Họp về dự án điện hạt nhân đầu tiên của Việt Nam, lãnh đạo tỉnh Khánh Hòa yêu cầu khẩn trương thực hiện việc quan trọng này

Sáng ngày 1/6, ông Trịnh Minh Hoàng - Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa chủ trì cuộc họp nghe báo cáo tiến độ công tác bồi thường, hỗ trợ tái định cư và giải phóng mặt bằng Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 và Ninh Thuận 2. Cuộc họp được kết nối trực tuyến đến hai xã Phước Dinh và Vĩnh Hải.

Theo báo cáo của Sở Nông nghiệp và Môi trường, tính đến ngày 1/6, tiến độ giải phóng mặt bằng tại hai dự án đã có chuyển biến tích cực hơn so với kỳ báo cáo trước, nhất là tại khu vực Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2 (xã Vĩnh Hải). Số hồ sơ chuyển thẩm định, thẩm định, phê duyệt và chi trả đều tăng; riêng diện tích đất thu hồi đã tăng thêm hơn 33 ha. 

Tuy nhiên, tiến độ chung vẫn chưa đạt yêu cầu để bảo đảm hoàn thành toàn bộ khối lượng công việc trước ngày 30/6 theo chỉ đạo của UBND tỉnh. Những vướng mắc lớn nhất hiện nay liên quan đến việc xác minh hồ sơ, xác nhận nguồn gốc sử dụng đất, xử lý các trường hợp chia tách đất, rà soát hạn mức giao đất và tiến độ đầu tư xây dựng hạ tầng các khu tái định cư.

Đối với các dự án thành phần phục vụ tái định cư, Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh cho biết đã hoàn thành hồ sơ thiết kế bản vẽ thi công và dự toán cho khu tái định cư Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1 (xã Phước Dinh), hiện đang tổ chức lựa chọn nhà thầu và dự kiến khởi công ngay đầu tháng 6. Với hạ tầng phục vụ Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, đơn vị đang khẩn trương hoàn thiện thủ tục pháp lý để kịp lựa chọn nhà thầu trong tháng 6. Công tác di dời mộ tại cả hai dự án cơ bản đáp ứng tốt tiến độ và nhu cầu thực tế của địa phương.

Tại Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 1, số hồ sơ lập và thẩm định tăng thêm 56 trường hợp so với kỳ báo cáo trước. Tuy nhiên, khâu phê duyệt và đặc biệt là chi trả tiền bồi thường, hỗ trợ vẫn đạt tỷ lệ rất thấp, trong tuần qua mới chỉ chi trả thêm cho 5 trường hợp. Hiện toàn xã Phước Dinh vẫn còn tới 1.078 trường hợp chưa hoàn thành chi trả.

Trong khi đó, tại Dự án Nhà máy điện hạt nhân Ninh Thuận 2, xã Vĩnh Hải đã thẩm định thêm 51 trường hợp, phê duyệt 54 trường hợp và chi trả thành công cho 67 trường hợp, nâng diện tích đất thu hồi tăng thêm khoảng 33,7 ha. Tính đến nay, tổng giá trị giải ngân của dự án này đạt hơn 959 tỷ đồng, tương đương hơn 62% kế hoạch vốn.

Phát biểu kết luận tại cuộc họp, Phó Chủ tịch UBND tỉnh Trịnh Minh Hoàng yêu cầu các đơn vị và địa phương tập trung tối đa, quyết liệt trong công tác giải phóng mặt bằng, khẩn trương chi trả ngay cho các hộ có hồ sơ đất đai hợp pháp. Ông nhấn mạnh lãnh đạo hai xã phải trực tiếp phụ trách, theo dõi sát sao phương án bồi thường.

Phó Chủ tịch UBND tỉnh Khánh Hòa giao Sở Nông nghiệp và Môi trường phối hợp với Ban Quản lý Dự án đầu tư xây dựng tỉnh tham mưu xây dựng quy định bố trí lô đất tái định cư cho các nhóm đối tượng bị ảnh hưởng. Đồng thời, yêu cầu xã Vĩnh Hải dừng dự án tái định canh do không phù hợp quy định, tập trung nguồn lực hoàn thiện hạ tầng tái định cư; phối hợp với lực lượng công an xác minh lại các trường hợp đất nghi ngờ lấn chiếm; đẩy nhanh công tác bốc dỡ mồ mả.

Công trình điện hạt nhân đầu tiên trong lịch sử Việt Nam

Năm 2009, Quốc hội lần đầu thông qua chủ trương xây dựng Dự án điện hạt nhân Ninh Thuận với quy mô 2 nhà máy, tổng công suất 4.000 MW trên diện tích hơn 1.600 ha. Đây không chỉ là dự án năng lượng trọng điểm mà còn được kỳ vọng mở ra kỷ nguyên mới cho khoa học – công nghệ hạt nhân của Việt Nam.

Tuy vậy, đến năm 2016, dự án buộc phải tạm dừng do nhiều sức ép: vốn đầu tư quá lớn, bối cảnh kinh tế vĩ mô chưa ổn định và đặc biệt là những lo ngại về an toàn sau sự cố hạt nhân Fukushima ở Nhật Bản.

Gần một thập kỷ sau, dấu mốc quan trọng đã xuất hiện. Ngày 25/11/2024, tại Hội nghị Trung ương 8 khóa XIII, Ban Chấp hành Trung ương Đảng thống nhất tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận, đồng thời định hướng nghiên cứu lâu dài về chương trình điện hạt nhân của Việt Nam. Chỉ vài ngày sau, ngày 30/11/2024, Quốc hội thông qua nghị quyết tiếp tục chủ trương đầu tư, tạo bước ngoặt pháp lý để dự án hồi sinh.

Song hành với đó, Luật Điện lực (sửa đổi) bổ sung các quy định liên quan đến điện hạt nhân, và Chính phủ cũng đưa Luật Năng lượng nguyên tử (sửa đổi) vào chương trình xây dựng luật nhằm hoàn thiện hành lang pháp lý cho lĩnh vực đặc thù này. 

Trong bối cảnh nhu cầu điện năng của Việt Nam tăng trưởng liên tục, quyết định tái khởi động càng có ý nghĩa. Theo Quy hoạch điện VIII, đến năm 2030, công suất nguồn điện cần đạt khoảng 150.000 MW và có thể lên tới hơn nửa triệu MW vào năm 2050. Với mức tăng trưởng trung bình 10% mỗi năm, nền kinh tế cần một nguồn năng lượng ổn định và bền vững.

Việc tái khởi động dự án điện hạt nhân Ninh Thuận không chỉ góp phần bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia trước nhu cầu điện ngày càng gia tăng, mà còn mở ra cơ hội để Việt Nam phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao và từng bước tham gia vào chuỗi cung ứng điện hạt nhân toàn cầu.

Ngọc Khánh