Hà Nội: 30.000 tỉ đồng cải tạo không gian Hồ Tây, kết nối đồng bộ 18 km hành lang xanh

Hồ Tây từ lâu đã trở thành biểu tượng văn hóa, một "bảo tàng sống" lưu giữ những trầm tích lịch sử ngàn năm của Thăng Long - Hà Nội. Tuy nhiên, trong nhiều thập kỷ, "viên ngọc quý" này vẫn phải khoác lên mình một tấm áo hạ tầng manh mún, thiếu đồng bộ, nơi lối tiếp cận mặt nước bị chia cắt bởi những công trình tạm và hoạt động kinh doanh tự phát.

Sáng ngày 27/01/2026, tại kỳ họp thứ 31, HĐND TP. Hà Nội đã biểu quyết thông qua sơ bộ chủ trương đầu tư Dự án đầu tư, cải tạo phát huy giá trị khu vực hồ Tây và tuyến đường giao thông cảnh quan ven hồ. Đây không chỉ là câu chuyện giải bài toán giao thông, mà còn là sứ mệnh đánh thức linh hồn di sản, biến Hồ Tây thành một không gian văn hóa đẳng cấp quốc tế phục vụ người dân Thủ đô và cả nước.

Cải tạo không gian Hồ Tây, mở rộng "tấm áo" hạ tầng, Kết nối đồng bộ 18 km hành lang xanh

Việc đẩy nhanh tiến độ dự án là yêu cầu cấp bách khi không gian quanh hồ đã quá tải, không đủ sức đáp ứng nhu cầu sinh hoạt văn hóa của một đô thị hơn 10 triệu dân. Theo tờ trình của UBND TP. Hà Nội, quy mô thực hiện dự án lên tới khoảng 575 ha, bao quát toàn bộ diện tích mặt nước, được giới hạn bởi 14 tuyến đường phố huyết mạch bao quanh. Với tầm nhìn đến năm 2030, Hà Nội đã quyết định điều chỉnh mở rộng, cải tạo hơn 11,5 km tổng chiều dài của 6 đoạn tuyến phố xung quanh hồ bao gồm: Nhật Chiêu, Vệ Hồ, Trích Sài, Nguyễn Đình Thi, Quảng An, Quảng Bá cũng như chỉnh trang 7,5 km các tuyến phố khác.

Sự thay đổi mạnh mẽ nhất nằm ở quy mô mặt cắt ngang các tuyến đường này, được nâng từ 8,5 - 9,5 m lên mức tối đa 21 - 24 m. Cụ thể, lòng đường mỗi bên sẽ rộng 7 m, dải phân cách giữa rộng 2 m, vỉa hè phía dân cư rộng từ 1 - 3 m và vỉa hè phía hồ rộng tới 5 m. Tại những phân đoạn đi qua khu vực vườn hoa hiện trạng, thiết kế sẽ ưu tiên giữ lại tối đa mảng xanh, đảm bảo phần đường 7 m mỗi bên và vỉa hè 5 m phía hồ để hạn chế tối thiểu ảnh hưởng đến cảnh quan tự nhiên. Trong khi đó, các tuyến như Thanh Niên, Quảng Khánh, Từ Hoa hay Lạc Long Quân sẽ giữ nguyên mặt cắt giao thông, chỉ tập trung cải tạo vỉa hè, vườn hoa nhằm duy trì sự tôn nghiêm và nét tĩnh lặng vốn có của khu vực cổ tự.

Hệ sinh thái đa tầng: Khi di sản ngàn năm cộng hưởng cùng kiến trúc hiện đại

Theo đề xuất của một số đơn vị tư vấn, dự kiến dự án được phân chia thành 6 phân khu (Zone) chuyên biệt, mỗi khu vực mang một "sứ mệnh" tôn vinh văn hóa riêng. Tuyến di sản ; Tuyến đô thị; Tuyến cổ tự; Tuyến đồng hoa; Tuyến cầu ven hồ; Tuyến cây xanh ven hồ.

Tại "Tuyến di sản" (Zone 1) và "Tuyến cổ tự" (Zone 3), hạ tầng mới sẽ kết nối mềm mại các di tích lịch sử như chùa Trấn Quốc, phủ Tây Hồ với không gian dạo bộ ven nước. Điểm nhấn biểu tượng chính là cầu đi bộ Sâm Cầm (dài 600m) và cầu Nhật Chiêu (dài 500m) với kiến trúc hiện đại nhưng đậm bản sắc Việt.

Không chỉ dừng lại ở hạ tầng giao thông, dự án còn kiến tạo một hệ sinh thái văn hóa đa lớp. "Con đường hoa Hồ Tây" trải dài qua các phân đoạn sẽ thay đổi chủ đề theo từng mùa, tạo nên một hành trình trải nghiệm cảnh quan sống động quanh năm. Bên cạnh đó, hệ thống 27 sàn ngắm cảnh cùng hai quảng trường nổi Văn Cao và bến Kim Ngưu sẽ là nơi diễn ra các hoạt động cộng đồng, lễ hội nghệ thuật và những màn trình diễn pháo hoa, ánh sáng nghệ thuật đỉnh cao. Đặc biệt, dự án còn đầu tư 6 bến thuyền (3 bến chính, 3 bến phụ) để phát triển giao thông thủy, mở ra hướng tiếp cận mới mẻ từ lòng hồ vào các làng nghề truyền thống lâu đời như đào Nhật Tân, quất Tứ Liên hay sen Quảng An.

Chiến lược "xanh" bền vững: Giải bài toán sinh thái và không gian ngầm

Một trong những bài toán hóc búa nhất của đô thị - bãi đỗ xe - cũng được Hà Nội xử lý bằng tư duy hiện đại. Việc quy hoạch 5 bãi đỗ xe ngầm tại các vị trí chiến lược như Đầm Đông, vườn hoa Lý Tự Trọng hay nút giao Văn Cao không chỉ giúp giải phóng không gian mặt đất cho cây xanh và lối đi bộ mà còn trả lại sự thông thoáng, trật tự cho cảnh quan ven hồ. Toàn bộ diện tích sàn ngầm lên tới hơn 60.000 m2 sẽ trở thành hạ tầng hỗ trợ đắc lực cho các hoạt động văn hóa, du lịch quy mô lớn.

Hệ sinh thái của Hồ Tây cũng được đặt làm trọng tâm với chiến lược xử lý nước triệt để. Nhà đầu tư sẽ triển khai hệ thống thu gom, lắng lọc nước thải ngay từ nguồn, nạo vét bùn đáy và phục hồi hệ sinh thái tự thân bằng cách trồng 317.000 m2 thảm thực vật thủy sinh. Mục tiêu cuối cùng là hình thành một hệ sinh thái tự cân bằng, đảm bảo chất lượng nước ổn định lâu dài cho "lá phổi" của Thủ đô.

Với sơ bộ tổng mức đầu tư hơn 30.000 tỉ đồng, triển khai theo phương thức đối tác công - tư PPP - loại hợp đồng xây dựng - chuyển giao (BT), Hà Nội phấn đấu hoàn thành toàn bộ dự án trong năm 2030. Dự án thành phần ban đầu - cải tạo mở rộng tuyến đường Quảng An từ Phủ Tây Hồ đến phố Từ Hoa - dự kiến sẽ được khởi công vào Quý I/2026 với nguồn vốn hơn 1.400 tỉ đồng.

Việc đẩy nhanh tiến độ và hiện thực hóa không gian văn hóa Hồ Tây không chỉ là nhiệm vụ của Hà Nội mà còn là lợi ích chung của cả nước. Khi "nút thắt" hạ tầng được tháo gỡ, Hồ Tây sẽ không chỉ là nơi dạo bộ thư thái, mà trở thành một "bảo tàng sống", một điểm đến văn hóa quốc tế, nơi mỗi bước chân của du khách đều chạm vào tinh hoa văn hóa Việt.

Phan Nam