“Kho báu” chiến lược trữ lượng bằng 1/2 Trung Quốc, gấp 12 lần Mỹ của Việt Nam: Lộ trình mới vừa được hé lộ

Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam vừa báo cáo Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường Đặng Ngọc Điệp về các nhiệm vụ trọng tâm năm 2026. Theo Cục trưởng Trần Bình Trọng, trong năm 2025, đơn vị đã hoàn thành khối lượng lớn công việc tham mưu xây dựng và hoàn thiện thể chế trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản.

Cụ thể, Cục đã trình cấp có thẩm quyền ban hành Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản cùng 4 nghị định, 2 nghị quyết và 21 thông tư hướng dẫn. Đáng chú ý, Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Địa chất và khoáng sản đã được Quốc hội thông qua ngày 11/12/2025 và có hiệu lực từ 1/1/2026. Nghị định số 21/2026/NĐ-CP và các Thông tư số 04, 05/2026/TT-BNNMT cũng đã được ban hành trong tháng 1/2026, tạo hành lang pháp lý thống nhất, minh bạch và khả thi cho quản lý ngành.

Song song với công tác thể chế, năm 2025 Cục tập trung triển khai các nhiệm vụ điều tra cơ bản, nổi bật là Đề án đánh giá tổng thể tiềm năng khoáng sản chiến lược đất hiếm. Cục đã hoàn thành báo cáo kết quả giai đoạn I với điều tra tỷ lệ 1:25.000 trên 42 diện tích và 8 khu đánh giá tỷ lệ 1:10.000; đồng thời hoàn thành khối lượng điều tra thực địa giai đoạn II và xây dựng cơ sở dữ liệu quốc gia về đất hiếm. Kết quả bước đầu cho thấy Việt Nam là quốc gia có tài nguyên, trữ lượng đất hiếm thuộc nhóm hàng đầu thế giới, tạo nền tảng quan trọng cho việc xây dựng Chiến lược quốc gia về đất hiếm.

Trong quản lý hoạt động khoáng sản, năm 2025 Cục đã trình Bộ ban hành 104 quyết định, giấy phép các loại; tổ chức đấu giá 4 khu vực khoáng sản, trong đó 3 khu vực đấu giá thành công. Riêng tiền cấp quyền khai thác khoáng sản được phê duyệt với tổng số trên 6.743 tỷ đồng.

Ngay từ tháng đầu năm 2026, Cục đã triển khai rà soát các quy hoạch khoáng sản, chuẩn bị điều chỉnh quy hoạch thăm dò, khai thác khoáng sản nhóm I, nhóm II và quy hoạch điều tra cơ bản địa chất nhằm bảo đảm phù hợp với Luật mới và yêu cầu phát triển kinh tế - xã hội.

Bước sang năm 2026, Cục xác định nhiều nhiệm vụ trọng tâm như trình Chính phủ Nghị định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực địa chất và khoáng sản; hoàn thiện hồ sơ xây dựng Chiến lược quốc gia về đất hiếm; tiếp tục điều chỉnh các quy hoạch khoáng sản quốc gia giai đoạn 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050.

Cùng với đó, Cục sẽ tập trung hoàn thiện hệ thống tiêu chuẩn, quy chuẩn kỹ thuật về dữ liệu điều tra cơ bản địa chất, thống kê – kiểm kê tài nguyên khoáng sản; triển khai dịch vụ công trực tuyến toàn trình trong giải quyết thủ tục hành chính khoáng sản; tăng cường kiểm tra chuyên ngành để kịp thời phát hiện, ngăn chặn vi phạm trong quá trình triển khai Luật mới.

Đối với Đề án "Điều tra, đánh giá tổng thể tiềm năng khoáng sản chiến lược (đất hiếm) trên lãnh thổ Việt Nam (phần đất liền) và thăm dò một số diện tích có triển vọng", năm 2026 Cục đặt mục tiêu hoàn thành thi công giai đoạn II và tiếp tục triển khai khai thác thử nghiệm tại Phú Thọ.

Phát biểu chỉ đạo tại cuộc họp, Thứ trưởng Đặng Ngọc Điệp ghi nhận kết quả mà Cục Địa chất và Khoáng sản Việt Nam đạt được trong năm 2025 và tháng đầu năm 2026. Thứ trưởng yêu cầu Cục đặc biệt chú trọng công tác điều tra cơ bản địa chất, nhất là các đề án Trung Trung Bộ, Bắc Trung Bộ và đề án về sạt lở; phối hợp với Vụ Kế hoạch – Tài chính và các đơn vị liên quan để đẩy nhanh tiến độ, phân công rõ trách nhiệm và sớm hoàn thiện phương án triển khai.

Đối với Đề án đất hiếm, Thứ trưởng nhấn mạnh đây là nhiệm vụ được lãnh đạo Đảng và Nhà nước đặc biệt quan tâm, cần thực hiện sớm và chắc chắn, không chỉ dừng ở điều tra, đánh giá mà phải tính tới thử nghiệm, công nghệ và tổ chức thực hiện nhằm phục vụ hợp tác và phát triển công nghiệp khoáng sản chiến lược.

Về công tác kiểm tra, giám sát và kinh tế khoáng sản, Thứ trưởng thống nhất định hướng tiếp tục rà soát các mỏ đã được cấp phép, yêu cầu các địa phương tăng cường tự kiểm tra, giám sát theo thẩm quyền, kịp thời chấn chỉnh, qua đó nâng cao hiệu lực, hiệu quả quản lý nhà nước trong lĩnh vực khoáng sản. 

Theo Cục Khảo sát địa chất Mỹ, Việt Nam có kho báu đất hiếm khoảng 22 triệu tấn, bằng ½ trữ lượng Trung Quốc (44 triệu tấn), lớn gấp 12 lần Mỹ (1,8 triệu tấn).

Đất hiếm gồm 17 loại vật chất có từ tính và tính điện hóa đặc biệt. Là một loại khoáng sản đặc biệt, nguyên tố đất hiếm có vai trò rất quan trọng và là vật liệu chiến lược đối với sự phát triển của các ngành kỹ thuật mũi nhọn, công nghệ cao như điện, điện tử, quang học, laser, vật liệu siêu dẫn, chất phát quang. Đất hiếm là chất không thể thiếu trong xe ô tô điện, pin lưu trữ, tấm pin mặt trời và tua bin gió…

Kỳ Thư