Ngân hàng giảm lãi suất tới 2,5%/năm, chuyên gia chỉ ra 4 yếu tố quyết định đà giảm tiếp đến cuối năm

Ngay sau cuộc họp với Thủ tướng ngày 13/8, nhiều ngân hàng thương mại đã công bố các chương trình giảm lãi suất cho vay, tập trung vào doanh nghiệp nhỏ và vừa (DNNVV), lĩnh vực ưu tiên và các động lực tăng trưởng, nhằm hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy kinh tế những tháng cuối năm 2026.

KienlongBank giảm lãi suất tối đa 2,5%/năm cho DNNVV và các nhu cầu sản xuất, kinh doanh. MSB triển khai gói 3.000 tỷ đồng từ ngày 12/8, lãi suất từ 8,5%/năm, thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với thông thường. 

Sacombank giảm 2%/năm cho khách hàng xuất nhập khẩu từ 13/8 đến 31/12 trên danh mục gần 100.000 tỷ đồng; đồng thời dành 10.000-15.000 tỷ đồng cho các lĩnh vực ưu tiên, hộ kinh doanh và doanh nghiệp FDI, với lãi suất dự kiến 8,5-9%/năm…

Bốn ngân hàng thương mại nhà nước gồm Agribank, BIDV, Vietcombank và VietinBank đều triển khai gói tín dụng ưu đãi với lãi suất thấp hơn tối thiểu 1%/năm so với lãi suất cho vay bình quân cùng kỳ hạn. Agribank dành 70.000 tỷ đồng, trong khi BIDV, Vietcombank và VietinBank mỗi ngân hàng dành 50.000 tỷ đồng, triển khai đến hết ngày 31/12/2026.

Theo các chuyên gia, mức giảm 0,5-2,5 điểm phần trăm có thể giúp doanh nghiệp, đặc biệt DNNV giảm đáng kể chi phí vốn, qua đó cải thiện dòng tiền, duy trì sản xuất, mở rộng đơn hàng và đầu tư nâng cao năng lực.

Tuy nhiên, trong bối cảnh sức ép về chi phí vốn, tỷ giá và thanh khoản vẫn hiện hữu, câu hỏi đặt ra là liệu mặt bằng lãi suất cho vay có thể tiếp tục hạ trong những tháng cuối năm?

Tại chương trình Đi theo dòng tiền trên Kênh Tài chính và Kinh doanh mới đây, ông Tô Anh Hùng, CEO của REFI (Tổ chức đào tạo và nghiên cứu về Tài chính và Đầu tư Bất động sản), thành viên thuộc Cộng đồng Cố vấn tài chính Việt Nam (VWA) cho biết cần nhìn vào nhiều yếu tố thay vì chỉ một biến số để trả lời câu hỏi khi nào lãi suất cho vay bất động sản có thể giảm.

Theo báo cáo thị trường bất động sản tháng 7/2026 của Refi.vn, có bốn điều kiện quan trọng để lãi suất có thể giảm một cách bền vững. 

Thứ nhất, thanh khoản thực của hệ thống ngân hàng phải được cải thiện. Theo Refi, lãi suất chỉ có thể giảm bền vững khi hệ thống ngân hàng có nguồn tiền khả dụng thực tế, tức ngân hàng phải huy động được nguồn vốn trong khi tốc độ cho vay chậm hơn tốc độ huy động. 

Nếu tín dụng tăng nhanh hơn huy động, hệ thống sẽ chịu áp lực thanh khoản. Khi đó, muốn tăng cho vay, ngân hàng phải tăng huy động, qua đó đẩy lãi suất huy động lên. 

Thứ hai, chi phí vốn phải hạ nhiệt. Theo ông Hùng, chi phí vốn không chỉ nằm ở lãi suất huy động mà còn bao gồm lãi suất liên ngân hàng, chi phí vay ngắn hạn và chi phí hoán đổi USD/VND. 

Các yếu tố này phải giảm thì ngân hàng mới có dư địa giảm lãi suất cho vay. Nếu lãi suất USD vẫn ở mức cao, chi phí swap (chi phí hoán đổi ngoại tệ) neo cao trong khi thanh khoản VND hạn chế, chi phí vốn sẽ tiếp tục tăng. Khi đó, việc giảm lãi suất chỉ có thể diễn ra cục bộ và mang tính tạm thời, thay vì giảm bền vững. 

Thứ ba, tỷ giá phải ổn định. Chuyên gia cho biết các yếu tố địa chính trị quốc tế vẫn cần được theo dõi, bởi chúng có thể tác động trực tiếp đến giá dầu và sức mạnh của đồng USD thông qua chỉ số DXY. Những biến động này có thể gây áp lực lên tỷ giá trong nước, từ đó ảnh hưởng đến điều hành lãi suất. 

Thứ tư, cần phối hợp chính sách tài khóa và tiền tệ. 

Ông Hùng cho biết, đây là bốn điều kiện quan trọng để tạo nền tảng cho một chu kỳ giảm lãi suất bền vững. Ngược lại, cũng có những yếu tố khiến lãi suất chưa thể giảm. 

Thời gian qua, Ngân hàng Nhà nước đã nới một số chỉ tiêu có ảnh hưởng trực tiếp đến thị trường bất động sản, trong đó có tỷ lệ sử dụng vốn ngắn hạn cho vay trung và dài hạn. Chuyên gia đánh giá, việc nới giới hạn này tạo thêm dư địa cho hệ thống ngân hàng, nhưng theo đánh giá của Refi, có “room” không đồng nghĩa với việc ngân hàng đã có đủ tiền để giải ngân.

“Muốn cho vay thêm, ngân hàng phải có nguồn vốn đầu vào. Nếu muốn tăng nguồn tiền vào, ngân hàng lại phải tăng huy động. Vì vậy, vấn đề hiện nay không chỉ nằm ở giới hạn tín dụng mà còn ở nguồn tiền thực của hệ thống. Chênh lệch giữa huy động và tín dụng tiếp tục mở rộng sẽ khiến ngân hàng phải nâng lãi suất để giữ nguồn vốn. Bên cạnh đó, chi phí vốn vẫn neo cao, áp lực tỷ giá còn hiện hữu và chính sách điều hành nếu thiếu nhất quán, khó dự báo cũng có thể hạn chế khả năng giảm lãi suất”, ông Hùng nói. 

Do đó, để lãi suất giảm bền vững, theo chuyên gia này, cần sự đồng thời của nhiều yếu tố: thanh khoản phải dồi dào hơn, chi phí vốn thấp hơn, tỷ giá ổn định và chính sách điều hành minh bạch, nhất quán. 

Tuy nhiên, ông Hùng cho biết đây là điều kiện về mặt lý thuyết. Dữ liệu thị trường cũng cho thấy áp lực lãi suất vẫn hiện hữu. Theo số liệu trong báo cáo của Refi, lãi suất huy động thấp nhất tăng từ khoảng 5%/năm vào tháng 2/2026 lên 6,5%/năm vào tháng 5/2026, chỉ sau ba tháng. Ở một số ngân hàng, mức lãi suất huy động dao động khoảng 5,9-7,4%/năm. 

Với lãi suất cho vay, nhóm ngân hàng có mặt bằng thấp ghi nhận mức khoảng 7,1-9,4%/năm, trong khi tại nhóm có mặt bằng cao hơn, lãi suất cho vay có thể dao động 8-10,1%/năm. 

Một yếu tố khác cũng cần theo dõi là quan hệ giữa thu và chi ngân sách. Trong thời gian gần đây, Ngân hàng Nhà nước đã có động thái cho phép tiền gửi có kỳ hạn của Kho bạc Nhà nước được tính vào chỉ tiêu liên quan đến nguồn vốn, qua đó hỗ trợ thêm dư địa cho hoạt động cho vay. 

Tuy nhiên, việc nới một chỉ tiêu chỉ tạo thêm không gian cho hệ thống. Để lãi suất thực sự giảm bền vững, vẫn cần sự cải thiện đồng thời của thanh khoản, chi phí vốn, tỷ giá và chính sách điều hành. Một lý do quan trọng khác liên quan đến thanh khoản của hệ thống là chênh lệch giữa thu và chi ngân sách. 

Cũng theo Refi, đến cuối tháng 7, thu ngân sách tính theo dự toán năm đã đạt khoảng 72,5%, trong khi chi ngân sách lũy kế mới đạt 43,2%. Như vậy, ngân sách đang thu vào nhiều hơn số tiền đã chi ra. 

“Phần tiền chưa được giải ngân sẽ nằm tại Kho bạc Nhà nước. Nguồn tiền này có thể được giữ dưới dạng tiền gửi không kỳ hạn hoặc tiền gửi có kỳ hạn tại các ngân hàng, trong đó có nhóm ngân hàng thương mại Nhà nước. Việc này có thể góp phần giảm căng thẳng thanh khoản trên thị trường”, ông Hùng nhấn mạnh. 

Do đó, theo chuyên gia, khi đánh giá thời điểm lãi suất có thể giảm, cần xem xét nhiều yếu tố thay vì chỉ một biến số. Đây cũng là cơ sở để đánh giá khả năng giảm lãi suất một cách bền vững.

Phan Trang