Chuyên gia OCBS: Quản lý tài sản không dành riêng cho người giàu, nên bắt đầu từ khoản thu nhập đầu tiên

Quản lý tài sản không bắt đầu khi có thật nhiều tiền

Trao đổi trong chương trình Hộp Tài sản (The Wealth Box Talk) trên VTV8, bà Nguyễn Thị Minh Hạnh, CFA, Giám đốc Quản lý kinh doanh, Đào tạo và Phát triển sản phẩm, Công ty CP Chứng khoán OCBS, cho rằng khi công nghệ phát triển, việc giao dịch và đầu tư ngày càng dễ dàng và nhanh chóng hơn. Song, công nghệ chỉ giúp rút ngắn thời gian thao tác, không thể thay thế quá trình suy nghĩ và lựa chọn của nhà đầu tư.

Theo bà, quản lý tài chính cá nhân nên bắt đầu ngay khi một người có thu nhập và có quyền chủ động với khoản tiền của mình. Nói rộng hơn, quản lý tài sản không bắt đầu khi chúng ta có thật nhiều tiền, mà bắt đầu từ lần đầu tiên chủ động lựa chọn giữa nhu cầu hôm nay và những mục tiêu trong tương lai.

Trong các buổi chia sẻ tại trường đại học và các khóa học về đầu tư, bà thường đặt câu hỏi về việc lựa chọn giữa YOLO và YONO. YOLO - “You Only Live Once” - thể hiện xu hướng coi tiền là công cụ để tận hưởng, trải nghiệm cuộc sống và chưa thực sự quan tâm đến quản lý tài sản. Trong khi đó, YONO - “You Only Need One” - thiên về tiêu dùng tiết kiệm, chi tiêu có chọn lọc và ưu tiên tích lũy dài hạn.

“Tôi cho rằng không có phong cách nào hoàn toàn đúng hoặc sai”, bà Hạnh nói. Tuy nhiên, nếu YOLO bị hiểu thành kiếm được bao nhiêu tiêu hết bấy nhiêu, hoặc đầu tư theo cảm xúc khi chưa có quỹ dự phòng, một quyết định bốc đồng trong ngắn hạn có thể để lại hệ quả trong nhiều năm.

Theo bà, quản lý tài sản không buộc người trẻ phải lựa chọn một trong hai phong cách. Một phương pháp phù hợp có thể giúp cân bằng giữa chi tiêu, dự phòng và đầu tư, tức vẫn sống hết mình nhưng không tiêu hết tiền, đồng thời chuẩn bị cho tương lai mà không bỏ lỡ hiện tại.

Bà Hạnh cho biết thị trường hiện không chỉ chuyển từ giao dịch tại quầy sang trực tuyến mà còn chuyển từ tư vấn từng giải pháp riêng lẻ sang đồng hành cùng nhà đầu tư trên một hành trình tài chính được kết nối.

Tháng 6 vừa qua, tổng tài sản do ngành quản lý quỹ tại Việt Nam đã vượt 834.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 5-6% GDP và còn cách khá xa một số thị trường lân cận như Thái Lan, Malaysia. Trong khi đó, McKinsey dự báo đến năm 2027, quy mô tài sản tài chính cá nhân tại Việt Nam có thể đạt khoảng 600 tỷ USD, trong đó phần tài sản được quản lý chuyên nghiệp có thể tăng thêm khoảng 65-75 tỷ USD.

Khoảng cách giữa quy mô hiện tại và tiềm năng tương lai cho thấy nhu cầu quản lý tài sản chuyên nghiệp tại Việt Nam còn nhiều dư địa. Điều này đòi hỏi các tổ chức tài chính không chỉ nâng cao năng lực tài chính, công nghệ và quản trị rủi ro mà còn phải thay đổi cách phát triển giải pháp cho khách hàng.

Theo bà Hạnh, nếu trước đây các tổ chức tài chính cạnh tranh để giúp khách hàng “chạm” nhanh hơn, lợi thế trong giai đoạn tới còn nằm ở khả năng giúp khách hàng đưa ra quyết định đầu tư có cơ sở hơn.

Tuy nhiên, bà Hạnh nhấn mạnh các giải pháp giao dịch cổ phiếu, trái phiếu, chứng chỉ quỹ, phái sinh hay tài khoản liên kết vẫn là những công cụ riêng lẻ. Mục tiêu tiếp theo là kết nối các công cụ này thành giải pháp quản lý tài sản toàn diện hơn, giúp nhà đầu tư quản lý dòng tiền, mục tiêu đầu tư, theo dõi tổng tài sản, tiếp cận các giải pháp tài chính khác nhau và quản trị rủi ro trên một hành trình liền mạch.

“Công nghệ ‘một chạm’ sẽ giúp rút ngắn thời gian thao tác, còn giá trị dài hạn nằm ở cách kết nối các công cụ thành một giải pháp quản lý tài sản hiệu quả cho nhà đầu tư”, bà nói.

Rủi ro lớn nhất là để "ngón tay" đi nhanh hơn "suy nghĩ"

Bên cạnh thuận tiện, số hóa hoạt động đầu tư cũng kéo theo những rủi ro mới, đặc biệt là các thủ đoạn lừa đảo trên nền tảng trực tuyến.

Theo bà Hạnh, trên thế giới đã xảy ra nhiều vụ việc tương tự với kịch bản khá giống nhau. Các đối tượng thường tiếp cận nhà đầu tư qua mạng xã hội, kéo họ vào những hội nhóm có nhiều tài khoản khoe lợi nhuận hoặc tự nhận là chuyên gia, sau đó hướng dẫn tải ứng dụng không chính thống.

Ban đầu, nhà đầu tư có thể rút được một khoản tiền nhỏ. Nhưng khi nộp số tiền lớn hơn, tài khoản có thể bị khóa hoặc bị yêu cầu đóng thêm các khoản như “thuế”, “phí xác minh” hay “tiền bảo đảm”.

Bà Hạnh lưu ý không phải mọi tài sản số hay blockchain đều là lừa đảo. Nhà đầu tư cần phân biệt giữa tài sản minh bạch, được giao dịch trên nền tảng phù hợp với pháp luật và những mô hình sử dụng thuật ngữ công nghệ để che giấu hoạt động huy động tiền. Một ứng dụng đẹp, hội thảo đông người hay chữ “blockchain” không tự động tạo ra tính hợp pháp. Lợi nhuận hiển thị trên màn hình cũng chưa phải lợi nhuận thực nếu nhà đầu tư không thể rút tiền.

Để ứng phó, theo bà, cần đồng thời triển khai ba lớp bảo vệ: cơ quan Nhà nước hoàn thiện hành lang pháp lý, siết quảng cáo, huy động vốn trái phép và xử lý sớm các nền tảng có dấu hiệu vi phạm; tổ chức tài chính tăng cường giám sát giao dịch bất thường; còn nhà đầu tư phải kiểm tra tư cách pháp lý của tổ chức, nguồn tải ứng dụng và nơi tiếp nhận dòng tiền trước khi giao dịch.

“Trước những thủ đoạn ngày càng chuyên nghiệp, chúng ta không thể đặt toàn bộ trách nhiệm lên vai nhà đầu tư. Thị trường càng số hóa, khung pháp lý càng phải rõ ràng và hàng rào giám sát càng cần phải chặt chẽ”, bà Hạnh nhấn mạnh.

Ở góc độ tài chính hành vi, bà cho rằng rủi ro lớn nhất của đầu tư “một chạm” không phải là chạm nhầm, mà là “để ngón tay đi nhanh hơn suy nghĩ”.

Một trong những sai lầm phổ biến nhất là FOMO - tâm lý sợ bỏ lỡ cơ hội. Khi trong một nhóm chat liên tục xuất hiện những tài khoản nói về cùng một mã cổ phiếu, đăng ảnh chốt lãi và thúc giục rằng “không mua bây giờ sẽ lỡ sóng”, nhà đầu tư dễ tin rằng đám đông đang nắm giữ thông tin mà mình không có. Khi thao tác mua chỉ mất vài giây, khoảng cách từ cảm xúc đến hành động gần như bị xóa bỏ.

Sai lầm thứ hai là quá tự tin sau một vài giao dịch có lãi. Nhà đầu tư có thể nhầm lẫn giữa kết quả thuận lợi của thị trường với năng lực bản thân, từ đó tăng quy mô giao dịch hoặc sử dụng đòn bẩy cao hơn. Trong khi đó, thao tác dễ không đồng nghĩa rủi ro giảm; biến động giá và áp lực trả nợ vay vẫn còn nguyên.

Sai lầm thứ ba là “mua trước, lập kế hoạch sau”. Nhiều người xuống tiền khi chưa xác định rõ lý do mua, thời gian nắm giữ, tỷ trọng vốn phù hợp và phương án xử lý nếu giá giảm. Khi thị trường đảo chiều, họ dễ hoảng loạn và bán ra ở thời điểm bất lợi.

Vì vậy, trước khi “chạm”, nhà đầu tư nên tự tạo cho mình một khoảng dừng để kiểm tra nguồn tin, xác định lý do đầu tư và đặt trước giới hạn rủi ro có thể chấp nhận.

Theo bà Hạnh, công nghệ có thể giúp nhà đầu tư tiếp cận thông tin và hành động nhanh hơn, nhưng một quyết định đầu tư phù hợp vẫn phải dựa trên mục tiêu tài chính và khả năng chấp nhận rủi ro của mỗi người.

Hải Vy