Thương vụ 5 tỷ USD chấn động

Tháng 12/2017, thông qua Vietnam Beverage, ThaiBev của tỷ phú Charoen Sirivadhanabhakdi đã chi khoảng 110.000 tỷ đồng (4,84 tỷ USD) để sở hữu 53,59% vốn Sabeco.

Đây được ghi nhận là thương vụ thoái vốn nhà nước lớn nhất lịch sử chứng khoán Việt Nam. ThaiBev chấp nhận mức giá cao với tham vọng dùng Sabeco làm "cửa ngõ" thống trị thị trường đồ uống ASEAN và thoát khỏi sự phụ thuộc vào thị trường nội địa Thái Lan.

Giấc mộng "Vua bia" Đông Nam Á

Thời điểm đó, Sabeco là "viên ngọc quý" với 140 năm lịch sử và thị phần áp đảo tại Việt Nam. ThaiBev toan tính sẽ tích hợp mạng lưới phân phối sâu rộng của Sabeco vào hệ sinh thái của mình.

Họ tin rằng tầng lớp trung lưu đang lên và văn hóa tiêu dùng bia mạnh mẽ của người Việt sẽ là động lực tăng trưởng không giới hạn cho tập đoàn.

2025: Doanh thu suy giảm

Gần 8 năm sau, bức tranh tài chính chuyển màu xám. Năm 2025, doanh thu Sabeco giảm 19% xuống còn 25.888 tỷ đồng. Báo cáo của ThaiBev ghi nhận doanh thu từ thị trường Việt Nam giảm gần 7.000 tỷ đồng so với cùng kỳ.

Đơn vị: Tỷ đồng. Doanh thu suy giảm do biến động tỷ giá và sức mua yếu.

Nghị định 100 và người Việt bớt nhậu

Ngành bia Việt Nam chịu tác động kép. Nghị định 100 siết chặt nồng độ cồn và xu hướng người Việt "bớt nhậu" đã làm giảm mạnh sản lượng tiêu thụ.

Bên cạnh đó, thiên tai và bão lụt cũng ảnh hưởng tiêu cực. ThaiBev thừa nhận môi trường kinh doanh tại Việt Nam đang đối mặt với nhiều bất định và dư địa tăng trưởng của ngành đang bị kìm hãm.

Gián đoạn kênh thương mại truyền thông

Sabeco cũng gặp khó khăn với sự gián đoạn kênh thương mại truyền thống do việc bắt buộc áp dụng hóa đơn điện tử khiến nhiều hộ kinh doanh nhỏ lẻ phải tạm ngừng bán hàng. Sabeco đang tăng cường tập trung vào kênh thương mại hiện đại.

Khoản đầu tư giảm 70%

Giá trị thị trường khoản đầu tư của ThaiBev vào Sabeco hiện đã sụt giảm mạnh. Ước tính theo thị giá cổ phiếu SAB hiện hành là 48.800 đồng, giá trị khoản đầu tư của ThaiBev đã giảm khoảng 70% so với giá vốn, tương ứng mức giảm định giá trên sổ sách khoảng 3,5 tỷ USD.

Áp lực từ khoản vay 5 tỷ USD

Để thâu tóm Sabeco, ThaiBev đã vay gần 5 tỷ USD. Với lãi suất từ 2,5-3%, tổng chi phí lãi vay ước tính đến năm 2025 lên tới gần 17.900 tỷ đồng.

Đáng chú ý, tổng cổ tức tiền mặt ThaiBev nhận về từ Sabeco (khoảng 14.090 tỷ đồng) vẫn thấp hơn chi phí lãi vay phải trả.

Cổ tức cao để trả nợ

Sabeco đã phải duy trì chính sách trả cổ tức tiền mặt cao (35-50%) để dòng tiền chảy ngược về ThaiBev trả nợ. Tổng cộng sau 8 năm, tỷ phú Thái đã thu về hơn 14.000 tỷ đồng cổ tức.

Sabeco hiện vẫn nắm giữ lượng tiền mặt khổng lồ gần 21.000 tỷ đồng, đóng vai trò là "con bò sữa" tài chính an toàn hơn là một mũi nhọn tăng trưởng.

Thắt lưng buộc bụng

Dù doanh thu lao dốc, Sabeco vẫn giữ được lợi nhuận tăng trưởng nhẹ 2% trong năm 2025 nhờ cắt giảm triệt để chi phí cùng giá nguyên liệu đầu vào hạ nhiệt.

ThaiBev cũng đang tái cấu trúc, hợp nhất các công ty con và ra mắt sản phẩm mới để tối ưu hóa hiệu suất.

Tương lai nào cho "viên ngọc quý"?

Lộ trình hoàn vốn của thương vụ kỷ lục trở nên thách thức hơn nhiều so với dự tính ban đầu. Dù vậy, phía ThaiBev vẫn duy trì quan điểm nắm giữ dài hạn và coi Sabeco là tài sản chiến lược tại khu vực Đông Nam Á.