dấu ấn “vì dân” của nhiệm kỳ 2021-2025 không chỉ thể hiện qua con số ngân sách chi cho an sinh với 180.000-200.000 tỷ đồng/năm, mà còn qua những buổi họp Chính phủ kéo dài đến tận khuya, những gói hỗ trợ được triển khai thần tốc; là những nụ cười rạng rỡ của học sinh vùng cao được hỗ trợ sách vở, có trường lớp khang trang; là toàn bộ 34.700 nhà hư hỏng được sửa chữa xong, 1.597 nhà bị sập, đổ, lũ cuốn trôi được xây dựng lại kiên cố, được xây xong trong năm 2025 khi triển khai “Chiến dịch Quang Trung” thần tốc; là 334.000 căn nhà tạm, nhà dột nát được xóa bỏ trước thời hạn; là món quà tặng mỗi người dân 100.000 đồng dịp Quốc khánh 2/9 với tổng kinh phí gần 11.000 tỷ đồng...

Phải thừa nhận rằng, hầu như suốt nhiệm kỳ, Thủ tướng và các thành viên Chính phủ chưa có ngày nghỉ trọn vẹn, bởi họ hiểu rằng phía sau mỗi quyết sách là đời sống của hàng triệu người dân. Tinh thần “làm hết việc chứ không phải hết giờ” đã trở thành biểu tượng của văn hóa công vụ mới.

Còn nhớ hình ảnh Thủ tướng Phạm Minh Chính xúc động rơi nước mắt khi chứng kiến sự mất mát, đau thương của người dân do thiên tai tại Điện Biên vào tháng 8/2025, khi ông đến thăm hỏi, động viên các gia đình bị thiệt hại nặng nề và bày tỏ sự chia sẻ sâu sắc, thể hiện tình cảm thương dân sâu sắc. Thủ tướng cũng đã nghẹn ngào, bật khóc khi đề cập đến hậu quả tàn khốc của bão Yagi vào tháng 9/2024 xóa sổ cả Làng Nủ.

Hình ảnh đó không chỉ là khoảnh khắc cá nhân mà còn phản ánh trách nhiệm và tâm huyết của người đứng đầu Chính phủ với cuộc sống của nhân dân. Những giây phút ấy làm sống lại tinh thần “vì dân” của nhiệm kỳ, cho thấy Chính phủ không chỉ điều hành bằng chính sách và con số, mà còn bằng sự sẻ chia và đồng cảm sâu sắc với những hoàn cảnh khó khăn.

Khi chia sẻ với Đời sống và Pháp luật, GS.TS Nguyễn Anh Trí - ĐBQH khoá XIV, XV, Thành viên Hội đồng tư vấn chính sách của Thủ tướng Chính phủ, đánh giá cao công tác an sinh xã hội trong nhiệm kỳ 2021-2025.

Ông nhìn nhận, các chính sách được triển khai đồng bộ và hiệu quả trên tinh thần không ai bị bỏ lại phía sau, nhân dân được giúp đỡ kịp thời và xứng đáng trong dịch bệnh, thiên tai. Hơn hết đó là cách tiếp cận gần dân của Thủ tướng và các thành viên Chính phủ, sát thực tiễn, khiến người dân cảm nhận được sự đồng hành của Chính phủ trong từng khó khăn, mất mát.

“Là một người đi ra từ chiến tranh ác liệt và thời kỳ bao cấp khó khăn, tôi nhận thấy thành tựu đó rất cao cả, những thành công đó rất ý nghĩa”, ông Trí nói.

Thu Huyền

Bài đăng trên ấn phẩm Tạp chí Đời sống & Pháp luật số đặc biệt Xuân Bính Ngọ 2026