Không phải Thái Lan hay Việt Nam, một quốc gia Đông Nam Á sắp có 'đặc quyền' cho sầu riêng tại Trung Quốc, thông quan chỉ mất 3-4 giờ

Malaysia đang nghiên cứu một cơ chế thông quan nhanh dành cho sầu riêng tươi xuất khẩu sang Trung Quốc, với mục tiêu rút ngắn toàn bộ quá trình từ khi máy bay hạ cánh đến khi hoàn tất thủ tục và nhận hàng xuống còn khoảng 3-4 giờ.

Sáng kiến này được Malaysia Airports Holdings Bhd (MAHB), China Henan Aviation Group Co Ltd (CHAG) và Tropika Makmur Manufacturing Sdn Bhd (TMM) đề xuất trong khuôn khổ chương trình KUL-CGO Smart Durian Fast Track.

Theo MAHB, mô hình được nghiên cứu là “kiểm tra khi đến và cho phép xuất kho sau khi đáp ứng yêu cầu”. Theo đó, sầu riêng tươi Malaysia khi đến Trung Quốc sẽ được kiểm tra và xử lý nhanh tại sân bay, qua đó rút ngắn thời gian chờ hoàn tất các thủ tục liên quan.

Biên bản ghi nhớ (MoU) giữa ba bên được ký tại Triển lãm Nông nghiệp, Trồng trọt và Du lịch Nông nghiệp Malaysia (MAHA) 2026, tổ chức tại Công viên Triển lãm Nông nghiệp Malaysia Serdang (MAEPS).

Sáng kiến hướng tới tăng tốc độ vận chuyển, nâng cao tính minh bạch và cải thiện khả năng phối hợp trong quá trình đưa sầu riêng Malaysia và các mặt hàng nông sản có yêu cầu thời gian vận chuyển ngắn từ Sân bay Quốc tế Kuala Lumpur (KLIA) đến Sân bay Quốc tế Trịnh Châu Tân Chính (CGO) của Trung Quốc.

Theo kế hoạch, chương trình sẽ nghiên cứu cải tiến ở nhiều khâu, gồm xử lý và kiểm tra hàng hóa, tiếp cận khu vực miễn thuế, phối hợp với cơ quan hải quan, cũng như minh bạch hóa các loại giấy phép và chứng nhận cần thiết.

Trong giai đoạn đầu, KLIA và CGO sẽ sử dụng Trung tâm Xuất khẩu Sầu riêng và Trái cây Nhiệt đới Malaysia (MADTEC) làm đơn vị thí điểm để nghiên cứu việc xây dựng một tuyến vận chuyển nhanh dành riêng cho sầu riêng.

MAHB cho biết kế hoạch cũng bao gồm phát triển một hành lang vận chuyển và nền tảng chuyên dụng nhằm tối ưu hóa hoạt động logistics xuyên biên giới, đồng thời tăng cường các giải pháp chuỗi cung ứng lạnh đối với sầu riêng tươi.

Giám đốc điều hành MAHB Datuk Mohd Izani Ghani cho rằng sự hợp tác giữa các bên sẽ kết nối hệ sinh thái sân bay, hàng không và thương mại nông sản, qua đó hỗ trợ hàng hóa dễ hư hỏng di chuyển hiệu quả hơn trong chuỗi cung ứng.

Theo ông, chương trình Smart Durian Fast Track sẽ giúp KLIA trở thành địa điểm thử nghiệm thực tế cho một quy trình vận chuyển hàng hóa liền mạch hơn, phù hợp với định hướng cải cách vận tải hàng không của Malaysia.

Trong khi đó, Chủ tịch TMM Datuk Suffian Awang cho biết ngành xuất khẩu sầu riêng của Malaysia đã đạt quy mô hàng tỷ ringgit. Năm 2023, giá trị xuất khẩu sầu riêng của nước này đạt 1,51 tỷ ringgit (khoảng 9.400 tỷ đồng), trong đó thị trường Trung Quốc đóng góp 1,19 tỷ ringgit (khoảng 7.400 tỷ đồng).

Ông cho rằng việc xây dựng một nền tảng chung kết nối các khâu xử lý, logistics và xuất khẩu có thể giúp giảm các rào cản tiếp cận thị trường, đồng thời tạo điều kiện để nhiều người trồng và thương nhân Malaysia tham gia xuất khẩu sầu riêng sang Trung Quốc.

Việc rút ngắn thời gian thông quan được kỳ vọng đặc biệt có ý nghĩa đối với sầu riêng tươi, mặt hàng có thời gian bảo quản tương đối ngắn và đòi hỏi chuỗi logistics lạnh được kiểm soát chặt chẽ. Nếu được triển khai, cơ chế Smart Durian Fast Track có thể trở thành mô hình thử nghiệm cho việc vận chuyển nhanh các loại nông sản dễ hư hỏng khác giữa Malaysia và Trung Quốc.

Như Quỳnh