Cú sốc thuế với tiếp thị liên kết: Nhận về túi 3 tỷ đồng nhưng bị truy thuế gần 700 triệu đồng vì lý do sau đây

Mới đây, trong Group Diễn đàn Thuế chuyên sâu với gần 800.000 thành viên, một trường hợp người làm affiliate (tiếp thị liên kết) cho các sàn chia sẻ: Năm 2025, tôi làm tiếp thị liên kết cho Shopee và đã nhận được khoản hoa hồng hơn 3 tỉ đồng. Đã được sàn khấu trừ 10% thuế thu nhập cá nhân. Tuy nhiên khi quyết toán gần đây phát hiện có hơn 686 triệu đồng phải nộp, con số này hiện nằm ngoài khả năng chi trả.

Theo chia sẻ, khoản tiền hơn 3 tỉ đồng là doanh thu trước chi phí, trong khi cá nhân này phải chi mạnh cho quảng cáo, thuê nhân sự, sản xuất nội dung và vận hành kênh.

Câu chuyện nhanh chóng thu hút sự chú ý trong cộng đồng affiliate marketing. Nhiều người thừa nhận chỉ đến khi bị truy thu mới hiểu khoản 10% sàn giữ lại thực chất chỉ là mức tạm khấu trừ, không phải mức thuế cuối cùng. Khi quyết toán, tổng thu nhập trong năm sẽ được cộng dồn và áp theo biểu thuế lũy tiến từng phần, với thuế suất cao nhất có thể lên tới 35%.

Những năm gần đây, tiếp thị liên kết tại Việt Nam tăng trưởng nhanh cùng sự bùng nổ của thương mại điện tử. Người tham gia có thể kiếm hoa hồng bằng cách giới thiệu sản phẩm qua video, livestream hoặc mạng xã hội. Tùy ngành hàng và nền tảng, mức hoa hồng có thể dao động từ 1% đến 20%.

Sự phát triển mạnh của mô hình này khiến nhiều người coi affiliate marketing là nghề nghiệp chính thức thay vì chỉ là công việc tay trái. Trên mạng xã hội, không ít cá nhân công khai mức thu nhập hàng trăm triệu đồng mỗi tháng, thậm chí vài chục triệu đồng mỗi ngày nhờ bán hàng qua link tiếp thị.

Mới đây, hot girl P. thu hút sự chú ý khi tiết lộ chỉ trong 10 ngày tham gia bán hàng theo hình thức affiliate vào tháng 12/2025 đã chốt hơn 35.000 đơn, mang về gần 7,6 tỉ đồng doanh thu và khoảng 517 triệu đồng tiền hoa hồng. Một trường hợp khác là nữ streamer, người bán hàng online nổi tiếng N., cho biết riêng ngày 1/1/2026 đã bán được 560 đơn thông qua link tiếp thị và nhận khoảng 13,5 triệu đồng hoa hồng.

Tốc độ gia tăng thu nhập quá nhanh trong khi hiểu biết về pháp lý và thuế chưa theo kịp đang khiến không ít người rơi vào thế bị động. Phần lớn chỉ bắt đầu tìm hiểu quy định sau khi nhận thông báo làm việc từ cơ quan thuế.

Theo quy định, nếu hoạt động dưới danh nghĩa cá nhân, thu nhập từ affiliate marketing được xếp vào nhóm tiền lương, tiền công. Với cách tính này, người nộp thuế được hưởng giảm trừ gia cảnh nhưng không được trừ các chi phí vận hành như quảng cáo, thuê nhân sự, thiết bị hay sản xuất nội dung.

Do đó, khoản 10% mà sàn thương mại điện tử khấu trừ trước khi chi trả chỉ là mức tạm nộp theo quy định. Cuối năm, cá nhân vẫn phải quyết toán để xác định số thuế thực tế phải đóng.

Theo cách tính hiện nay, một cá nhân có thu nhập khoảng 3 tỉ đồng/năm, tương đương khoảng 250 triệu đồng/tháng và không có người phụ thuộc sẽ phải chịu mức thuế cao nhất là 35%, tương ứng khoảng 70 triệu đồng tiền thuế thu nhập cá nhân mỗi tháng, khoảng 840 triệu đồng/năm.

Trong khi đó, nếu sàn chỉ mới tạm khấu trừ khoảng 300 triệu đồng, phần thuế còn thiếu phải nộp thêm sẽ rất lớn. Nếu cá nhân còn phát sinh thu nhập từ các công việc khác, tổng thu nhập tính thuế sẽ tiếp tục bị đẩy lên các bậc cao hơn trong biểu thuế lũy tiến.

Hiện cơ quan thuế hiện cũng đang siết chặt quản lý hoạt động kinh doanh trên nền tảng số. Dữ liệu thanh toán, doanh thu và hoa hồng từ các sàn thương mại điện tử ngày càng được kết nối trực tiếp với hệ thống quản lý thuế, khiến việc thiếu kê khai hoặc hiểu sai nghĩa vụ tài chính tiềm ẩn nhiều rủi ro hơn trước.

Báo cáo về affiliate marketing tại Đông Nam Á cho thấy quy mô thị trường tiếp thị liên kết toàn cầu cuối năm 2025 đã đạt khoảng 17 tỉ USD và có thể tăng lên 40 tỉ USD vào năm 2030. Riêng tại Việt Nam, thị trường này được ước tính đạt từ 700 triệu đến 1 tỉ USD trong năm vừa qua.

Khi dòng tiền trên các nền tảng số ngày càng phình to, bài toán quản lý thuế cũng bước sang giai đoạn mới. Affiliate marketing giờ không còn là hoạt động kiếm thêm thu nhập mang tính tự phát, mà đang dần trở thành một ngành nghề thực thụ trong nền kinh tế số, nơi doanh thu tăng mạnh đi kèm trách nhiệm tài chính ngày càng rõ ràng.

Phan Trang