ĐBQH đề nghị thận trọng với việc ghi sổ hộ tịch, Bộ trưởng Bộ Tư pháp giải trình

Sáng 11/4, tiếp tục chương trình Kỳ họp thứ Nhất, Quốc hội thảo luận tại hội trường về dự án Luật Hộ tịch (sửa đổi).

Siết quy định hộ tịch liên quan đến quốc tịch

Tham gia góp ý kiến, ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc (đoàn Tp.Đà Nẵng) cho biết, Luật Hộ tịch là luật về thủ tục, trong khi đó nhiều nội dung thông tin hộ tịch được quy định tại các luật nội dung khác nhau, ví dụ vấn đề quốc tịch được quy định tại Luật Quốc tịch Việt Nam, vấn đề hôn nhân gia đình được quy định tại Luật Hôn nhân gia đính, nhiều vấn đề quyền nhân thân được quy định tại Bộ luật Dân sự...

Quan tâm đến vấn đề giải quyết hộ tịch và vấn đề quốc tịch trong công tác hộ tịch. Theo đại biểu, hiện nay trong dự thảo luật quy định ở Điều 3, Điều 21, Điều 25… nội dung liên quan tới các vấn đề quốc tịch.

Theo đại biểu, Quốc tịch là một phạm trù pháp lý, chính trị, phụ thuộc rất nhiều vào chính sách của mỗi quốc gia.

Luật Quốc tịch Việt Nam quy định khá cụ thể về trình tự, thủ tục để một người có quốc tịch Việt Nam hoặc được nhập quốc tịch Việt Nam, trong đó phải có quyết định của Chủ tịch nước.

Vì vậy, theo đại biểu, nếu công tác hộ tịch không được thực hiện thận trọng, việc xác nhận quốc tịch có thể làm vô hiệu hóa các quy định liên quan đến quốc tịch.

Chính vì vậy, theo ông, dự thảo Luật Hộ tịch (sửa đổi) cần khẳng định rõ việc đăng ký hoặc ghi lại thông tin về quốc tịch phải tuân thủ quy định của Luật Quốc tịch.

Và tương tự, các vấn đề liên quan đến hôn nhân gia đình, xác nhận việc kết hôn đã được giải quyết tại cơ quan nước ngoài, có được công nhận, được ghi lại tại sổ hộ tịch hay không cũng phải căn cứ vào Luật Hôn nhân gia đình. Và tương tự rất nhiều quyền nhân thân khác thì đã có Bộ luật Dân sự.

Với quan điểm này, đại biểu cho rằng nên bỏ khoản 3 Điều 29 quy định về việc ưu tiên áp dụng Luật Hộ tịch khi các luật khác có quy định khác.

Cho ý kiến vào Điều 21 về việc ghi lại các việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài.

"Mặc dù tên Điều ghi là "ghi vào sổ hộ tịch việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền của nước ngoài", nhưng tại Điều 21 khoản 1a tôi nghĩ cần phải chỉnh lại để bảo đảm đúng mục đích", ông nói.

Bởi, theo ông trên thực tế, chúng ta ghi lại một sự kiện hộ tịch, một việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài. Và trong trường hợp này, chúng ta xác định: Ghi lại việc đăng ký hộ tịch của công dân Việt Nam. Tức là việc xác định đã có quốc tịch và là công dân Việt Nam là trước khi đi làm thủ tục hộ tịch.

Song theo ông, trong dự thảo luật hiện chúng ta quy định là: khi đến xác định, ghi lại việc này thì lại xác nhận lại quốc tịch. Tức là đồng thời làm luôn xác nhận quốc tịch. Do đó, nên cân nhắc lại.

"Một lần nữa tôi cho rằng những vấn đề quốc tịch là vấn đề của Luật Quốc tịch chứ không phải luật này, do đó, không nên quy định theo cách như vậy", đại biểu nói.

Đồng thời, đại biểu cho biết nên sửa lại Điều 8 khoản 3. Theo ông, đây là điều rất quan trọng về nguyên tắc áp dụng.

Một nguyên tắc thống nhất là một sự kiện hộ tịch chỉ được đăng ký một lần. Thế nhưng mà lại đưa thêm một cụm từ nữa là "tại cơ quan có thẩm quyền của Việt Nam" dẫn đến hệ quả không mong muốn. Theo ông, cần phải áp dụng cả đối với trường hợp đã đăng ký tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, vì lúc này cơ quan nhà nước chỉ ghi lại việc hộ tịch đã được giải quyết tại cơ quan có thẩm quyền nước ngoài, chứ không đăng ký, làm lại.

Về việc đăng ký hộ tịch tại cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài. Trong dự thảo luật có 2 điều (Điều 22 và 23). Đại biểu bày tỏ đồng tình với cách tiếp cận hiện nay là cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài có chức năng giống như một Ủy ban nhân dân cấp xã trong công tác hộ tịch, với đặc thù riêng.

Song theo ông cho rằng các quy định trong dự thảo luật còn chung chung. Tại Điều 22 quy định cơ quan đại diện ngoại giao ở nước ngoài có thẩm quyền thực hiện các công việc hộ tịch.

"Nhưng việc chúng ta định nghĩa là cơ quan đại diện Việt Nam ở nước ngoài là gồm đại sứ quán, tổng lãnh sự. Song ở một địa bàn có nhiều tổng lãnh sự. Thì riêng việc thẩm quyền của ai? đăng ký đến đâu? cũng là một câu chuyện", đại biểu nói.

Tại Điều 23, theo đại biểu điều kiện, tiêu chuẩn của cán bộ làm công việc hộ tịch trong nước khá cao và chuẩn hóa. Ông nêu, ở trong nước một người làm hộ tịch được đào tạo luật rất cơ bản, được bồi dưỡng, được tập huấn thường xuyên mà vẫn còn có những sai sót. Vấn đề sẽ là khó khăn hơn nhiều đối với viên chức ngoại giao, lãnh sự không có được các điều kiện, tiêu chuẩn như cán bộ hộ tịch.

Chính vì vậy, đại biểu kiến nghị là riêng 2 Điều này nên giao Chính phủ quy định chi tiết để phù hợp, bảo đảm chất lượng công việc với đặc thù riêng.

Rà soát để quy định chặt chẽ

Giải trình làm rõ ý kiến ĐBQH Nguyễn Khánh Ngọc đề cập nên xử lý thận trọng với việc ghi sổ hộ tịch, Bộ trưởng Bộ Tư pháp Hoàng Thanh Tùng cho rằng, hộ tịch quốc gia Việt Nam được giải quyết tại cơ quan thẩm quyền nước ngoài trong trường hợp có xung đột pháp luật.

"Ví dụ như ở nước ngoài họ có thể công nhận là hôn nhân đồng tính nhưng về Việt Nam chúng ta không công nhận, ít nhất là pháp luật hiện hành, pháp luật nội dung không công nhận, đã không công nhận thì việc ghi vào sổ hộ tịch như thế nào, đây là vấn đề", Bộ trưởng nêu.

Hay vấn đề đăng ký hộ tịch tại cơ quan đại diện tại Điều 22, Điều 23; hay là vấn đề xử lý mối quan hệ giữa Luật Hộ tịch là luật thủ tục, luật hình thức với các luật về nội dung như Bộ luật Dân sự, Luật Hôn nhân gia đình, Luật Quốc tịch… Bộ trưởng bày tỏ hoàn toàn thống nhất ý kiến với đại biểu Nguyễn Khánh Ngọc đề xuất là chúng ta giải quyết các vấn đề về hộ tịch, về hôn nhân gia đình, về quyền nhân thân là theo quy định của luật nội dung.

"Luật Hộ tịch không thể thay thế được quyết định ai có quốc tịch Việt Nam, mà quyết định ai có quốc tịch Việt Nam là phải theo quy định của Luật Quốc tịch và phải theo quyết định của cơ quan, người có thẩm quyền và trên cơ sở quyết định của cơ quan, có thẩm quyền mới ghi vào sổ hộ tịch", Bộ trưởng giải thích và cho biết trên ý kiến đề xuất của đại biểu sẽ rà soát để quy định chặt chẽ trường hợp nào cần phải giao Chính phủ quy định chi tiết thì cũng giao cụ thể.