Khối 'nợ ngầm' 300 tỷ USD của Nvidia

Nvidia được đặt tên vào năm 1993, bắt nguồn từ một từ tiếng Latinh có nghĩa là “ghen tị”. Quả thực, tập đoàn công nghệ Mỹ đang trở thành cái tên khiến không ít đối thủ phải “ghen tị”. Nhu cầu toàn cầu tăng mạnh đối với các bộ xử lý đồ họa (GPU) – những con chip đóng vai trò nền tảng cho sự phát triển của trí tuệ nhân tạo (AI) – đã đưa Nvidia trở thành công ty có giá trị nhất thế giới, với vốn hóa khoảng 5,4 nghìn tỷ USD. Không dừng lại ở đó, Nvidia được dự báo có thể trở thành doanh nghiệp có lợi nhuận cao nhất thế giới vào năm tới, với thu nhập ròng lên tới 370 tỷ USD. Đến năm 2029, doanh thu của hãng thậm chí có khả năng chạm mốc 1.000 tỷ USD.

Đứng sau sự trỗi dậy ngoạn mục này là CEO Jensen Huang, người được xem là một trong những nhân vật hưởng lợi lớn nhất từ cơn bùng nổ AI. Giá cổ phiếu Nvidia đã tăng gấp 14 lần so với thời điểm ChatGPT ra mắt vào cuối năm 2022. Kể từ năm 2023, Nvidia đã tạo ra khoảng 15 xu giá trị trên mỗi 1 USD mà thị trường chứng khoán Mỹ tạo ra. Mức lợi nhuận khổng lồ này được xem là một trong những yếu tố góp phần giúp người tiêu dùng Mỹ tiếp tục duy trì chi tiêu bất chấp lãi suất cao, thuế quan và xung đột với Iran.

Tuy nhiên, Jensen Huang cũng được nhìn nhận dưới một góc độ khác đáng lo ngại hơn. Một số nhà đầu tư lo rằng CEO Nvidia có thể đang góp phần thổi phồng một "bong bóng AI" nguy hiểm.

Thông qua các thỏa thuận có tổng giá trị lên tới 1.000 tỷ USD, Nvidia cung cấp nguồn tiền hoặc bảo lãnh tài chính cho các chủ sở hữu trung tâm dữ liệu và phòng thí nghiệm AI, giúp họ có khả năng mua GPU của hãng. Cách làm này khiến một số người ví Nvidia như một “ngân hàng AI”. Nhiều người chỉ trích cho rằng chiến lược tài chính của tập đoàn có nét tương đồng với mô hình “tài trợ từ nhà cung cấp” từng góp phần đẩy doanh thu của các nhà sản xuất thiết bị mạng như Cisco lên cao trong cơn sốt dotcom giai đoạn 2000-2001. Khi bong bóng dotcom vỡ, cú sụp đổ sau đó đã góp phần kéo nền kinh tế vào suy thoái.

Dù vậy, nếu xem xét kỹ hơn, những lo ngại này phần lớn có thể chưa đủ cơ sở. Trong trường hợp các khoản đầu tư của Nvidia vào AI mang lại kết quả, chúng có thể thúc đẩy tốc độ ứng dụng công nghệ, nâng cao năng suất và cải thiện mức sống. Ngược lại, nếu những khoản đầu tư này thất bại, phần lớn thiệt hại sẽ do các cổ đông Nvidia gánh chịu. Đó cũng chính là cách thị trường tư bản vận hành.

Nvidia và Cisco: Những điểm tương đồng đáng chú ý

Cơn sốt dotcom trước đây và làn sóng AI hiện nay thực sự có nhiều điểm tương đồng đáng lưu ý: một công nghệ mới đầy hứa hẹn, giá cổ phiếu tăng vọt và sự xuất hiện của những lãnh đạo công nghệ đầy tự tin.

Nvidia đã chuyển mình với tốc độ đáng kinh ngạc, từ một nhà cung cấp chip chủ yếu phục vụ game thủ và hoạt động khai thác tiền điện tử trở thành một trong những trụ cột của nền kinh tế toàn cầu. Sự trỗi dậy đó phần nào gợi nhớ đến Cisco, doanh nghiệp từng nhanh chóng vươn lên trở thành công ty có giá trị nhất thế giới vào năm 2000.

Tương tự cách doanh thu từ bộ định tuyến và thiết bị chuyển mạch của Cisco khi đó dựa trên kỳ vọng lưu lượng truy cập internet sẽ tăng trưởng theo cấp số nhân, Nvidia hiện cũng đặt cược vào nhu cầu ngày càng lớn đối với các token AI – đơn vị cơ bản được sử dụng trong quá trình xử lý và vận hành nhiều mô hình AI. Điểm khác biệt là lần này, Nvidia không chỉ cung cấp công nghệ cho một xu hướng mới nổi. Công ty đang đứng ngay tại trung tâm của cuộc cách mạng AI, nơi quy mô đầu tư, tốc độ đổi mới và kỳ vọng tăng trưởng đều đang được đẩy lên mức chưa từng có.

Cisco từng đúng về nhu cầu dài hạn nhưng lại sai về thời điểm, và chính sự lệch pha đó đã góp phần dẫn tới cú sụp đổ của "bong bóng dotcom". Với AI hiện nay, điều khó dự đoán hơn cả là tốc độ công nghệ này được ứng dụng rộng rãi đến đâu.

Ngoại trừ nhóm kỹ sư phần mềm đang chịu tác động từ các công cụ như Claude, mức độ phổ cập AI nhìn chung vẫn còn ở giai đoạn đầu. Nếu nhu cầu không tăng tốc đủ nhanh, khách hàng của Nvidia có thể bắt đầu yêu cầu thực hiện các điều khoản bảo hành đúng vào thời điểm doanh số GPU của hãng suy giảm. Trong khi chưa ai xác định chính xác tốc độ mất giá của GPU, những con chip đã qua sử dụng mà Nvidia phải thu hồi cũng có nguy cơ trở nên gần như vô giá trị.

Nvidia ngày càng dựa vào sức mạnh tài chính

Chiến lược tài chính của Nvidia một phần cũng mang tính phòng thủ. Những GPU thế hệ mới nhất của hãng không còn giữ vị thế độc quyền trên thị trường. Khoảng một nửa doanh thu Nvidia đến từ nhóm “siêu nhà cung cấp dịch vụ điện toán đám mây” của Mỹ, chủ yếu gồm Amazon, Google, Meta và Microsoft – những tập đoàn đang ngày càng tự phát triển chip AI của riêng mình.

Thị phần của các loại chip AI không do Nvidia sản xuất đã tăng lên 38%, từ mức 26% vào năm 2023. Trong nỗ lực duy trì vị thế dẫn đầu, Nvidia từng dành hơn 20% doanh thu cho nghiên cứu và phát triển (R&D). Hiện tỷ lệ này đã giảm xuống dưới 10%.

Quy mô các cam kết tài chính của Nvidia vì thế có thể khiến thị trường lo ngại. Morgan Stanley ước tính tổng mức rủi ro tín dụng của công ty – bao gồm các khoản cho vay trực tiếp và hỗ trợ khách hàng – có thể đạt 200 tỷ USD vào đầu năm 2029. Về lâu dài, khoản “nợ ngầm” của Nvidia thậm chí có thể lên tới 300 tỷ USD hoặc hơn. Đây là con số khổng lồ, khi hiện chỉ có 6 ngân hàng lớn nhất Mỹ có mức nợ cao hơn.

Tuy nhiên, những khác biệt giữa Nvidia và các doanh nghiệp thời kỳ dotcom có ý nghĩa quan trọng hơn những điểm tương đồng.

Nvidia sở hữu một bảng cân đối kế toán đặc biệt vững chắc, với khoảng 99 tỷ USD tiền mặt và dòng tiền tiếp tục tăng. Trong 3 năm qua, doanh thu hàng năm của công ty đều tăng gấp đôi, trong khi biên lợi nhuận gộp tăng từ dưới 60% lên khoảng 75%.

Trong năm nay, Nvidia dự kiến thu về khoảng 200 tỷ USD tiền mặt. Nhờ đó, tập đoàn này có thể sử dụng chính lượng tiền mặt dồi dào để bảo đảm các thỏa thuận với khách hàng mua GPU, thay vì phải phụ thuộc nhiều vào nợ như Cisco từng làm.

Ngay cả khi các khoản nợ bắt đầu đáo hạn và dòng tiền duy trì ổn định từ năm tới, đến năm 2028, tỷ lệ nợ của Nvidia vẫn được dự báo thấp hơn tất cả, ngoại trừ 39 công ty phi tài chính hiện thuộc chỉ số S&P 500. Lợi nhuận của Nvidia sẽ phải giảm khoảng 60% so với mức ổn định hiện tại thì công ty mới có nguy cơ mất xếp hạng tín dụng đầu tư.

AI không phải là một “giấc mơ” không doanh thu

Một điểm khác biệt quan trọng khác là nhu cầu đối với AI không phải thứ hoàn toàn ảo tưởng, giống những công ty như Pets.com và nhiều doanh nghiệp dotcom từng tồn tại dù gần như không có doanh thu thực chất.

Doanh thu của Anthropic, một trong những phòng thí nghiệm AI hàng đầu, đã tăng vọt từ 5 tỷ USD trong quý I lên 11,5 tỷ USD trong quý II. OpenAI, đối thủ lớn của Anthropic, nhiều khả năng cũng đang ghi nhận tốc độ tăng trưởng tương tự. 

Các tập đoàn điện toán đám mây lớn cũng bắt đầu thu về doanh thu từ những dịch vụ liên quan đến AI. Nhìn tổng thể, AI có thể mang lại cho ngành công nghệ Mỹ khoảng 150 tỷ USD doanh thu mỗi năm, trong khi chỉ vài năm trước con số này gần như bằng 0. Dù vậy, khoản doanh thu nói trên vẫn còn rất nhỏ so với khoảng 2.500 tỷ USD vốn đầu tư cần thiết để xây dựng cơ sở hạ tầng AI. Nhưng tốc độ tăng trưởng đang diễn ra rất nhanh.

Jensen Huang cho rằng trở ngại lớn nhất đối với cuộc cách mạng AI không nằm ở việc thiếu nhu cầu, mà là cơ sở hạ tầng chưa đủ để đáp ứng nhu cầu đó. Theo ông, thị trường sẽ khó cung cấp lượng vốn cần thiết ở quy mô đủ lớn, buộc Nvidia phải tự tham gia vào hoạt động tài trợ.

Nvidia cũng có lợi thế khi hiểu rõ hơn nhiều doanh nghiệp khác về sự cân bằng giữa rủi ro và lợi ích trong lĩnh vực này. Dù đây là một canh bạc lớn, thậm chí có khả năng tác động đến cả nền kinh tế, bản chất của nó vẫn là một khoản đầu tư mạo hiểm.

Bất kỳ doanh nghiệp nào lựa chọn tái đầu tư tiền mặt thay vì trả lại cho cổ đông cũng đang đặt cược rằng khoản vốn đó sẽ tạo ra lợi nhuận cao hơn thị trường. Các công ty tồn tại để thực hiện những canh bạc có tính tập trung như vậy. Còn nếu nhà đầu tư muốn đa dạng hóa rủi ro, họ hoàn toàn có thể tự thực hiện điều đó.

Không chỉ Nvidia đang đặt cược vào AI

Jensen Huang cũng không phải người duy nhất đặt cược lớn vào tương lai AI. Các tập đoàn công nghệ quy mô lớn – những doanh nghiệp từng thống trị thị trường trước khi Nvidia vươn lên – cũng đang theo đuổi chiến lược tương tự. Một số tên tuổi lớn trên Phố Wall cũng không đứng ngoài cuộc. Tháng trước, Goldman Sachs, BlackRock, Blackstone cùng nhiều tổ chức khác đã tham gia cùng Nvidia trong một sáng kiến phát triển trung tâm dữ liệu trị giá 500 tỷ USD.

Các cổ đông của Nvidia cũng đang đặt cược vào kịch bản này khi chưa có dấu hiệu vội vàng rút vốn khỏi công ty. Nếu tất cả đều sai, số tiền đặt cược sẽ chịu rủi ro lớn. Nhưng nếu họ đúng, cuộc cách mạng AI có thể diễn ra nhanh hơn dự kiến – và kỷ nguyên AI có thể đến sớm hơn một chút.

Theo The Economist

Hà Thu