Iran đón tin không vui từ ‘khách ruột' Trung Quốc

Nguồn cung dầu thô Iran dành cho thị trường Trung Quốc đang thu hẹp khi lệnh phong tỏa của Mỹ làm gián đoạn hoạt động vận chuyển, trong khi Washington tiếp tục cảnh báo về các biện pháp trừng phạt mới đối với Tehran.

Theo các nguồn tin thương mại, lượng dầu thô Iran chào bán cho người mua Trung Quốc để giao trong tháng 9 và tháng 10 đã giảm so với các lô hàng giao trong tháng 7 và tháng 8. Nguyên nhân là phần lớn lượng dầu đã được vận chuyển trên các tàu và bán cho khách hàng.

Ngày 13/7, Mỹ tái áp đặt lệnh phong tỏa đối với hoạt động vận chuyển và các cảng của Iran sau khi thỏa thuận chấm dứt xung đột giữa hai bên đổ vỡ. Biện pháp này nhằm gây sức ép lên nguồn thu từ dầu mỏ, nguồn ngoại tệ quan trọng của Tehran.

Dữ liệu từ công ty theo dõi tàu Kpler cho thấy xuất khẩu dầu Iran đã giảm kể từ giữa tháng 7. Chưa có tàu chở dầu siêu trọng nào chở dầu thô Iran được ghi nhận đi qua eo biển Hormuz kể từ đó, dù việc theo dõi gặp khó khăn do nhiều tàu đã tắt thiết bị định vị.

Nguồn cung thu hẹp đang nhanh chóng tác động đến giá dầu Iran tại Trung Quốc. Theo ba nguồn tin thương mại, một số loại dầu Iran vốn thường được bán với mức chiết khấu hiện được chào giá cao hơn dầu Brent kỳ hạn trên sàn ICE.

Một nguồn tin cho biết mức chênh lệch khoảng 2 USD/thùng. Trong khi đó, đầu tuần này, dầu nhẹ Iran vẫn được chào bán thấp hơn khoảng 3 USD/thùng so với dầu Brent, tương đương mức chiết khấu khoảng một tháng trước.

Tình trạng khan hiếm nguồn cung đặc biệt ảnh hưởng đến các nhà máy lọc dầu độc lập tại tỉnh Sơn Đông, miền Đông Trung Quốc. Nhóm nhà máy này chiếm khoảng 1/5 công suất lọc dầu của Trung Quốc và là những khách hàng lớn của dầu Iran bị trừng phạt.

Theo Kpler, lượng dầu thô Iran đang được lưu trữ trên các tàu bên ngoài khu vực phong tỏa của Mỹ đã giảm xuống khoảng 80 triệu thùng, từ 105 triệu thùng trước khi lệnh phong tỏa được tái áp đặt. Hai nguồn tin ước tính lượng dầu Iran còn lại tại vùng biển châu Á chỉ khoảng 30 triệu thùng, bằng một nửa mức thông thường.

Chuyên gia phân tích dầu thô cấp cao của Kpler Muyu Xu ước tính khoảng 40 triệu thùng dầu Iran đang nằm trên các tàu tại vùng biển Malaysia, phía đông Singapore, song phần lớn đã được cam kết bán. Bà cho rằng người mua có thể gần như không còn nguồn cung dầu mới từ Iran để nhận hàng từ cuối tháng 9, nếu tình trạng phong tỏa tiếp diễn.

Trước triển vọng nguồn cung từ Iran thiếu chắc chắn, một số nhà đầu tư Trung Quốc đã chuyển sang tìm kiếm các loại dầu thay thế. Theo các nguồn tin thương mại, một số người mua đã mua dầu thô Lapa của Brazil, trong khi những người khác xem xét dầu Basrah của Iraq.

"Do nguồn cung dầu từ Iran khan hiếm trong bối cảnh lệnh cấm vận của Mỹ, các nhà đầu tư Trung Quốc hiện đang tìm kiếm nguồn cung ngoài Nga và Iran", ông Sun Jianan, nhà phân tích dầu mỏ cấp cao tại Energy Aspects, cho biết.

Dữ liệu Kpler cho thấy lượng dầu Trung Quốc nhập khẩu từ Iran giảm mạnh so với năm trước. Tháng 6, lượng dầu vận chuyển từ Iran sang Trung Quốc giảm xuống khoảng 785.000 thùng/ngày, thấp nhất kể từ tháng 2/2023. Con số này tăng lên khoảng 823.000 thùng/ngày trong tháng 7, nhưng giảm còn khoảng 534.000 thùng/ngày tính đến thời điểm hiện tại của tháng 8.

Năm 2025, Trung Quốc mua trung bình khoảng 1,4 triệu thùng dầu/ngày từ Iran và hiện chiếm hơn 80% lượng dầu xuất khẩu của Tehran.

Như Quỳnh