Một số chính sách kinh tế mới có hiệu lực trong tháng 10/2026

Mở cơ chế cho doanh nghiệp đường sắt địa phương

Luật Phát triển Đô thị số 18/2026/QH16 do Quốc hội ban hành ngày 24/8/2026 và sẽ chính thức có hiệu lực kể từ ngày 1/10/2026, quy định cơ chế, chính sách thúc đẩy phát triển thành phố là đô thị loại đặc biệt (đô thị đặc biệt), thành phố khác và khu kinh tế đặc biệt.

Đáng chú ý, tại khoản 4 Điều 17 của Luật này quy định rõ về việc thành lập, tổ chức, hoạt động của doanh nghiệp đường sắt địa phương. Cụ thể, UBND Thành phố quyết định thành lập doanh nghiệp đường sắt địa phương do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ sau khi được HĐND Thành phố quyết định chủ trương.

Bên cạnh đó, doanh nghiệp đường sắt địa phương do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ được khai thác thương mại đối với tài sản, không gian ngầm, không gian tầm thấp, không gian tầm cao gắn liền với kết cấu hạ tầng đường sắt địa phương tại các nhà ga đường sắt, khu tập kết bảo dưỡng, sửa chữa tàu (đề-pô) và thực hiện hoạt động khác theo quyết định của UBND Thành phố.

Doanh nghiệp đường sắt địa phương do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ được thực hiện một số nhiệm vụ quản lý nhà nước theo quy định của HĐND Thành phố và quyết định của UBND Thành phố.

Tổ chức tín dụng Nhà nước được trích tối đa 40% vào quỹ đầu tư phát triển

Chính phủ ban hành Nghị định số 316/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 135/2025/NĐ-CP ngày 12/6/2025 về chế độ tài chính đối với tổ chức tín dụng, chi nhánh ngân hàng nước ngoài và giám sát tài chính, đánh giá hiệu quả đầu tư vốn nhà nước tại tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ và tổ chức tín dụng có vốn nhà nước, hiệu lực thi hành từ ngày 1/10/2026.

Theo quy định mới, đối với tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, phần lợi nhuận còn lại sau khi trừ các khoản theo quy định được phân phối theo thứ tự.

Trước hết, tổ chức tín dụng trích 10% vào quỹ dự phòng tài chính, với mức tối đa của quỹ không vượt quá 25% vốn điều lệ.

Tiếp đó, tổ chức tín dụng được trích không quá 40% vào quỹ đầu tư phát triển, đảm bảo không quá 50% vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển theo quy định tại Điều 25 Luật Quản lý và đầu tư vốn nhà nước tại doanh nghiệp.

Bên cạnh đó, mức tối đa của quỹ đầu tư phát triển không vượt quá mức vốn điều lệ của tổ chức tín dụng.

Đối với tổ chức tín dụng do Nhà nước nắm giữ trên 50% đến dưới 100% vốn điều lệ, Nghị định 316/2026/NĐ-CP cũng quy định được trích không quá 40% vào quỹ đầu tư phát triển, bảo đảm tổng mức trích vào quỹ dự trữ bổ sung vốn điều lệ và quỹ đầu tư phát triển không quá 50%.

Mức tối đa của quỹ đầu tư phát triển cũng không vượt quá vốn điều lệ của tổ chức tín dụng.

Doanh nghiệp FDI ngừng kinh doanh quá 12 tháng có thể bị thu hồi giấy phép

Nghị định số 342/2026/NĐ-CP của Chính phủ quy định chi tiết Luật Thương mại và Luật Quản lý ngoại thương về hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa của nhà đầu tư nước ngoài, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài tại Việt Nam, hiệu lực thi hành từ ngày 18/10/2026.

Đáng chú ý, tại điểm d khoản 1 Điều 42 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, Giấy phép kinh doanh của tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài bị thu hồi trong trường hợp ngừng kinh doanh hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa quá 12 tháng mà không báo cáo Cơ quan cấp Giấy phép.

Đồng thời, đối với hoạt động bán lẻ, điểm đ khoản 2 Điều 42 Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định Giấy phép lập cơ sở bán lẻ bị thu hồi nếu cơ sở bán lẻ ngừng hoạt động quá 12 tháng mà không báo cáo Cơ quan cấp Giấy phép.

Về trình tự thu hồi, điểm d khoản 3 Điều 42 Nghị định 342/2026/NĐ-CP quy định đối với các trường hợp nêu trên, Cơ quan cấp Giấy phép phải gửi văn bản yêu cầu tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài giải trình bằng văn bản về lý do vi phạm và quy định rõ thời hạn giải trình. Sau 14 ngày làm việc kể từ ngày hết thời hạn giải trình mà Cơ quan cấp Giấy phép không nhận được văn bản giải trình hoặc nội dung giải trình không thỏa đáng, Cơ quan cấp Giấy phép ban hành Quyết định thu hồi Giấy phép kinh doanh hoặc Giấy phép lập cơ sở bán lẻ.

Bên cạnh đó, theo khoản 2 Điều 40 Nghị định 342/2026/NĐ-CP, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài được tạm ngừng hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa, tạm ngừng hoạt động của cơ sở bán lẻ trong thời hạn không quá 12 tháng.

Khi tạm ngừng hoạt động mua bán hàng hóa và các hoạt động liên quan trực tiếp đến mua bán hàng hóa, tạm ngừng hoạt động của cơ sở bán lẻ, tổ chức kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài có nghĩa vụ tuân thủ quy định về tạm ngừng kinh doanh, tiếp tục hoạt động kinh doanh trước thời hạn đã thông báo theo quy định pháp luật về đăng ký kinh doanh.

Trong thời hạn 10 ngày làm việc kể từ ngày được cơ quan đăng ký kinh doanh cấp Giấy xác nhận về việc doanh nghiệp thông báo tạm ngừng kinh doanh; Giấy xác nhận về việc doanh nghiệp thông báo tiếp tục kinh doanh trước thời hạn đã thông báo, gửi bản sao các Giấy xác nhận này đến Cơ quan cấp Giấy phép để đăng tải lên Cơ sở dữ liệu.

Nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm nông nghiệp

Nghị định số 346/2026/NĐ-CP của Chính phủ sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định số 58/2018/NĐ-CР về bảo hiểm nông nghiệp sẽ có hiệu lực kể từ ngày 20/10/2026.

Điểm đáng chú ý là ngân sách nhà nước nâng mức hỗ trợ phí bảo hiểm cho hộ nghèo, cận nghèo từ 90% lên tối đa 95%; cá nhân không thuộc diện nghèo từ 20% lên tối đa 50%.

Hỗ trợ tối đa 30% phí bảo hiểm nông nghiệp (tăng 10% so với hiện nay) cho doanh nghiệp được thành lập theo Luật Doanh nghiệp hoặc tổ hợp tác, hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã được thành lập theo Luật Hợp tác xã khi đáp ứng điều kiện theo quy định.

Bên cạnh việc tăng mức hỗ trợ, Nghị định số 346/2026/NĐ-CP mở rộng phạm vi đối tượng bảo hiểm được hưởng chính sách. Ngoài các loại cây trồng, vật nuôi và thủy sản đã được quy định như lúa, cao su, cà phê, trâu, bò, lợn, gia cầm, tôm và cá tra, nghị định bổ sung các đối tượng khác thuộc danh mục cây trồng, vật nuôi, nuôi trồng thủy sản và cây lâm nghiệp chính, chủ lực do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ở trung ương công bố.

Khánh Hân (t/h)