Nước mua gạo lớn nhất thế giới ra cảnh báo mới, tàu Việt vẫn dồn dập cập cảng
Dù tăng mạnh biện pháp kiểm soát thị trường lúa gạo, Philippines vẫn phụ thuộc lớn vào nguồn cung từ Việt Nam giữa lo ngại thiếu hụt kéo dài.
Trong bối cảnh giá gạo nội địa tiếp tục tăng mạnh và nguy cơ thiếu hụt nguồn cung ngày càng lớn, Philippines vừa phát đi cảnh báo cứng rắn đối với các doanh nghiệp kinh doanh gạo nhập khẩu. Đáng chú ý, giữa lúc nước này siết mạnh quản lý thị trường, hàng chục tàu chở gạo từ Việt Nam vẫn liên tục cập cảng Philippines.
Theo Bộ Nông nghiệp Philippines (DA), các nhà bán lẻ, thương lái và doanh nghiệp nhập khẩu vi phạm mức giá trần mới đối với gạo nhập khẩu có thể đối mặt với án tù lên tới 10 năm, phạt tiền tối đa 1 triệu peso hoặc đồng thời áp dụng cả hai hình thức xử phạt.
Động thái này được đưa ra sau khi Tổng thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. yêu cầu áp dụng mức giá trần tạm thời trong 30 ngày đối với gạo nhập khẩu loại 5% tấm nhằm kiểm soát tình trạng giá bán lẻ tăng cao dù giá gạo thế giới đã giảm và thuế nhập khẩu được hạ thấp.
Bộ trưởng Nông nghiệp Philippines Francisco Tiu Laurel Jr. cho biết khác với cơ chế “giá bán lẻ đề xuất” trước đây chủ yếu dựa vào sự tự nguyện tuân thủ, biện pháp lần này mang tính bắt buộc và có cơ sở pháp lý mạnh hơn.
Theo Luật Giá cả của Philippines, gạo là mặt hàng thiết yếu nên thuộc diện được Chính phủ can thiệp khi xảy ra tình trạng tăng giá bất hợp lý. Ngoài án tù và phạt tiền, các cơ sở vi phạm còn có nguy cơ bị đình chỉ hoạt động, thu hồi giấy phép kinh doanh, tịch thu hàng hóa hoặc đóng cửa.
Bộ Nông nghiệp Philippines cho biết các đội thanh tra sẽ tăng cường kiểm tra tại các chợ truyền thống, siêu thị và cửa hàng bán lẻ gạo trên toàn quốc trong thời gian áp dụng giá trần.
Trong khi Philippines siết mạnh quản lý giá gạo, nguồn cung từ Việt Nam vẫn tiếp tục đổ mạnh vào thị trường này. Theo Hiệp hội Lương thực Việt Nam (VFA), từ ngày 1/5 đến 11/5/2026 có 25 tàu vào các cảng Hồ Chí Minh và Mỹ Thới để xếp khoảng 168.650 tấn gạo xuất khẩu. Trong số này, chỉ có 2 tàu đi Malaysia và châu Phi, còn lại đều cập cảng Philippines.
Diễn biến trên cho thấy nhu cầu nhập khẩu gạo của Philippines vẫn ở mức rất lớn trong bối cảnh sản xuất nội địa gặp nhiều khó khăn.
Một số dự báo cho rằng sản lượng gạo nội địa của Philippines trong năm 2026 có thể giảm xuống mức thấp nhất trong vòng một thập kỷ, chỉ khoảng 18,6–18,8 triệu tấn.
Áp lực nguồn cung đã phản ánh trực tiếp lên thị trường bán lẻ. Giá gạo tại Philippines hiện dao động khoảng 55–63 peso/kg và có thể tiếp tục tăng trong các tháng tới nếu điều kiện thời tiết không cải thiện.
Trong bối cảnh đó, Philippines dự kiến nhập khẩu khoảng 4,8 triệu tấn gạo trong năm 2026, mức cao kỷ lục từ trước tới nay. Việt Nam hiện vẫn là nguồn cung lớn nhất, chiếm khoảng 87% tổng lượng gạo nhập khẩu của nước này.
Hữu Bách