Lãnh đạo HPA: Nếu doanh nghiệp đua nhau tăng đàn, ngành heo Việt Nam có thể lặp lại kịch bản dư cung giống Trung Quốc

Ngày 13/8, Công ty CP Phát triển Nông nghiệp Hòa Phát (HPA) tổ chức buổi gặp gỡ đại diện các quỹ đầu tư.

Tại buổi gặp gỡ, bà Phạm Thị Hồng Vân, Tổng Giám đốc HPA và bà Nguyễn Thị Thanh Vân, Phó Chủ tịch HĐQT HPA đã giải đáp các câu hỏi của các Qũy đầu tư xoay quanh diễn biến giá heo, rủi ro dư cung của ngành, lộ trình mở rộng đàn đến năm 2030.

Lo tình trạng dư cung heo giống Trung Quốc

Theo HPA, giá heo hơi hiện đang ở vùng thấp, một phần do yếu tố mùa vụ khi các trường học nghỉ hè và tháng 7 âm lịch thường có nhu cầu tiêu thụ thịt giảm do nhiều người ăn chay. Doanh nghiệp kỳ vọng giá sẽ phục hồi vào dịp Tết cuối năm. Sang năm 2027, HPA dự phóng mặt bằng giá tương đương năm 2026, trong khi theo chu kỳ khoảng 3 năm, giá heo có thể bước vào vùng thấp vào năm 2028.

Trong 6 tháng đầu năm, giá bán bình quân heo hơi của HPA đạt khoảng 66.000 đồng/kg, thấp hơn mức trên 68.000 đồng/kg cùng kỳ năm trước.

Đáng chú ý, lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát cảnh báo nguy cơ dư cung nếu kế hoạch tăng đàn quy mô lớn của một số doanh nghiệp được triển khai sớm.

Tổng đàn nái cả nước hiện khoảng 2,1 đến 2,2 triệu con. Khi đạt mức quy mô 2,6 đến 2,8 triệu con như trước dịch tả heo châu Phi theo số liệu thu thập thực tế và khoảng 3 tới 3,2 triệu con theo số liệu công bố là đáp ứng đủ nhu cầu. Năm 2018, tổng đàn heo thịt là 28 triệu con. Theo báo cáo của Bộ Nông nghiệp và Môi trường, tổng đàn heo hiện tại là 27,1 triệu con, gần đạt ngưỡng năm 2018.

Nguy cơ Việt Nam lặp lại kịch bản dư cung tại Trung Quốc cũng là vấn đề được các nhà đầu tư và giới khoa học trong ngành quan tâm.

Theo lãnh đạo HPA, sau năm 2020, khi giá heo tại Trung Quốc tăng cao, nhiều doanh nghiệp lớn đã đồng loạt rót vốn vào chăn nuôi, mở rộng thị phần với kỳ vọng doanh nghiệp có năng lực mạnh hơn sẽ tồn tại. Trong khi đó, chính phủ Trung Quốc đồng thời siết chặt các yêu cầu về an toàn sinh học và môi trường, giúp kiểm soát dịch bệnh tương đối tốt.

Tình trạng dư cung tại Trung Quốc kéo dài hơn 4 năm, buộc chính phủ nước này phải can thiệp và đưa tổng đàn nái về khoảng 37 triệu con.

HPA đánh giá Việt Nam có thể đối mặt nguy cơ tương tự trong khoảng 2-3 năm tới nếu tiến độ tăng đàn diễn ra như dự kiến. Tuy nhiên, doanh nghiệp nhấn mạnh đây mới là nhận định chủ quan.

“Yếu tố khiến Việt Nam chưa rơi vào tình trạng tương tự là hiện dịch ASF cũng còn diễn biến khó lường, mặc dù năm 2026 dịch ASF đã đỡ hơn năm trước. Khi dịch tả heo châu Phi được kiểm soát tốt, thị trường sẽ nhanh chóng chuyển sang dư cung”, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết.

Trước nguy cơ dư cung, HPA cho biết lựa chọn chiến lược mở rộng đàn tương đối thận trọng. Theo kế hoạch trình khi IPO, đến năm 2030, đàn nái của HPA dự kiến đạt khoảng 30.000-32.000 con, so với 25.000 con hiện nay, tương đương mức tăng khoảng 20%.

Theo HPA, việc mở rộng đàn thận trọng chủ yếu do hạn chế về quỹ đất và yêu cầu cao trong lựa chọn địa điểm, trong khi nhiều địa phương đang rà soát quy hoạch chăn nuôi khiến thủ tục dự án kéo dài. Bên cạnh đó, quy mô đàn lớn chỉ hiệu quả khi doanh nghiệp đủ năng lực vận hành, đặc biệt về nhân sự và quản lý địa bàn.

Đặc biệt, khi ngành bước vào giai đoạn dư cung, cạnh tranh sẽ quay trở lại với nội lực và giá thành. Doanh nghiệp có nền tảng vận hành và chi phí tốt sẽ ít chịu tác động hơn. Đây cũng là lý do HPA không lựa chọn mở rộng đàn quá nhanh.

"Trong cơ cấu tăng đàn, khoảng 30% dành cho bán giống nhằm hỗ trợ phát triển thị trường thức ăn chăn nuôi, 70% dành cho heo thịt", lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát nói. 

Khó kỳ vọng xuất khẩu dù giá thành cạnh tranh với Trung Quốc

Về nguồn cung từ Trung Quốc, HPA cho biết trong 4 năm qua, công tác kiểm soát biên giới được thực hiện nghiêm ngặt, do đó heo và thịt heo từ Trung Quốc không đưa vào thị trường Việt Nam.

Xét về giá thành, lãnh đạo doanh nghiệp cho biết, chi phí sản xuất heo tại Trung Quốc được đánh giá cao hơn Việt Nam, một phần do chính sách bảo hộ sản xuất nông nghiệp khiến nguyên liệu nhập khẩu có giá cao hơn. Mức chênh lệch còn phụ thuộc vào mô hình chăn nuôi, từ nuôi nái hay mua heo con về nuôi thịt.

Theo thông tin từ một đơn vị nghiên cứu thị trường được HPA dẫn lại, với giá bán khoảng 42.000 đồng/kg, người chăn nuôi có thể lỗ khoảng 1-1,25 triệu đồng/con, tương ứng giá thành sản xuất trên 50.000 đồng/kg.

Tuy nhiên, lợi thế về giá thành chưa đủ để Việt Nam mở rộng xuất khẩu thịt heo. Theo HPA, yếu tố quyết định khả năng xuất khẩu là điều kiện dịch tễ và môi trường bệnh.

“Muốn xuất khẩu lương thực, thực phẩm hay động vật đều phải có hiệp định song phương về thú y. Việc này thuộc vĩ mô, doanh nghiệp không tự quyết định được. Việt Nam chưa ký được hiệp định thú y song phương với quốc gia nào do còn hai bệnh chưa thanh toán được là lở mồm long móng và dịch tả heo cổ điển, hiện vẫn phải tiêm vaccine. Vì vậy heo thịt trong nước chưa có điều kiện để xuất khẩu”, lãnh đạo Nông nghiệp Hòa Phát nhấn mạnh.

Phan Trang