Không phải đất hiếm hay nông sản, Việt Nam sở hữu một 'mỏ vàng' được Mỹ, Brazil săn đón: Xuất khẩu tăng 150%, nước ta có lợi thế so với Trung Quốc

Theo Hiệp hội Chế biến và Xuất khẩu Thủy sản Việt Nam (VASEP), xuất khẩu cá rô phi Việt Nam trong tháng 4/2026 đạt 11 triệu USD, tăng 92% so với cùng kỳ năm 2025. Lũy kế 4 tháng đầu năm 2026 tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 49 triệu USD, tăng 151% so cùng kỳ 2025.

Mức tăng trưởng này cho thấy mặt hàng cá rô phi của Việt Nam đang tiếp tục thâm nhập và phát triển mạnh ở các thị trường quốc tế.

Xét về thị trường, Brazil là thị trường trụ cột, chiếm hơn nửa tổng kim ngạch, Mỹ là thị trường lớn thứ hai nhưng chịu áp lực đáng kể trong khi các thị trường tiềm năng vẫn tiếp tục đà tăng trưởng.

Trước đó trong năm 2025, tổng kim ngạch xuất khẩu cá rô phi đạt 99 triệu USD, tăng tới 141% so với cùng kỳ năm trước. Đà tăng này tiếp tục được duy trì sang năm 2026. Một trong những yếu tố thúc đẩy tăng trưởng là việc doanh nghiệp Việt Nam đã tận dụng tốt thời điểm Mỹ áp mức thuế cao đối với cá rô phi từ Trung Quốc và Brazil, qua đó mở rộng hiện diện và gia tăng thị phần tại thị trường này.

Ở chiều ngược lại, sự dịch chuyển nhu cầu của Mỹ sang Việt Nam đang gây tác động rõ rệt tới thị trường cá rô phi Trung Quốc. Cá rô phi Trung Quốc hiện chịu mức thuế cao, khoảng 55%, khi vào thị trường Mỹ, khiến khả năng cạnh tranh suy giảm. Khi nhu cầu nhập khẩu của Mỹ được định hướng sang Việt Nam, việc Trung Quốc cắt giảm sản lượng không còn tạo ra hiệu ứng đẩy giá mạnh như trước. 

Cần lưu ý rằng Việt Nam chưa thể thay thế hoàn toàn Trung Quốc về quy mô tổng thể. Trung Quốc vẫn giữ lợi thế về sản lượng, hệ thống chế biến và độ đa dạng sản phẩm. Tuy nhiên, điều đang thay đổi không phải là thị phần hiện hữu, mà là dòng chảy của nhu cầu mới. Các đơn hàng tăng thêm đang nghiêng về Việt Nam, trong khi Trung Quốc phải đối mặt với áp lực giá kéo dài.

Trong bối cảnh đó, Mỹ không chỉ đóng vai trò là thị trường tiêu thụ, mà đang trở thành nhân tố định hình lại cấu trúc tăng trưởng của cá rô phi Việt Nam, đồng thời làm suy yếu vai trò dẫn dắt giá của Trung Quốc trong chu kỳ mới.

Với đà tăng trưởng mạnh trong năm 2025, đặc biệt tại Mỹ và Brazil, phi lê cá rô phi đang nổi lên như một sản phẩm xuất khẩu tiềm năng bên cạnh cá tra. Trong thời gian tới, việc đa dạng hóa thị trường, nâng cao chất lượng chế biến và đáp ứng các tiêu chuẩn về an toàn, bền vững sẽ là yếu tố then chốt giúp cá rô phi Việt Nam duy trì tăng trưởng và mở rộng thị phần trên thị trường quốc tế.

Bên cạnh những cơ hội mở rộng thị phần, thị trường EU trong năm tới được dự báo sẽ cạnh tranh gay gắt hơn, đặc biệt từ Brazil. Ngành xuất khẩu cá rô phi của Brazil đang đẩy mạnh chiến lược thâm nhập thị trường EU nhằm bù đắp cho những khó khăn và rào cản tại thị trường Mỹ. Với lợi thế về chất lượng sản phẩm ổn định, quy mô nuôi lớn, cùng khả năng đáp ứng các tiêu chuẩn kỹ thuật, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc ngày càng khắt khe của EU, cá rô phi Brazil được xem là đối thủ cạnh tranh trực tiếp đối với cá rô phi Việt Nam tại khu vực này. Điều này đặt ra yêu cầu cho doanh nghiệp Việt Nam trong việc tiếp tục nâng cao chất lượng chế biến, kiểm soát chuỗi cung ứng và tuân thủ tiêu chuẩn bền vững, nhằm duy trì và mở rộng thị phần tại thị trường EU và các thị trường có tiêu chuẩn nghiêm ngặt khác trong thời gian tới.

Như Quỳnh