Nỗ lực muộn màng của Nhật Bản sau khi bị Mỹ, Trung bỏ xa trong lĩnh vực chip nhớ: Rót hàng tỷ USD cho 1 vùng nông nghiệp ở Hokkaido, quyết 'lật ngược ván cờ'
Nhật Bản, vốn đã tụt hậu rất xa so với các đối thủ nước ngoài về sản xuất chất bán dẫn, đang cố gắng lật ngược ván cờ.
Nằm sâu trong hòn đảo Hokkaido đầy tuyết, Nhật Bản đang rót hàng tỷ USD nhằm vực dậy năng lực sản xuất chip và bảo vệ nền kinh tế. Máy xúc, xe tải chạy dọc tuyến đường, bon bon đi tới một nhà máy được xem là tương lai. Sự phát triển đang làm thay đổi cảnh quan của một nơi vốn nổi tiếng chỉ làm nông nghiệp, đặt căn cứ quân sự và sân bay Chitose.
Rapidus Corp, một liên doanh mới thành lập trong nước, đang tìm cách sản xuất từ con số 0 hàng loạt chip logic 2 nanomet hiện đại vào năm 2027. Theo tiêu chuẩn ngành, đây là thách thức vô cùng lớn đối với một dự án kinh doanh mới 18 tháng tuổi, bên trong một quốc gia vốn đã tụt hậu rất xa so với các đối thủ nước ngoài về sản xuất chất bán dẫn.
Số tiền đặt cược rất lớn. Những con chip tiên tiến sẽ trở thành nền tảng cho hàng chục công nghệ quan trọng, bao gồm trí tuệ nhân tạo, hệ thống vũ khí và xe điện. Atsuo Shimizu, giám đốc điều hành của Rapidus phụ trách thành lập xưởng đúc mới, cho biết: “Để tồn tại với tư cách một quốc gia, Nhật Bản cần sở hữu công nghệ mang tính toàn cầu. Chúng tôi có thể chứng minh rõ ràng điều đó bằng chất bán dẫn”.
Theo Bloomberg, trong vòng chưa đầy 3 năm, Nhật Bản đã dành khoảng 4 nghìn tỷ Yên (26,7 tỷ USD) để khôi phục sức mạnh sản xuất chất bán dẫn. Thủ tướng Fumio Kishida đặt mục tiêu hỗ trợ tài chính cho ngành này để cuối cùng đạt mục tiêu 10 nghìn tỷ Yên với sự hỗ trợ của tư nhân. Doanh số bán chip sản xuất trong nước dự kiến phải tăng gấp 3 lần lên hơn 15 nghìn tỷ Yên vào năm 2030.
Chiến lược chip mới của Nhật Bản có 2 điểm đáng chú ý.
Đầu tiên, quốc gia này đang tìm cách tự định vị mình như một địa điểm đắc địa để sản xuất chip truyền thống thông qua việc thu hút các tên tuổi nước ngoài. Điểm thứ hai, tham vọng hơn, là dự án Rapidus ở Hokkaido nhằm khôi phục vị thế đi đầu trong lĩnh vực chip silicon.
Tokyo đã đạt được một số thành tựu nhất định, trong đó có việc thu hút Công ty Sản xuất Chất bán dẫn Đài Loan tới sản xuất ở Kumamoto, miền nam Nhật Bản. Gã khổng lồ này đã nhanh chóng nhận ra các dự án chip do Tokyo tài trợ một phần có thể khởi động nhanh hơn nhiều so với ở Mỹ hoặc các nước khác.
Dựa vào kiến thức chuyên môn của các nhà sản xuất hàng đầu thế giới, Nhật Bản hy vọng có thể tái tạo lại các hệ sinh thái liên quan đến chip, cung cấp việc làm và đổi mới tăng trưởng cho các nền kinh tế khu vực.
Tuy nhiên, thành công của dự án Rapidus phụ thuộc vào việc Nhật Bản có đạt được bước nhảy vọt về công nghệ hay không và liệu nước này có thu hút được những người mua tiềm năng. Đó là mục tiêu mà ngay cả những nhà lãnh đạo trong ngành cũng đang nỗ lực đạt được.
Là một phần của dự án Rapidus, Tập đoàn IBM đang đào tạo khoảng 100 kỹ sư Nhật Bản kỳ cựu ở Albany, New York, để giúp họ bắt kịp trình độ chuyên môn về chip. Cùng với TSMC, Micron Technology Inc., ASML Holding NV và Samsung cũng đang đầu tư vào cơ sở sản xuất hoặc nghiên cứu tại Nhật Bản.
“Nhật Bản lần này đã thực hiện cách tiếp cận táo bạo và đưa ra quyết định rất nhanh chóng. Nếu nhìn lại 20 hoặc 15 năm trước đây, tôi nghĩ có nhiều chính sách khép kín hơn, đặc biệt là từ chính phủ”, Giám đốc điều hành trung tâm nghiên cứu vi điện tử Imec có trụ sở tại Bỉ cho biết.
Các nhà máy TSMC có nhiều lý do để thành công. Công nghệ cho lô chip logic 12nm đến 28nm đã được thiết lập. Kumamoto nằm trên đảo Kyushu phía nam Nhật Bản, nơi có hệ sinh thái gồm khoảng 1.000 công ty công nghệ liên quan. Xưởng đúc thứ hai của TSMC, được công bố chính thức vào đầu tháng này, sẽ sản xuất chip 6nm đến 7nm gần đó.
Dự đoán đến năm 2037, doanh thu thuế từ các xưởng đúc có thể sẽ hoàn trả lại chi phí đầu tư ban đầu của chính phủ. Với một lực lượng lao động có tính kỷ luật cao trong khi đồng Yên Nhật giảm xuống mức thấp nhất trong nhiều thập kỷ, Nhật Bản sẽ trở thành cơ sở sản xuất có giá cả phải chăng hơn nhiều.
Hiện dự án Rapidus đang bắt đầu được triển khai với chỉ khoảng 20 doanh nghiệp địa phương liên quan đến sản xuất chip. Chuyên môn tại viện công nghệ quốc gia Nhật Bản từ lâu đã bị kẹt lại ở quy trình 45 nm, do đó, để Rapidus đạt được sản lượng đáng kể chip 2 nm sử dụng công nghệ IBM, thách thức vô cùng nhiều.
Đó là chưa kể đến trường hợp ngay cả khi Rapidus đạt được mục tiêu vào năm 2027, TSMC và Samsung có thể đã nhảy vào thị trường với rất nhiều lợi thế về chi phí. Theo Shigeru Fujii, đại diện ngành sản xuất chip tại Fujitsu, chưa có bằng chứng cho thấy Rapidus có thể thâm nhập vào thị trường toàn cầu cạnh tranh khốc liệt.
“Vấn đề là: Liệu có khách hàng nào không?”, Fujii nói.
Đáp lại, đại diện Rapidus thừa nhận “Lần này sẽ khác”. Ông cho biết Rapidus sẽ tăng thêm giá trị cho các sản phẩm của mình bằng cách rút ngắn thời gian giao hàng đối với các con chip đặt riêng. Công ty không thể cạnh tranh với TSMC và Samsung trong mảng thiết bị phổ thông, vậy nên sẽ hướng nhiều tới thị trường ngách cao cấp.
Sự thay đổi trong công nghệ cũng có thể giúp ích cho Rapidus. Các chip 2 nanomet mà hãng dự kiến sử dụng cấu trúc bóng bán dẫn Gate-All-Around, sẽ giúp những người chơi mới tiếp cận dễ dàng.
“Chúng ta có thể làm được. Chẳng có lý do nào mà chúng ta không thể cả”, đại diện Rapidus nói.
Cho đến nay, chính phủ đã hứa cấp 330 tỷ yên và dành thêm 646 tỷ yên vào quỹ để hỗ trợ dự án Rapidus. Trong khi đó, phản ứng từ doanh nghiệp Nhật Bản lại khá thờ ơ. Các công ty lớn như Toyota Motor Corp chỉ cam kết đầu tư 7,3 tỷ Yên cho liên doanh này.
Theo: Bloomberg