Cú sốc ngành ô tô: Sức ép lớn đến từ xe Trung Quốc buộc 'gã khổng lồ' nước Đức phải tính chuyện đóng cửa 4 nhà máy, sa thải 100.000 nhân sự
Volkswagen đang xem xét đóng cửa 4 nhà máy tại Đức và nâng quy mô cắt giảm nhân sự lên tới 100.000 người. Đây có thể là cuộc cải tổ lớn nhất từ trước đến nay trong lịch sử ngành công nghiệp ô tô thế giới.
Kế hoạch cải tổ lịch sử
Hiện tại, bản kế hoạch tái cấu trúc đã được gửi tới các thành viên Hội đồng Giám sát Volkswagen (VW) để chờ thảo luận chuyên sâu trong cuộc họp ngày 9/7. Động thái mạnh tay này là hệ quả tất yếu khi gã khổng lồ ô tô Đức liên tục chịu sức ép từ thế gọng kìm: làn sóng xe điện Trung Quốc bành trướng, chính sách bảo hộ thuế quan tại Mỹ, cùng sự ảm đạm của thị trường quê nhà châu Âu. Trước sức ép đó, giới chóp bu của VW đã phải thừa nhận: "Mô hình kinh doanh truyền thống không còn phù hợp với bối cảnh mới".
Theo các nguồn tin, việc đóng cửa các nhà máy ở Hanover, Zwickau, Emden và khu phức hợp Neckarsulm của Audi sẽ trực tiếp ảnh hưởng đến hơn 45.000 việc làm. Con số này sẽ cộng dồn vào kế hoạch cắt giảm khoảng 50.000 nhân sự đang được triển khai hiện nay.
Về quy mô, đây là một trong những cuộc tái cấu trúc lớn nhất trong lịch sử ngành ô tô toàn cầu, lớn hơn cả cuộc cải tổ của General Motors (GM) trước và trong giai đoạn phá sản năm 2009 hoặc đầu những năm 1990 khi hãng này cắt giảm 74.000 việc làm và đóng cửa 21 nhà máy trong vòng 4 năm.
Đầu tuần qua, Giám đốc điều hành Volkswagen Oliver Blume đã trình bày kế hoạch trước ban lãnh đạo cấp cao nhằm tìm kiếm sự ủng hộ. Tuy nhiên, đợt cắt giảm quy mô lớn này được dự báo sẽ vấp phải sự phản đối mạnh từ các tổ chức công đoàn và chính quyền bang Lower Saxony - cổ đông lớn thứ hai của VW.
Gần 100.000 nhân sự đang làm việc tại các nhà máy thuộc VW đứng trước nguy cơ thất nghiệp.
Trước đó, thông tin về cuộc cải tổ đã lần đầu được hé lộ trên tờ Manager Magazin. Tạp chí này cho biết nhà sản xuất ô tô lớn thứ hai thế giới sẽ cắt giảm đầu tư khoảng 15%, xuống còn 130 tỷ euro (khoảng 148 tỷ USD) trong 5 năm tới.
Dẫn các nguồn tin nội bộ, tạp chí cho biết thêm CEO Blume và Giám đốc Tài chính Arno Antlitz đặt mục tiêu tái cấu trúc toàn diện tập đoàn, bao gồm cả phương án tách thương hiệu VW cốt lõi và mảng kinh doanh phụ tùng thành các thực thể độc lập.
Phản ứng trước thông tin trên, cổ phiếu Volkswagen giảm xuống mức thấp nhất trong 16 năm vào phiên giao dịch thứ Sáu, mất 3,4% lúc 13h35 (giờ GMT). Diễn biến này cho thấy giới đầu tư vẫn thận trọng về khả năng triển khai kế hoạch.
"Chi phí cao chỉ là phần ngọn, không phải gốc rễ của vấn đề. Gốc rễ nằm ở doanh số bán hàng quá yếu, VW cần mang đến thị trường những sản phẩm thực sự hấp dẫn. Có như vậy, bài toán chi phí mới tự động được giải quyết", Ingo Speich từ Deka – một cổ đông của Volkswagen nhận định với Reuters.
Áp lực cạnh tranh từ các đối thủ Trung Quốc
Phía VW cho rằng tập đoàn cần một sự thay đổi mang tính toàn diện. Mặc dù người phát ngôn của Volkswagen từ chối bình luận trực tiếp về các tài liệu nội bộ, nhưng khẳng định: "Toàn bộ tập đoàn, bao gồm các thương hiệu và công ty con, phải trải qua những thay đổi mang tính cốt lõi."
Ngay sau đó, Hội đồng công nhân VW và công đoàn IG Metall của Đức tuyên bố sẽ phản đối kế hoạch này: "Nếu những kế hoạch đó được tiến hành, chúng tôi sẽ làm mọi thứ trong khả năng để ngăn chặn." Thủ hiến bang Lower Saxony cũng khẳng định, bang này sẽ không bỏ phiếu tán thành.
Kế hoạch lần này của VW tiếp tục cho thấy những thách thức trong mô hình quản trị của hãng, nơi các đại diện người lao động và chính quyền bang nắm giữ quyền phủ quyết đáng kể. Trong năm tài chính 2025, Volkswagen có 667.164 nhân sự trên toàn cầu, trong đó gần 43% làm việc tại Đức. Nỗ lực đóng cửa nhà máy đầu tiên của ông Blume vào năm 2024 từng không thành công sau các cuộc đình công kéo dài và những bất đồng với IG Metall.
Volkswagen - nhà sản xuất ô tô lớn nhất châu Âu, đang liên tục sụt giảm tại thị trường trọng điểm Trung Quốc và tiếp tục bị các đối thủ nội địa bỏ xa trong năm 2025.
Trong bối cảnh thị trường tiếp tục suy yếu, ông Blume đang chịu áp lực phải cải thiện hoạt động kinh doanh khi Volkswagen liên tục mất thị phần vào tay các nhà sản xuất xe điện Trung Quốc. "Tập đoàn VW đang phải trả giá cho nhiều năm chậm tinh gọn bộ máy do chịu ảnh hưởng từ chính quyền địa phương và công đoàn", nhà phân tích ô tô Matthias Schmidt nhận định.
Theo AlixPartners, thị phần của các nhà sản xuất ô tô nước ngoài tại Trung Quốc đã giảm từ 57% năm 2020 xuống còn 32% năm 2025. Từng nhiều năm dẫn đầu doanh số tại Trung Quốc, Volkswagen đã bị BYD vượt qua.
Năm 2024, hãng rơi xuống vị trí thứ ba và tiếp tục gặp khó khăn trong năm 2025. Xu hướng này cũng lan sang phân khúc xe sang khi nhiều thương hiệu cao cấp tuần trước đồng loạt hạ triển vọng lợi nhuận do doanh số tại Trung Quốc suy giảm.
Không chỉ tại Trung Quốc, các hãng xe nước này cũng đang mở rộng hiện diện ngay tại thị trường châu Âu của Volkswagen. Theo dữ liệu từ ACEA, đến hết tháng 5, tổng thị phần của BYD, Chery, SAIC và Leapmotor tại châu Âu đã tăng gấp đôi so với cùng kỳ năm ngoái. Nhiều thương hiệu Trung Quốc khác cũng đang chuẩn bị gia nhập thị trường này trong thời gian tới.
Đức Minh