Khi cổ phiếu trở thành “chiết khấu”: AMD đang viết lại luật chơi ngành chip AI?
Trong cuộc đua AI, chip không còn chỉ là sản phẩm - mà là đòn bẩy quyền lực. Khi Nvidia giữ vững mô hình bán chip lấy tiền mặt và biên lợi nhuận cao, AMD lại chọn cách chia sẻ quyền sở hữu để đổi lấy thị phần. Sự khác biệt này có thể mở ra một tiền lệ mới: Big Tech không chỉ mua phần cứng, mà còn đòi “upside cổ phần” từ chính nhà cung cấp.
Trong nhiều năm, ngành bán dẫn vận hành theo một quy luật quen thuộc: nhà cung cấp bán chip, khách hàng trả tiền mặt, và lợi thế nghiêng về bên nào có công nghệ tốt hơn. Nhưng cuộc đua AI đang làm thay đổi cấu trúc đó. Khác với Nvidia (hãng đang ở vị thế dẫn đầu và giữ biên lợi nhuận cao nhờ nhu cầu vượt cung), AMD lại chọn một con đường táo bạo hơn: chia sẻ quyền sở hữu để đổi lấy thị phần.
Nếu xu hướng này lan rộng, các Big Tech có thể không chỉ mặc cả về giá chip, mà còn bắt đầu đòi hỏi "upside cổ phần" từ nhà cung cấp phần cứng. Và đó có thể là một tiền lệ mới trong chuỗi cung ứng AI toàn cầu.
Nvidia vs AMD
Nvidia đang là trung tâm của làn sóng AI, với GPU trở thành "xương sống" của các trung tâm dữ liệu trí tuệ nhân tạo. Nhu cầu lớn, nguồn cung hạn chế, hệ sinh thái phần mềm CUDA tạo hiệu ứng khóa chặt, tất cả giúp Nvidia duy trì vị thế định giá cao.
Một số phân tích tài chính gần đây chỉ ra Nvidia đang duy trì biên lợi nhuận hiếm thấy trong ngành phần cứng. Khi đang ở vị thế "người bán độc tôn mềm", hãng không có nhiều động lực để phải chia sẻ quyền sở hữu hay đưa ra ưu đãi cấu trúc phức tạp. Nói cách khác: Nvidia bán chip để lấy tiền mặt. Và họ đang bán rất tốt.
Trong khi đó, AMD đang triển khai chiến lược khác biệt rõ rệt. Theo hãng tin Reuters, AMD đã ký thỏa thuận cung cấp chip AI cho OpenAI, trong đó OpenAI được quyền chọn mua tới 10% cổ phần AMD thông qua cơ chế warrant, gắn với các điều kiện triển khai và hiệu suất. Điều này có nghĩa OpenAI không chỉ là khách hàng mà có cơ hội trở thành cổ đông hưởng lợi nếu AMD tăng trưởng mạnh nhờ AI.
Gần đây hơn, Reuters đưa tin AMD đạt thỏa thuận cung cấp chip AI cho Meta trong một hợp đồng có thể lên tới hàng chục tỷ USD trong nhiều năm. Thỏa thuận cũng bao gồm cấu trúc cho phép Meta có quyền tiếp cận cổ phần AMD như một phần của hợp tác chiến lược.
Thông cáo chính thức của AMD nhấn mạnh hai bên sẽ đồng phát triển và tối ưu nền tảng AI phù hợp với nhu cầu workload của Meta. Ở đây, câu chuyện không chỉ là mua - bán phần cứng. Đó là căn chỉnh lợi ích dài hạn.
Vì sao Big Tech thích mô hình có "cổ phần"?
Với các hyperscaler như Meta hay OpenAI, GPU không còn là linh kiện. Nó là hạ tầng sống còn. Khi một công ty cam kết chi hàng chục tỷ USD cho compute AI, họ muốn đảm bảo nguồn cung dài hạn, có ảnh hưởng tới roadmap sản phẩm và chia sẻ upside nếu nhà cung cấp tăng trưởng. Cổ phần hoặc quyền mua cổ phần trở thành công cụ cân bằng rủi ro và lợi ích.
Theo phân tích của Sequoia Capital về chuỗi cung ứng AI, thị trường hiện nay đang ở trạng thái giằng co: bên cung cần vốn để mở rộng, bên cầu cần đảm bảo compute. Những thỏa thuận có cấu trúc tài chính sâu hơn vì vậy ngày càng phổ biến.
Nếu các thương vụ này chứng minh hiệu quả, một tiền lệ có thể hình thành. Big Tech có thể bắt đầu xem equity như một phần tiêu chuẩn trong đàm phán với các nhà cung cấp phần cứng AI.
Điều đó có thể dẫn đến chuỗi cung ứng trở thành mạng lưới sở hữu chéo, phân hóa mô hình kinh doanh giữa nhóm giữ giá premium và nhóm tăng trưởng bằng liên minh tài chính, đồng thời tạo áp lực pha loãng và quản trị phức tạp hơn với các hãng bán chip. AI không còn chỉ là cuộc chiến công nghệ. Nó là cuộc chiến cấu trúc quyền lực tài chính.
Chiến lược của AMD cho thấy một cách tiếp cận khác: chấp nhận chia sẻ upside để giành vị thế dài hạn. Trong khi Nvidia đang tận hưởng vị thế dẫn đầu, AMD đang đặt cược vào việc tái cấu trúc quan hệ khách hàng - nhà cung cấp.
Nếu xu hướng "mua chip kèm cổ phần" trở thành chuẩn mới, ngành phần cứng AI có thể bước sang một giai đoạn mới - nơi giá trị không chỉ nằm ở silicon, mà còn ở cấu trúc tài chính và liên minh chiến lược.
Đại Nghĩa