Gạo Việt Nam, Thái Lan bất ngờ có thêm đối thủ: Được Trung Quốc cực kỳ ưa chuộng, nắm giữ lợi thế lớn

Pakistan đang đứng trước cơ hội mở rộng xuất khẩu gạo lai không phải Basmati sang Trung Quốc trong bối cảnh nguồn cung từ Ấn Độ suy giảm. Ông Shahzad Ali Malik, Chủ tịch sáng lập Hiệp hội Xuất khẩu Gạo Pakistan (REAP) kiêm CEO Guard Agricultural Research and Services, ước tính thị trường này có thể mang lại cho Pakistan kim ngạch xuất khẩu lên tới 1,5 tỷ USD.

Theo ông Malik, để tận dụng cơ hội, Pakistan cần xây dựng một chiến lược phối hợp giữa Chính phủ và khu vực tư nhân, tập trung vào canh tác theo hợp đồng, nguồn giống chất lượng cao, hệ thống chứng nhận và tuân thủ các tiêu chuẩn an toàn thực phẩm của Trung Quốc.

Cơ hội xuất hiện trong bối cảnh xuất khẩu gạo không phải Basmati của Ấn Độ sang Trung Quốc đang chịu tác động từ các rào cản phi thuế quan. Theo những ước tính được dẫn lại, nhu cầu nhập khẩu gạo của Trung Quốc trong năm tài chính 2025-2026 có thể đạt khoảng 3,1 triệu tấn, đưa nước này trở thành một trong những thị trường nhập khẩu gạo lớn nhất thế giới.

Trước khi các rào cản được áp dụng, Ấn Độ đã từng mở rộng xuất khẩu sang Trung Quốc. Trong giai đoạn từ tháng 4/2024 đến tháng 1/2025, nước này xuất khẩu khoảng 186.000 tấn gạo, trị giá 65,59 triệu USD sang thị trường Trung Quốc. Tuy nhiên, các yêu cầu kiểm soát đối với gạo Ấn Độ, trong đó có những lo ngại liên quan đến sự hiện diện của gạo biến đổi gen (GMO), đã tạo ra khoảng trống nguồn cung.

Pakistan cho rằng đây là phân khúc nước này có khả năng tiếp cận. Pakistan hiện sản xuất cả gạo Basmati và gạo thường, đồng thời có nguồn cung các giống gạo lai được sử dụng phổ biến tại Trung Quốc. Một số giống lai của Pakistan có nguồn gốc từ các dòng bố mẹ nhập khẩu từ Trung Quốc, qua đó tạo điều kiện thuận lợi hơn cho việc phối hợp về giống, kỹ thuật và chất lượng.

Theo ông Malik, lợi thế của Pakistan còn nằm ở nguồn gạo không biến đổi gen (non-GMO), cùng với Hiệp định Thương mại Tự do Pakistan-Trung Quốc và hệ thống cơ sở hạ tầng thuộc Hành lang Kinh tế Trung Quốc-Pakistan (CPEC). Các yếu tố này có thể giúp Pakistan cải thiện khả năng cạnh tranh về chi phí và thời gian vận chuyển so với một số đối thủ.

"Chúng ta nên tận dụng lợi thế cạnh tranh của mình trong việc trồng các giống gạo lai của Trung Quốc so với các nhà xuất khẩu khác", ông Malik nhận định.

Nếu mở rộng được thị phần tại Trung Quốc, Pakistan có thể hưởng lợi từ nhu cầu gia tăng đối với gạo lai, qua đó tạo thêm nguồn thu ngoại tệ và nâng thu nhập cho nông dân, đặc biệt tại các vùng sản xuất lớn như Sindh và Punjab. Việc Trung Quốc thúc đẩy các thỏa thuận đảm bảo nguồn cung hoặc mô hình canh tác theo hợp đồng cũng có thể giúp nông dân Pakistan có đầu ra ổn định hơn.

Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành kim ngạch xuất khẩu thực tế, Pakistan vẫn phải đáp ứng các yêu cầu ngày càng chặt chẽ của thị trường Trung Quốc. Ông Malik cho rằng các doanh nghiệp và cơ quan quản lý cần phối hợp xây dựng mô hình hợp đồng với người mua Trung Quốc, cải thiện nguồn cung giống, tăng cường chứng nhận và kiểm soát dư lượng thuốc bảo vệ thực vật.

Các doanh nghiệp giống như Guard Agricultural Research and Services có thể tham gia vào chuỗi cung ứng thông qua việc cung cấp các giống lai năng suất cao. Việc nâng năng suất trên mỗi đơn vị diện tích, đồng thời duy trì chất lượng đồng đều, được xem là yếu tố quan trọng để Pakistan đáp ứng các hợp đồng xuất khẩu quy mô lớn.

Logistics cũng là một lợi thế được Pakistan kỳ vọng khai thác. Theo ông Malik, hệ thống CPEC cùng mạng lưới cảng của Pakistan có thể rút ngắn thời gian vận chuyển và qua đó cải thiện sức cạnh tranh của gạo Pakistan tại Trung Quốc.

Gạo hiện là một trong những mặt hàng xuất khẩu chủ lực của Pakistan, chỉ đứng sau hàng dệt may. Vì vậy, mở rộng thị trường Trung Quốc không chỉ có ý nghĩa đối với các doanh nghiệp xuất khẩu mà còn có thể tác động trực tiếp đến sản xuất nông nghiệp và nguồn thu ngoại tệ của quốc gia Nam Á này.

Như Quỳnh