Điểm lại các sự kiện nổi bật trong lĩnh vực chứng khoán năm 2025

Thị trường chứng khoán Việt Nam được nâng hạng

Ngày 8/10/2025, tổ chức xếp hạng thị trường FTSE Russell công bố thị trường chứng khoán Việt Nam đã đáp ứng toàn bộ các tiêu chí chính thức và được nâng hạng từ thị trường cận biên lên thị trường mới nổi thứ cấp.

“Ban quản trị chỉ số FTSE Russell (IGB) ghi nhận những tiến bộ của Việt Nam trong việc cải thiện thị trường và xác nhận Việt Nam đã đáp ứng tất cả tiêu chí của nhóm thị trường mới nổi thứ cấp”, thông báo viết.

Theo FTSE Russell, kết quả đạt được là nhờ sự điều hành quyết liệt của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ, Bộ Tài chính, cùng sự phối hợp chặt chẽ của Ngân hàng Nhà nước, các bộ, ngành, sở giao dịch, VSDC, các thành viên thị trường và cơ quan báo chí, cùng với hỗ trợ kỹ thuật từ Ngân hàng Thế giới và các chuyên gia quốc tế.

Theo thông báo, việc nâng hạng Việt Nam lên thị trường mới nổi thứ cấp sẽ có hiệu lực vào ngày 21/9/2026, sau đợt rà soát giữa kỳ tháng 3/2026. Quá trình nâng hạng sẽ được triển khai theo từng giai đoạn, với kế hoạch chi tiết công bố vào tháng 3/2026, sau khi FTSE Russell tham vấn các Ủy ban Tư vấn và thành viên thị trường.

Việc được nâng hạng mở ra giai đoạn phát triển mới cho thị trường chứng khoán Việt Nam, đòi hỏi những cải cách sâu và rộng hơn để đạt được các mục tiêu dài hạn.

Đưa vào vận hành hệ thống KRX

Một dấu ấn đặc biệt quan trọng của TTCK Việt Nam năm 2025 là sự kiện Hệ thống Công nghệ thông tin mới (Hệ thống KRX) được vận hành thông suốt, an toàn và ổn định kể từ ngày 5/5/2025.

Hệ thống KRX đi vào vận hành được kỳ vọng mang tới những thay đổi trên thị trường như giao dịch trong ngày (T+0); bán khống (short selling); rút ngắn thời gian thanh toán hay hợp đồng quyền chọn (option contract),...

Tạo tiền đề giải quyết các nút thắt để tiến tới được nâng hạng thị trường từ cận biên lên mới nổi như: thanh toán bù trừ trung tâm (CCP), nâng cao chất lượng cơ sở hạ tầng.

Chuẩn hóa an toàn vốn, nâng quản trị rủi ro

Ngày 29/10/2025, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 102/2025/TT-BTC sửa đổi, bổ sung một số điều của Thông tư số 91/2020/TT-BTC quy định chỉ tiêu an toàn tài chính và biện pháp xử lý đối với tổ chức kinh doanh chứng khoán không đáp ứng chỉ tiêu an toàn tài chính. Thông tư có hiệu lực từ ngày 15/12/2025.

Theo Thông tư này, Bộ Tài chính điều chỉnh cách tính vốn khả dụng - chỉ tiêu quan trọng phản ánh năng lực tài chính của các công ty chứng khoán. Một số nội dung như lợi nhuận sau thuế chưa phân phối, cổ phiếu quỹ và tài sản dùng làm bảo đảm cho nghĩa vụ dài hạn được quy định lại rõ ràng hơn. Ngoài ra, Thông tư cũng bổ sung thêm các khoản phải giảm trừ để đảm bảo việc đánh giá sức khỏe tài chính được sát thực tế hơn.

Đáng chú ý, trái phiếu chuyển đổi và cổ phiếu ưu đãi hoàn lại chỉ được tính là vốn khả dụng khi đáp ứng các điều kiện nghiêm ngặt: có kỳ hạn tối thiểu 5 năm, không được bảo đảm bằng tài sản của chính doanh nghiệp, và chỉ được phép mua lại trước hạn hoặc điều chỉnh lãi suất trong những trường hợp đặc biệt.

Bên cạnh đó, Thông tư còn cập nhật quy định về rủi ro hoạt động, rủi ro thị trường và rủi ro thanh toán. Các công ty chứng khoán và công ty quản lý quỹ phải tính thêm nhiều yếu tố chi phí mới như chênh lệch tỷ giá, chi phí tài chính hay chi phí không bằng tiền, qua đó phản ánh chính xác hơn mức độ rủi ro trong hoạt động.

Đối với rủi ro thị trường, Thông tư yêu cầu tăng hệ số rủi ro khi tổ chức đầu tư quá nhiều vào một loại tài sản, với mức tăng từ 10% đến 30% tùy quy mô đầu tư so với vốn chủ sở hữu.

Về rủi ro thanh toán, phạm vi áp dụng được mở rộng sang các hợp đồng như tiền gửi, chứng chỉ tiền gửi, mua bán lại chứng khoán và các khoản cho vay. Một số giao dịch như đặt cọc bất động sản hoặc khoản phải thu có thể phải tính hệ số rủi ro cao tới 150%.

Làn sóng IPO nở rộ

Thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn cuối năm 2025 chứng kiến sự sôi động khi hàng loạt doanh nghiệp lớn khởi động kế hoạch IPO và niêm yết.

Trong đó, đáng chú ý là thương vụ IPO kết hợp niêm yết của CTCP Chứng khoán Kỹ Thương (TCBS, MCK: TCX), CTCP Chứng khoán VPBank (VPS, MCK: VPX) và CTCP Hàng tiêu dùng Masan (Masan Consumer, MCK: MCH).

Bên cạnh đó, hoạt động IPO có tín hiệu ấm lên với nhiều thương vụ được lên kế hoạch trong giai đoạn tới như: CTCP Hạ tầng Gelex, CTCP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA), CTCP Đầu tư Điện Máy Xanh,...

Cùng với Nghị quyết số 68-NQ/TW về phát triển kinh tế tư nhân, loạt thương vụ diễn ra cuối năm 2025 không chỉ gia tăng sức nóng của thị trường IPO, mà còn được kỳ vọng mở đầu cho làn sóng thứ ba.

Bên cạnh đó, Nghị định 245/2025/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 11/9/2025 cũng góp phần tạo nên làn gió mới cho hoạt động IPO. Cụ thể, Nghị định này sửa đổi, bổ sung một số nội dung trong Nghị định 155/2020/NĐ-CP, trực tiếp tác động đến quy trình IPO, rút ngắn thời gian đưa cổ phiếu lên sàn sau IPO còn 30 ngày, thay vì 90 ngày.

Khánh Hân (t/h)