Không cần soán ngôi hoàn toàn đồng USD, đòn "phi đô la hóa" âm thầm của Trung Quốc sắp bẻ gãy đặc quyền của đồng bạc xanh

Hàng năm vào tháng Sáu, các nhà hoạch định chính sách, cơ quan quản lý, ngân hàng, nhà đầu tư và các giám đốc điều hành công ty tài chính sẽ hội ngộ tại Thượng Hải để tham dự Diễn đàn Lujiazui. Đây là hội nghị chính sách tài chính hàng đầu của Trung Quốc.

Nếu Davos là nơi giới tinh hoa toàn cầu thảo luận về tương lai của nền kinh tế thế giới, Lujiazui chính là nơi Trung Quốc phác thảo tương lai của đất nước. Và sự kiện của năm nay đặc biệt đáng chú ý.

Tại Diễn đàn Lujiazui năm 2026, các quan chức Trung Quốc đã công bố một loạt các biện pháp củng cố vai trò trung tâm tài chính quốc tế của Thượng Hải, tạo cơ chế thanh khoản mới cho các ngân hàng trung ương nước ngoài, các quỹ đầu tư quốc gia, mở rộng giao dịch nhân dân tệ xuyên biên giới và mở cửa một số lĩnh vực tài chính Trung Quốc với thế giới.

Nhiều người vẫn hoài nghi rằng liệu Trung quốc có sẵn sàng và nghiêm túc trong việc thách thức sự thống trị của đồng đô la Mỹ hay không. Câu trả lời là Trung quốc rất nghiêm túc trong việc cạnh tranh với đồng USD bằng việc âm thầm xây dựng từng bước.

Trung Quốc có thể chưa đạt được mục tiêu của mình ngay lập tức. Nhưng Trung Quốc có thể khẳng định mình là một quốc gia đáng gờm có thể phá vỡ sự thống trị của đồng USD.

Trong gần 80 năm, nước Mỹ đã được hưởng lợi từ vai trò trung tâm của đồng USD trong hệ thống tài chính toàn cầu. Sự thống trị của đồng USD giúp cho Washington có được công cụ ngoại giao mà các cường quốc khác không có. Mỹ có thể áp lệnh trừng phạt, hạn chế quyền tiếp cận thanh toán bằng đồng USD, định hình các tiêu chuẩn quốc tế, tác động đến dòng vốn và thúc đẩy các mục tiêu an ninh quốc gia.

Hơn ai hết, Trung Quốc hiểu rõ thực tế này và cũng bất bình như nhiều quốc gia khác khi quyền lực khổng lồ tập trung trong tay của nước Mỹ suốt hàng thập kỷ.

Hiện tại, Trung Quốc có một vị thế tốt để hành động. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã dành gần 20 năm để quốc tế hoá đồng nhân dân tệ. Bắt đầu từ sau cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008, Bắc Kinh đã khởi động các chương trình thanh toán thương mại bằng đồng nhân dân tệ, thành lập các trung tâm thanh toán ở nước ngoài, mở rộng các thỏa thuận hoán đổi tiền tệ, phát triển cơ sở hạ tầng thanh toán thay thế và dần dần mở cửa một phần thị trường vốn của mình.

Đây không phải là giải pháp thần kỳ có thể thay thế hoặc làm suy yếu ngay lập tức sự thống trị của đồng USD. Nhưng chiến lược của Trung Quốc hiếm khi đánh vào sự nhất thời, mà tập trung vào những phương pháp có hiệu quả từng bước và lâu dài.

Và trong nội dung được công bố tại Diễn đàn Lujiazui, tài chính ở thành mục tiêu chiến lược quốc gia. Các nhà lãnh đạo Trung Quốc đã nhiều lần mô tả mục tiêu xây dựng Trung Quốc thành một "cường quốc tài chính", củng cố Thượng Hải và Hồng Kông trở thành các trung tâm tài chính quốc tế, mở rộng thị trường nhân dân tệ ở nước ngoài, cải thiện cơ sở hạ tầng thanh toán xuyên biên giới và từng bước thúc đẩy quốc tế hóa nhân dân tệ.

Quan trọng hơn, những mục tiêu kể trên không còn là chủ đề thảo luận giữa các nhà kinh tế Trung Quốc nữa. Chúng hiện được lồng ghép trong các văn kiện hoạch định quốc gia. Điều đó có nghĩa là các cơ quan quản lý, ngân hàng nhà nước, chính quyền tỉnh và các tổ chức tài chính đều sẽ điều chỉnh nguồn lực và chính sách để hỗ trợ các mục tiêu đó.

Dù có thành công hay không, một điều có thể khẳng định là Bắc Kinh sẽ theo đuổi mục tiêu đó một cách quyết liệt và không ngừng nghỉ.

Nhiều quốc gia có thể sẽ hoan nghênh những tin tức từ Diễn đàn Lujiazui. Xung đột Iran, các lệnh trừng phạt và chính sách thương mại Mỹ đang khiến nhiều quốc gia phải suy nghĩ lại về việc phụ thuộc vào đồng USD.

Điều đó không có nghĩa là các quốc gia sẽ từ bỏ hoàn toàn đồng USD, cũng không có nghĩa là họ muốn phụ thuộc hơn vào Trung Quốc. Bắc Kinh hiểu rõ điều đó và đó là lý do vì sao Trung Quốc không cần thay thế hoàn toàn đồng bạc xanh.

Trên thực tế, mục tiêu của Trung Quốc có thể khiêm tốn hơn và dễ đạt được hơn nhiều. Đó là tạo ra một lựa chọn mới để các quốc gia không cảm thấy bắt buộc phải dựa hoàn toàn vào hệ thống của đồng USD. Trung Quốc chỉ cần các quốc gia, tổ chức và nhà đầu tư nhớ đến mình như một lựa chọn thay thế khả thi.

Do đó, câu hỏi đặt ra cho Washington không phải là liệu đồng nhân dân tệ có trở thành đồng tiền thống trị thế giới hay không. Câu hỏi là liệu Mỹ có đang dành đủ sự chú ý cho một đối thủ cạnh tranh đã chính thức tuyên bố ý định trở thành một cường quốc tài chính và dường như sẵn sàng dành nhiều năm tới để biến tham vọng đó thành hiện thực.

Anh Dũng

Theo CNBC