Chuyên gia: Giãn 860.000 dân không chỉ là chuyển chỗ ở đến những tòa cao tầng vô cảm, người dân sẽ tự nguyện di dời khi có những KĐT đáng sống, ổn định công ăn việc làm

Giãn dân không chỉ là di chuyển chỗ ở đến những khối nhà cao tầng vô cảm mà phải giải quyết việc làm, giáo dục, y tế...

Chủ trương giãn dân khu phố cổ (phường Hoàn Kiếm, Hà Nội) một lần nữa được đặt ra trong bối cảnh thành phố đẩy mạnh tái cấu trúc đô thị theo Quy hoạch tổng thể Thủ đô với tầm nhìn 100 năm. 

Nhìn lại hơn 20 năm qua, đề án giãn dân phố cổ đã được Hà Nội bàn thảo nhiều lần. Một trong những phương án đó là sang khu đô thị Việt Hưng (Long Biên). Tuy nhiên, sang nơi tái định cư, họ có nhà đẹp nhưng mất sinh kế, bị cắt đứt khỏi nguồn sống, buộc phải quay lại phố cũ hoặc cho thuê nhà tái định cư. 

Ban ngày, nhiều hộ dân sống tại nhà C5 Quỳnh Mai vẫn phải bật điện để sinh hoạt. đây cũng là tình cảnh chung ở nhiều khu tập thể tại Hà Nội.

Vợ chồng bà H (Hàng Bạc) cho biết gia đình bà đã vài thế hệ sinh sống tại khu phố cổ. Ngôi nhà mặt tiền rộng 2,5m, tầng một được chia để kinh doanh, các tầng trên là nơi ở của cả gia đình 5 người.

Theo bà H, việc chuyển đến nơi ở mới sẽ gây nhiều xáo trộn, từ môi trường sống, học tập của các cháu đến việc làm của các con. Tuy nhiên, bà khẳng định gia đình sẵn sàng chấp hành chủ trương di dời nếu có chính sách đền bù, tái định cư phù hợp, đảm bảo cuộc sống ổn định, lâu dài.

Gắn bó hơn nửa đời người với căn hộ vỏn vẹn 30m2 tại khu tập thể Đống Đa, bà Hà cho biết dù không gian sống hiện tại chật hẹp, nhưng lợi thế bước chân xuống đường là có kế sinh nhai khiến bà đắn đo. "Nhà chật chỉ là nơi ngủ, quan trọng là kế sinh nhai. Giờ chuyển ra ngoại thành khang trang hơn nhưng liệu có buôn bán được không? 

Cảnh sống chật chội trong căn phòng rộng 5m2 và cao 1,1m2 của một người dân tại phố Hàng Buồm

Đánh giá về kế hoạch dãn 860.000 người dân của Hà Nội, KTS Trần Huy Ánh (Ủy viên thường vụ Hội Kiến trúc sư Hà Nội) nhận định, giãn dân nội đô không phải là vấn đề mới mà đã được Hà Nội đặt ra từ lâu. Đây là chủ trương đúng đắn và cấp thiết để mở rộng không gian đô thị, giảm tải áp lực cho vùng lõi di sản.

Tuy nhiên, ông Ánh nhấn mạnh, khi thực hiện di dân với số lượng lớn thì cần phải tính toán rất kỹ lưỡng. Đây là bài toán "an dân" phức tạp, không chỉ đơn thuần là di chuyển chỗ ở mà phải giải quyết đồng bộ các vấn đề việc làm, giáo dục, y tế. Chuyên gia này cho rằng, thành phố cần sớm công bố lộ trình và khu vực di dời cụ thể để người dân nắm rõ, tránh tâm lý hoang mang khi thông tin mới chỉ dừng ở mức định hướng.

Đồng quan điểm với ông Ánh, các chuyên gia cũng cho rằng nếu các khu đô thị mới phục vị giãn dân chỉ là những khối nhà cao tầng vô cảm sẽ thất bại trong việc thu hút người dân phố cổ. Vì vậy, tại các khu đô thị phục vụ giãn dân cần tạo lập sinh kế thay vì chỉ xây nhà. Thay vì chỉ xây nhà ở xã hội tại Đông Anh, Mê Linh thành phố cần có chính sách thuế đặc biệt để thu hút các tập đoàn đa quốc gia, các trung tâm R&D về đây. Có như vậy, người dân mới yên tâm, sẵn sàng di dời đến nơi ở mới.

Kinh nghiệm từ Seoul, Hàn Quốc cho thấy trong giai đoạn bùng nổ kinh tế, Seoul đã phải đối mặt với áp lực dân số kinh khủng. Chính phủ Hàn Quốc không chỉ đơn thuần bảo người dân rời đi, họ xây dựng các "Thành phố mới" (New Towns) như Bundang hay Ilsan. Các đô thị vệ tinh này không chỉ là nơi ngủ nghỉ mà là những trung tâm kinh tế độc lập. Chính phủ đã di dời các cơ quan hành chính, trường đại học và khuyến khích doanh nghiệp đặt trụ sở tại đây bằng các chính sách thuế. Nhờ đó, áp lực lên lõi Seoul giảm đáng kể mà không gây ra cú sốc về việc làm.

Đây là một bài học cực kỳ quan trọng cho các kế hoạch tái cấu trúc bởi di dời dân phải đi đôi với "di dời cơ hội kinh tế". Nếu các quận như Đông Anh, Gia Lâm hay Hòa Lạc không trở thành những cực tăng trưởng mới với đầy đủ tiện ích và việc làm, dòng người sẽ sớm quay trở lại nội đô theo quy luật tự nhiên.

Đi đâu để cuộc sống thực sự được "nâng cấp", chứ không chỉ là dời chỗ ở

Trước chủ trương giãn 860.000 dân nội đô, câu hỏi đặt ra là đi đâu để cuộc sống thực sự được "nâng cấp", chứ không chỉ là dời chỗ ở?

Phát biểu tại lễ khởi công Khu đô thị đa mục tiêu Bắc Thăng Long Urban City gần 700ha phục vụ Kế hoạch giãn 860.000 dân nội đô, Chủ tịch UBND TP Hà Nội Vũ Đại Thắng nhấn mạnh, đây là các dự án có ý nghĩa đặc biệt quan trọng trong chiến lược tái thiết và phát triển Thủ đô theo hướng xanh, thông minh, hiện đại và bền vững. Việc hình thành quỹ nhà ở đủ lớn sẽ tạo điều kiện triển khai đồng bộ các dự án hạ tầng giao thông, hạ tầng kỹ thuật trọng điểm, rút ngắn thời gian giải phóng mặt bằng và giảm chi phí tạm cư cho người dân.

Theo lãnh đạo thành phố, các khu đô thị đa mục tiêu không chỉ giải quyết bài toán chỗ ở mà còn hướng tới bảo đảm sinh kế lâu dài cho người dân, đặc biệt là các hộ tái định cư. Việc bố trí đan xen nhà ở xã hội, tái định cư và thương mại trong cùng một không gian, cùng với các khu dịch vụ, thương mại, sản xuất kinh doanh và đào tạo nghề, sẽ giúp người dân ổn định cuộc sống và nâng cao thu nhập.

Được biết, Khu đô thị Bắc Thăng Long Urban City có quy mô gần 700 ha (khoảng 699,35 ha), tọa lạc tại các xã Phúc Thịnh, Thiên Lộc (thuộc huyện Đông Anh cũ) và Mê Linh (huyện Mê Linh cũ), ngay cửa ngõ phía Bắc Thủ đô. Dự án nằm giữa hai tuyến giao thông huyết mạch Vành đai 3 (kết nối cầu Thăng Long) và Vành đai 3.5 (kết nối cầu Thượng Cát), chỉ cách Hồ Gươm 20 phút, Hồ Tây 10 phút và sân bay Nội Bài 15 phút. Trong tương lai gần, khu vực sẽ được kết nối bởi các tuyến metro phía Bắc Hà Nội.

Dự án do liên danh nhà đầu tư uy tín triển khai: Tổng công ty Đầu tư và Phát triển nhà Hà Nội (HANDICO), Tập đoàn Sunshine và Công ty CP Thái Nam Land. Với định hướng đô thị xanh – sinh thái – thông minh, tham khảo mô hình quy hoạch của Singapore, Bắc Thăng Long Urban City sẽ trở thành "thành phố trong thành phố", hài hòa giữa phát triển hiện đại và bảo tồn giá trị văn hóa dân tộc, đồng thời là trung tâm đổi mới sáng tạo và tri thức.

Dự án dành khoảng 50% diện tích cho hạ tầng giao thông, không gian xanh và mặt nước, với gần 178 ha cây xanh và hồ nước (chiếm 25,48%), tương đương 8 m² xanh/người – đạt chuẩn các thành phố hàng đầu châu Á. Hệ thống tiện ích bao gồm bệnh viện cao cấp theo tiêu chuẩn quốc tế, trung tâm thương mại, trường học quốc tế, làng đại học hiện đại, trung tâm R&D, khu thể thao đa năng, chợ nổi tái hiện văn hóa sông nước và làng nghề thủ công 4.0.

Khi hoàn thành (dự kiến 2032), khu đô thị sẽ đón khoảng 240.000 cư dân, góp phần giãn dân nội đô (thực hiện chủ trương di dời 860.000 người từ khu vực trung tâm lịch sử), giảm áp lực hạ tầng Thủ đô, bình ổn thị trường nhà ở và nâng cao chất lượng sống. Dự án tích hợp AI quản lý đô thị, tập trung vào giáo dục chất lượng cao, y tế cao cấp và môi trường sống bền vững, hướng tới hạnh phúc của từng cá nhân trong sự phát triển chung của đất nước.

Bắc Thăng Long Urban City không chỉ là một dự án bất động sản, mà là biểu tượng cho sự chuyển mình mạnh mẽ của Hà Nội và Việt Nam trong kỷ nguyên mới. Với hạ tầng đồng bộ, không gian xanh và giá trị văn hóa được bảo tồn, khu đô thị hứa hẹn trở thành mô hình đô thị kiểu mẫu, góp phần xây dựng Thủ đô đáng sống và đất nước phồn vinh bền vững.

Từ góc độ quy hoạch, việc phát triển các khu đô thị quy mô lớn như Bắc Thăng Long Urban City được xem là giải pháp căn cơ để khắc phục tình trạng phát triển manh mún, chắp vá, vốn là nguyên nhân khiến nhiều khu đô thị trước đây chưa phát huy hiệu quả. Đây cũng là nền tảng để Hà Nội tổ chức lại không gian đô thị theo mô hình chùm đô thị với 9 cực phát triển và 9 trục động lực, phù hợp Quy hoạch chung Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Khi hoàn thành, các khu đô thị đa mục tiêu không chỉ góp phần giảm tải cho khu vực trung tâm, mà còn mở ra những không gian sống mới, hiện đại, bền vững, giúp người dân yên tâm an cư, lạc nghiệp trong giai đoạn phát triển mới của Thủ đô.

Phan Nam