Không phải Thái Lan hay Ấn Độ, một quốc gia châu Á vừa tuyên bố cắt giảm 50% hạn ngạch xuất khẩu gạo

Chính phủ Bangladesh đã giảm một nửa hạn ngạch xuất khẩu gạo thơm được phê duyệt trước đó đối với 278 doanh nghiệp, trong bối cảnh nhu cầu trong nước và giá gạo tăng làm dấy lên lo ngại về nguồn cung.

Theo thông báo của Chi nhánh Xuất khẩu-2 thuộc Bộ Thương mại Bangladesh, hạn ngạch mới có hiệu lực ngay lập tức, trong khi các giấy phép xuất khẩu hiện tại vẫn được duy trì đến ngày 31/12/2026.

Theo quy định điều chỉnh, các doanh nghiệp chế biến thực phẩm lớn cùng nhóm nhà xuất khẩu vừa và nhỏ chỉ được phép xuất khẩu tối đa 50% lượng gạo thơm đã được phê duyệt trước đó.

Trước khi điều chỉnh, Bộ Thương mại đã cấp hạn ngạch xuất khẩu tổng cộng 45.270 tấn gạo thơm cho 278 doanh nghiệp trong hai giai đoạn. Tuy nhiên, đến ngày 30/8/2026, mới có 129 doanh nghiệp thực hiện xuất khẩu, với tổng lượng đạt 2.419 tấn.

Song song với việc cắt giảm hạn ngạch, Bộ Thương mại đưa ra 10 điều kiện bắt buộc nhằm tăng cường giám sát hoạt động xuất khẩu, trách nhiệm giải trình và kiểm soát dòng tiền thu được từ xuất khẩu.

Các doanh nghiệp phải tuân thủ Chính sách Xuất khẩu giai đoạn 2024-2027. Cơ quan hải quan sẽ kiểm tra chất lượng và nguồn gốc xuất xứ của gạo trước mỗi lô hàng. Sau khi hoàn tất xuất khẩu, doanh nghiệp cũng phải nộp các hồ sơ liên quan cho Chi nhánh Xuất khẩu-2.

Đối với các đơn vị xin cấp phép xuất khẩu mới, doanh nghiệp phải cung cấp đầy đủ thông tin và bằng chứng về lượng hàng đã xuất khẩu so với hạn ngạch được phê duyệt trước đó. Các doanh nghiệp không được phép vượt quá hạn ngạch sau điều chỉnh.

Chính phủ đồng thời áp dụng mức giá xuất khẩu tối thiểu 1,60 USD/kg theo giá FOB nhằm hạn chế nguy cơ bán gạo với mức giá thấp trên thị trường quốc tế.

Giấy phép xuất khẩu không được chuyển nhượng. Doanh nghiệp cũng không được thực hiện xuất khẩu thông qua nhà thầu phụ hoặc một công ty khác. Trong trường hợp cần thiết vì lợi ích công cộng, chính phủ có quyền hủy giấy phép mà không cần thông báo trước hoặc đưa ra lý do.

Các nhà xuất khẩu còn phải cung cấp Giấy chứng nhận thu hồi tiền thu được (PRC), nhằm chứng minh nguồn thu từ hoạt động xuất khẩu đã được chuyển về Bangladesh.

Động thái trên được đưa ra trong bối cảnh chính phủ Bangladesh cân đối giữa mục tiêu thu ngoại tệ từ xuất khẩu và yêu cầu bảo đảm an ninh lương thực trong nước.

Chính phủ cho biết xuất khẩu vẫn đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nguồn thu ngoại tệ, nhưng nguồn cung lương thực trong nước và ổn định giá cả được đặt lên hàng đầu.

Việc giảm hạn ngạch không nhằm dừng xuất khẩu gạo thơm mà hướng tới kiểm soát hoạt động này theo hướng có giới hạn và bền vững hơn. Các quy định mới tập trung vào kiểm soát sản lượng, giá xuất khẩu, thủ tục hồ sơ và việc đưa nguồn thu ngoại tệ về nước.

Qua đó, chính phủ kỳ vọng vừa duy trì hoạt động xuất khẩu gạo thơm, vừa hạn chế tác động của xuất khẩu đối với nguồn cung và mặt bằng giá gạo trên thị trường nội địa.

Như Quỳnh