Ly cà phê 4 rưỡi sáng của ông chủ Starbucks và 8 lon Diet Coke mỗi ngày của Elon Musk - Chuyện caffeine của các tỷ phú

Có một khoảnh khắc thay đổi cuộc đời Howard Schultz — không phải lúc ông mua Starbucks, không phải lúc công ty lên sàn chứng khoán — mà là lần đầu tiên ông được uống cà phê pha bằng French press.

Năm 1981, Schultz — khi đó còn là nhân viên bán hàng cho một công ty đồ gia dụng — đến thăm Starbucks, lúc đó chỉ là một cửa hàng nhỏ ở Seattle bán hạt cà phê rang. Jerry Baldwin, một trong những người sáng lập, pha cho Schultz một tách Sumatra bằng French press.

"Đó là lần đầu tiên tôi hiểu cà phê thực sự có thể ngon như thế nào" — Schultz viết trong cuốn sách "Onward" năm 2011. "Với tôi, cách pha cà phê tốt nhất luôn là French press. Đó là cách tôi pha ở nhà suốt 25 năm."

Nghi thức 4 rưỡi sáng của "ông vua cà phê"

Howard Schultz không chỉ xây dựng đế chế cà phê lớn nhất thế giới — ông còn sống theo triết lý cà phê.

Mỗi ngày, Schultz thức dậy lúc 4:30 sáng. Không phải vì công việc ép buộc, mà vì ông tin rằng buổi sáng sớm là thời gian thiêng liêng để suy ngẫm và lập kế hoạch. Sau khi tập thể dục, việc đầu tiên ông làm là pha cà phê — cho mình và cho vợ.

"Đơn hàng của tôi tùy thuộc vào ngày" — Schultz chia sẻ. "Buổi sáng thường là double espresso macchiato. Phần còn lại trong ngày là French press Sumatra mà tôi tự pha."

Đến 7:30 sáng, Schultz đã có mặt tại trụ sở Starbucks, sẵn sàng cho một ngày làm việc.

Điều đáng chú ý là Schultz không chỉ uống cà phê — ông biến nó thành nghi thức. French press đòi hỏi sự kiên nhẫn: đun nước, chờ nhiệt độ vừa phải (khoảng 93-96 độ C), cho cà phê xay thô vào, đổ nước, chờ 4 phút, rồi nhấn từ từ. Không thể vội vàng.

Trong một thế giới mà CEO thường bận rộn đến mức không có thời gian ăn sáng, việc Schultz dành thời gian pha cà phê thủ công mỗi ngày là một tuyên bố: những thứ quan trọng xứng đáng được làm đúng cách.

Elon Musk và cơn nghiện caffeine "đáng sợ"

Ở phía đối lập của Howard Schultz là Elon Musk — người đã từng có thói quen caffeine mà chính ông thừa nhận là "điên rồ."

Năm 2014, trong một cuộc phỏng vấn với tạp chí Auto Bild của Đức, Musk tiết lộ: "Có lẽ có những lúc tôi uống khoảng 8 lon Diet Coke mỗi ngày, hoặc một con số điên rồ nào đó."

8 lon Diet Coke chứa khoảng 334 mg caffeine — chưa kể cà phê. "Tôi từng uống quá nhiều cà phê" — Musk nói — "đến mức bị kích thích quá độ. Nó không tốt."

Đó là Elon Musk thời kỳ điều hành cùng lúc Tesla và SpaceX, làm việc 100 giờ mỗi tuần, ngủ trên sàn nhà máy. Caffeine là nhiên liệu giữ cho cỗ máy hoạt động.

Nhưng rồi Musk nhận ra cái giá phải trả. Ông bắt đầu cắt giảm: từ 8 lon xuống còn 1-2 lon, và chuyển sang Diet Coke không caffeine. Cà phê cũng giảm xuống còn 2 tách mỗi ngày.

"Bây giờ có lẽ là một hoặc hai, nên không còn điên rồ lắm" — Musk nói.

Thú vị hơn, có nguồn tin cho biết Musk có sở thích riêng về cà phê: ông ưa chuộng Arbor Day shade-grown coffee — loại cà phê được trồng dưới bóng râm, thân thiện với môi trường và được chứng nhận bởi Arbor Day Foundation.

Từ một người nghiện caffeine cực đoan, Musk đã học được bài học: năng suất bền vững không đến từ việc đổ thêm nhiên liệu, mà từ việc tối ưu hóa cách sử dụng năng lượng.

Jeff Bezos và quy tắc "không điện thoại"

Nếu Musk đại diện cho kiểu "đổ caffeine để chạy nhanh hơn", thì Jeff Bezos lại có triết lý hoàn toàn ngược lại.

Bezos nổi tiếng với thói quen "puttering" buổi sáng — một từ tiếng Anh khó dịch, đại ý là làm những việc nhỏ nhặt một cách thong thả, không vội vàng. Ông thức dậy, nhâm nhi cà phê, đọc báo, ăn sáng với gia đình.

Và điều quan trọng nhất: không điện thoại.

Bezos gọi đây là thời gian "thiêng liêng" — hoàn toàn không có email, không tin nhắn, không mạng xã hội. Ông tin rằng những quyết định quan trọng nhất trong ngày cần được đưa ra khi tâm trí còn tươi mới, chưa bị phân tán bởi hàng trăm thông tin.

Một chi tiết nhỏ nhưng thú vị: Bezos uống cà phê trong chiếc cốc Ember — loại cốc thông minh có thể tự hâm nóng, giữ nhiệt độ ổn định suốt buổi sáng. Giá khoảng 130-200 USD, không đắt với tỷ phú, nhưng cho thấy Bezos quan tâm đến những chi tiết nhỏ trong trải nghiệm hàng ngày.

Bill Gates và Diet Coke

Không phải tỷ phú nào cũng uống cà phê.

Bill Gates — người đàn ông từng giàu nhất thế giới — bắt đầu ngày mới không phải bằng espresso hay latte, mà bằng một lon Diet Coke.

"Khi đến văn phòng, tôi thường mở một lon Diet Coke" — Gates viết trên blog cá nhân. "Trong suốt cả ngày, tôi có thể uống ba hoặc bốn lon."

Đây là thói quen Gates giữ suốt nhiều thập kỷ. Trong khi những CEO khác bàn về loại hạt cà phê, phương pháp pha, hay tỷ lệ nước/cà phê hoàn hảo, Gates chỉ cần một thứ: lon Diet Coke lạnh từ tủ lạnh.

Có lẽ đó cũng là Gates — thực dụng đến mức tối giản. Cũng như chiếc đồng hồ Casio 48 USD, lon Diet Coke của Gates nói lên một điều: ông không quan tâm đến sự tinh tế hay "đúng chuẩn." Ông quan tâm đến thứ hoạt động được.

Richard Branson và 20 tách trà

Sir Richard Branson, tỷ phú người Anh sáng lập Virgin Group, có thói quen còn khác biệt hơn.

Thay vì cà phê, Branson uống trà — và uống rất nhiều. "Một chút gì đó" của ông là khoảng 20 tách trà mỗi ngày, pha trắng không đường.

Branson thức dậy lúc 5 giờ sáng, tập thể dục ngay lập tức, và khẳng định rằng thói quen này cho ông thêm 4 giờ làm việc hiệu quả mỗi ngày. Trà là thứ đi kèm suốt cả ngày — liên tục, đều đặn, như một dòng chảy năng lượng nhẹ nhàng thay vì những đợt caffeine tăng đột biến rồi sụt giảm.

Sam Altman và ánh sáng buổi sáng

CEO của OpenAI — công ty đứng sau ChatGPT — có một thói quen khác thường.

Sam Altman bắt đầu ngày mới với một shot espresso và... 15 phút ngồi trước đèn LED quang phổ đầy đủ.

Loại đèn này mô phỏng ánh sáng mặt trời tự nhiên, được cho là giúp điều chỉnh nhịp sinh học và tăng sự tỉnh táo. Altman tin rằng buổi sáng là thời gian làm việc hiệu quả nhất của ông, nên ông tránh họp hành vào sáng, dành thời gian cho "deep work" — công việc đòi hỏi tập trung cao độ.

Espresso chỉ là khởi đầu. Ánh sáng mới là thứ thực sự "đánh thức" ông.

10 phút đầu tiên quyết định cả ngày

Một nghiên cứu thú vị: sau khi phỏng vấn 200 CEO, người ta phát hiện một điểm chung đáng ngạc nhiên ở những người thành công nhất.

Họ bảo vệ 10-30 phút đầu tiên sau khi thức dậy như thể đó là thời gian thiêng liêng.

Không email. Không tin nhắn. Không mạng xã hội. Không phản ứng với thế giới bên ngoài.

Thay vào đó: cà phê, suy ngẫm, lập kế hoạch, hoặc đơn giản là tĩnh lặng.

Nghiên cứu từ UC Irvine cho thấy một khi sự chú ý bị phân tán, trung bình mất 23 phút để tập trung trở lại. Nếu bạn bắt đầu ngày mới bằng việc kiểm tra email — tức là phản ứng với yêu cầu của người khác — bạn đang bắt đầu với một tâm trí đã bị chia nhỏ.

Howard Schultz pha cà phê French press. Jeff Bezos đọc báo với gia đình. Richard Branson tập thể dục. Sam Altman ngồi trước đèn. Mỗi người có nghi thức riêng, nhưng điểm chung là: họ kiểm soát buổi sáng, thay vì để buổi sáng kiểm soát họ.

Cà phê không tạo nên tỷ phú

Nhìn vào thói quen cà phê của các CEO, ta không thấy một công thức chung. Howard Schultz uống espresso và French press. Elon Musk từng nghiện caffeine rồi cai. Bill Gates chọn Diet Coke. Richard Branson uống 20 tách trà.

Điều họ có chung không phải là loại đồ uống, mà là sự chủ động: họ thiết kế buổi sáng theo cách phục vụ cho mục tiêu của mình, thay vì để thói quen xấu điều khiển.

Có lẽ bài học không nằm ở việc "uống gì để thành công", mà là "bạn có đang kiểm soát những thói quen nhỏ nhất trong ngày không?"

Và nếu bạn đang đọc bài này với một tách cà phê trên tay, hãy tự hỏi: đây là lựa chọn có chủ đích, hay chỉ là thói quen vô thức?

Minh Quân