Ngân hàng Nhà nước muốn hạ lãi suất, vì sao vẫn có nơi huy động tới 10%/năm?

Tại Hội nghị sơ kết hoạt động ngân hàng 6 tháng đầu năm diễn ra đầu tháng 7, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn tiếp tục yêu cầu các tổ chức tín dụng hạ mặt bằng lãi suất nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, người dân tiếp cận vốn với chi phí hợp lý và thúc đẩy tăng trưởng kinh tế.

Đây cũng là lần thứ 4 trong chưa đầy 3 tháng kể từ khi nhậm chức, người đứng đầu Ngân hàng Nhà nước phát đi thông điệp này.

Tuy vậy, mặt bằng lãi suất huy động tại quầy trong tháng 7 nhìn chung vẫn chưa hạ nhiệt.

Khảo sát hơn 30 ngân hàng cho thấy lãi suất ngắn hạn chủ yếu dưới 5%/năm, trong khi các kỳ hạn từ 12 tháng trở lên phổ biến ở mức 5,8-6,8%/năm.

Mức cao nhất 7%/năm được OceanBank áp dụng cho các kỳ hạn 12-36 tháng, OCB áp dụng cho kỳ hạn 36 tháng và MBBank áp dụng cho các kỳ hạn 24-36 tháng.

Bên cạnh mặt bằng lãi suất phổ biến, một số ngân hàng vẫn duy trì mức lãi suất đặc biệt cho khách hàng gửi số tiền rất lớn.

PVcomBank dẫn đầu với 10%/năm cho kỳ hạn 12-13 tháng, áp dụng với khoản tiền gửi từ 2.000 tỷ đồng. MSB niêm yết 9%/năm cho khoản gửi từ 500 tỷ đồng kỳ hạn 12-13 tháng; Nam A Bank áp dụng 8,3%/năm kỳ hạn 24 tháng và 8,1%/năm kỳ hạn 36 tháng với khoản gửi từ 500 tỷ đồng.

Trong khi đó, CAKE by VPBank triển khai ưu đãi giúp lãi suất kỳ hạn 12 tháng lên tới 9,2%/năm theo điều kiện chương trình; Vikki Bank niêm yết 7,9%/năm cho khoản gửi từ 999 tỷ đồng kỳ hạn 13 tháng, còn HDBank áp dụng 7,2-7,6%/năm cho khách hàng gửi từ 500 tỷ đồng ở kỳ hạn 12-13 tháng.

Tại Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp ngày 18/7, Thống đốc Ngân hàng Nhà nước Phạm Đức Ấn thừa nhận việc điều hành lãi suất đang “rất vất vả” khi nhu cầu vốn của nền kinh tế ở mức cao, trong khi khả năng huy động vốn vẫn còn hạn chế.

“Chúng ta tập trung vào tăng trưởng kinh tế, tập trung vào tín dụng, vì vậy khi thiếu hụt vốn thì đương nhiên lãi suất nâng cao. Mà lãi suất huy động đầu vào cao thì lãi suất đầu ra cao, như vậy trực tiếp ảnh hưởng đến doanh nghiệp sản xuất kinh doanh”, ông Ấn cho hay.

Một nguyên nhân khác được Thống đốc chỉ ra là cơ cấu nguồn vốn của hệ thống ngân hàng vẫn mất cân đối. Hiện khoảng 80% nguồn vốn huy động là vốn ngắn hạn, trong khi vốn trung và dài hạn chỉ chiếm khoảng 20%.

Trong bối cảnh nhu cầu vốn trung và dài hạn của doanh nghiệp ngày càng lớn, áp lực huy động vốn dài hạn vẫn hiện hữu, góp phần tạo nên sự phân hóa về lãi suất giữa các ngân hàng cũng như từng kỳ hạn tiền gửi.

Theo PGS.TS. Nguyễn Hữu Huân, giảng viên Khoa Ngân hàng, Đại học Kinh tế TP.HCM, mục tiêu điều hành lãi suất hiện nay nên đặt trọng tâm vào việc duy trì ổn định thay vì nỗ lực hạ bằng mọi giá. Ông cho rằng lãi suất không chỉ là công cụ hỗ trợ tăng trưởng mà còn góp phần ổn định tỷ giá và kiểm soát lạm phát.

Vị chuyên gia phân tích, nếu lãi suất giảm quá mạnh, khoảng chênh lệch giữa VND và USD sẽ bị thu hẹp, làm gia tăng áp lực lên tỷ giá và có thể khiến dòng tiền dịch chuyển sang nắm giữ ngoại tệ. Ngược lại, khi lãi suất huy động tăng cao, chi phí đầu vào của ngân hàng cũng tăng theo, khiến lãi suất cho vay khó giảm và làm suy giảm khả năng tiếp cận vốn của doanh nghiệp.

Theo ông Huân, giải pháp phù hợp là giữ ổn định lãi suất điều hành, đồng thời linh hoạt sử dụng các công cụ như nghiệp vụ thị trường mở (OMO), phát hành tín phiếu, hoán đổi ngoại tệ và tái cấp vốn để điều tiết thanh khoản.

Song song với đó, các ngân hàng cần tối ưu chi phí hoạt động và điều chỉnh biên lợi nhuận ở mức hợp lý nhằm tạo thêm dư địa giảm lãi suất cho vay, nhất là đối với các lĩnh vực ưu tiên. Đây cũng là hướng điều hành phù hợp trong bối cảnh kinh tế thế giới vẫn còn nhiều yếu tố bất định.

Thống đốc cho biết thời gian qua, Ngân hàng nhà nước đã nỗ lực ổn định mặt bằng lãi suất, đồng thời các ngân hàng thương mại cũng thống nhất hạn chế cạnh tranh huy động vốn nhằm kiểm soát chi phí đầu vào và tạo điều kiện giảm lãi suất cho vay.

Trong thời gian tới, Ngân hàng nhà nước cho biết sẽ tiếp tục nghiên cứu các giải pháp huy động thêm nguồn vốn, phối hợp với Bộ Tài chính cân đối nguồn lực cho nền kinh tế, qua đó góp phần ổn định mặt bằng lãi suất và hỗ trợ tăng trưởng.

Phan Trang