HSBC: Việt Nam đang trở thành tâm điểm mới trên bản đồ thương mại AI châu Á
AI không chỉ tạo ra cuộc đua công nghệ mà còn đang định hình lại các dòng chảy thương mại toàn cầu. Theo HSBC, Việt Nam là nền kinh tế ghi nhận mức tăng thị phần thương mại toàn cầu đối với các thiết bị liên quan đến AI cao nhất thế giới trong một thập kỷ, đồng thời ngày càng giữ vai trò quan trọng trong chuỗi cung ứng AI của khu vực.
Thông tin được đưa ra trong báo cáo mới công bố của HSBC Global Investment Research.
HSBC cho rằng các hiệp định thương mại được ký kết trong hai thập kỷ qua đang tạo nền tảng cho sự hội nhập sâu rộng hơn của khu vực, trong khi AI trở thành chất xúc tác hình thành các hành lang thương mại mới giữa Bắc Á và Đông Nam Á.
Theo ông Tim Evans, Tổng Giám đốc Điều hành, HSBC Việt Nam: “Thương mại nội vùng châu Á đối với các mặt hàng liên quan đến AI như chip bán dẫn, linh kiện và thiết bị phục vụ công nghệ AI đã đạt gần 2.000 tỷ USD trong năm 2025, gấp đôi so với giai đoạn trước đại dịch. Nhóm hàng hóa này hiện chiếm 35% tổng kim ngạch xuất khẩu của châu Á, tăng từ mức 19% của một thập kỷ trước.”
Ông Tim Evans, Tổng Giám đốc Điều hành, HSBC Việt Nam. Ảnh: HSBC.
Việt Nam trở thành tâm điểm bản đồ thương mại AI châu Á
Hiện hơn 30% hoạt động thương mại liên quan đến AI của châu Á hiện diễn ra ngay trong khu vực. Các hành lang thương mại mới đang hình thành giữa Bắc Á và Đông Nam Á, kết nối chip nhớ của Hàn Quốc, tấm bán dẫn tiên tiến của Đài Loan, thiết bị chính xác của Nhật Bản với năng lực lắp ráp và kiểm thử đang mở rộng tại Đông Nam Á.
Báo cáo của HSBC cũng cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển từ vai trò trung tâm lắp ráp chi phí thấp sang một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng AI của khu vực.
“Việt Nam không còn là một cứ điểm lắp ráp chi phí thấp ở cuối chuỗi cung ứng của nước khác mà đã trở thành một mắt xích trong mạng lưới đa phương: nhập khẩu đầu vào giá trị cao từ Đài Loan và Hàn Quốc, gia tăng quy mô và độ tinh vi của sản xuất, xuất khẩu hàng hoá thành phẩm cũng như hàng hóa trung gian trở lại khu vực châu Á và ra thế giới. Các dòng chảy hai chiều đang ngày càng sâu sắc hơn và vị thế của Việt Nam trong các dòng chảy đó cũng đang được củng cố.” ông Tim Evans cho biết.
Báo cáo của HSBC cũng cho thấy Việt Nam đang dịch chuyển từ vai trò trung tâm lắp ráp chi phí thấp sang một mắt xích quan trọng trong chuỗi cung ứng AI của khu vực.
Cụ thể, trong quý I/2026, Đài Loan lần đầu tiên ghi nhận thâm hụt thương mại theo quý với Việt Nam. Trong ba tháng tính đến tháng 5, nhập khẩu của Đài Loan từ Việt Nam tăng 173% so với cùng kỳ năm trước, chủ yếu nhờ máy móc, thiết bị điện và đồ điện gia dụng.
Ở chiều ngược lại, xuất khẩu của Hàn Quốc sang Việt Nam trong những tháng đầu năm 2026 cũng ghi nhận mức tăng mạnh nhất Đông Nam Á. Theo HSBC, điều này phản ánh mối liên kết sản xuất ngày càng sâu rộng giữa hai nền kinh tế cũng như vai trò ngày càng lớn của Việt Nam trong khâu lắp ráp cuối cùng phần cứng máy tính, bao gồm cả thiết bị phục vụ máy chủ AI.
Báo cáo của HSBC cho rằng sự chuyển dịch này được thúc đẩy bởi cả chính sách và lợi thế địa lý. Việt Nam đã ban hành chiến lược quốc gia phát triển công nghiệp bán dẫn với mục tiêu đào tạo hàng chục nghìn kỹ sư bán dẫn vào năm 2030, đồng thời xác định khoa học, công nghệ và chuyển đổi số là trụ cột phát triển. Nhiều tập đoàn công nghệ toàn cầu cũng mở rộng đầu tư vào hoạt động đóng gói, kiểm thử và sản xuất điện tử tại Việt Nam, đồng thời hợp tác đưa năng lực nghiên cứu và thiết kế vào trong nước.
Hướng tới hệ sinh thái AI
Không chỉ mở rộng năng lực sản xuất, Việt Nam còn được HSBC đánh giá có tiềm năng phát triển thị trường AI trong nước. Theo báo cáo, FDI được công bố trong lĩnh vực trung tâm dữ liệu trên toàn cầu đã vượt 270 tỷ USD trong năm 2025, trong đó Đông Nam Á chiếm tỷ trọng ngày càng lớn. Với dân số trẻ, khả năng tiếp cận công nghệ cao và cộng đồng doanh nghiệp đang phát triển nhanh, Việt Nam có điều kiện thuận lợi để vừa trở thành thị trường tiêu thụ dịch vụ AI, vừa là nước sản xuất phần cứng AI.
HSBC cũng lưu ý Việt Nam sẽ phải đối mặt với những rủi ro như suy giảm chi tiêu vốn toàn cầu cho AI, siết kiểm soát xuất khẩu hoặc biến động giá bán dẫn. Tuy nhiên, tổ chức này cho rằng các động lực dài hạn vẫn tích cực khi chuỗi cung ứng tiếp tục đa dạng hóa trên khắp châu Á, các hiệp định như RCEP và CPTPP tiếp tục giảm rào cản thương mại, còn Việt Nam đã chứng minh năng lực hấp thụ các làn sóng đầu tư và từng bước vươn lên trong chuỗi giá trị.
Theo HSBC, thách thức trong thập kỷ tới không chỉ là duy trì vai trò trong sản xuất phần cứng AI mà còn chuyển hóa lợi thế đó thành một hệ sinh thái AI hoàn chỉnh, kết hợp giữa phần cứng, hạ tầng, nguồn nhân lực và ứng dụng công nghệ nhằm nâng cao năng suất của doanh nghiệp và nền kinh tế.
Thế Trần