Phát hiện tàu Trung Quốc dài 106 mét liên tục di chuyển trên biển, đã lấy 'kho báu' ở độ sâu 8.000 mét, vừa hoàn thành nhiệm vụ đặc biệt sau 52 ngày

Nhiệm vụ được thực hiện bằng tàu Ocean Geology-6. Đây là chuyến khảo sát địa chất biển sâu thứ 16 của tàu, bắt đầu ngày 3/4 và kéo dài 52 ngày. Ocean Geology-6 được đưa vào hoạt động năm 2009, do Trung Quốc tự thiết kế và đóng mới. Tàu này dài 106 mét, rộng 17,4 mét, có lượng choán nước đầy tải 5.287 tấn và chở tối đa 65 người, có thể hoạt động liên tục 60 ngày, đi xa 15.000 hải lý, đủ sức thực hiện những chuyến khảo sát kéo dài tại các vùng biển sâu và xa bờ.

Trong hành trình gần 13.000 km, nhóm nghiên cứu tiến hành lấy mẫu, lập bản đồ địa chất và kiểm tra các thiết bị được thiết kế để làm việc dưới áp suất cực lớn.

Kết quả được công bố sau khi tàu trở về Quảng Châu vào tháng 6. Chuyến khảo sát do Cục Khảo sát Địa chất Trung Quốc và Cơ quan Khảo sát Địa chất Biển Quảng Châu tổ chức.

Từ đáy Thái Bình Dương, các nhà khoa học thu được kết hạch đa kim, vỏ giàu cobalt, đá và trầm tích biển sâu, nước trong lỗ rỗng của trầm tích cùng các mẫu nước sát đáy biển. Đây là những vật liệu quan trọng để nghiên cứu quá trình hình thành vỏ đại dương, hoạt động núi lửa và sự trao đổi vật chất giữa lớp phủ Trái Đất với đáy biển.

Đáng chú ý, đoàn khảo sát phát hiện một khu vực có mật độ kết hạch đa kim cao. Những vật thể dạng tròn này hình thành rất chậm trên đáy biển, thường mất hàng triệu năm để tích tụ thành từng lớp. Chúng có thể chứa mangan, nickel, cobalt và đồng, những kim loại được sử dụng trong pin, hợp kim và thiết bị điện tử.

Theo Cơ quan Quản lý Đáy biển Quốc tế, kết hạch đa kim thường tập trung tại các đồng bằng biển thẳm ở độ sâu 4.000-6.000 mét. Dù có giá trị tiềm năng về tài nguyên, việc khai thác chúng vẫn gây nhiều tranh luận do hiểu biết về hệ sinh thái biển sâu còn hạn chế và nguy cơ làm xáo trộn môi trường đáy đại dương.

Trung Quốc mô tả chuyến đi lần này là nhiệm vụ nghiên cứu khoa học và thử nghiệm công nghệ, không phải hoạt động khai khoáng thương mại.

Ngoài kết hạch đa kim, các nhà khoa học còn đưa lên tàu khoảng 90 kg đá bazan. Đây là loại đá núi lửa phổ biến trong vỏ đại dương, hình thành khi vật chất nóng chảy từ lớp phủ đi lên và nguội lại.

Qin Pengbo, Phó giám đốc Viện Địa chất biển ứng dụng thuộc Cơ quan Khảo sát Địa chất Biển Quảng Châu, cho biết các mẫu đá có thể giúp nhóm nghiên cứu xác định đặc điểm của vùng nguồn trong lớp phủ, đồng thời làm rõ những quá trình diễn ra sâu bên trong Trái Đất và lịch sử tiến hóa của đáy đại dương.

Bên cạnh việc thu thập mẫu vật, trọng tâm công nghệ của chuyến đi là hệ thống thu nhận dữ liệu điện từ cấp 10.000 mét. Truyền thông nhà nước Trung Quốc mô tả đây là thiết bị điện từ đầu tiên do nước này phát triển có khả năng hoạt động ở gần như toàn bộ độ sâu đại dương.

Trong đợt thử nghiệm, hệ thống được triển khai tại một vùng tách giãn biển thẳm ở phía tây Thái Bình Dương, ở độ sâu 7.737 mét. Thiết bị thu được dữ liệu điện từ mà nhóm nghiên cứu đánh giá có chất lượng tốt, trong khi các chỉ số vận hành đạt yêu cầu đặt ra cho quá trình nghiệm thu trên biển.

Khảo sát điện từ không trực tiếp khoan xuống nền đá. Thay vào đó, hệ thống đo các tín hiệu điện và từ trường tự nhiên hoặc được tạo ra trong môi trường, từ đó giúp các nhà khoa học suy đoán tính dẫn điện, cấu trúc và thành phần của những lớp đá nằm dưới đáy biển.

Dữ liệu này có thể được sử dụng để lập bản đồ các cấu trúc bị chôn vùi, đới nứt gãy và khu vực có sự lưu chuyển của chất lỏng trong vỏ đại dương. Khi kết hợp với mẫu đá, trầm tích và nước thu được tại chỗ, nó cho phép giới nghiên cứu xây dựng bức tranh đầy đủ hơn về địa chất biển sâu.

Đưa một thiết bị xuống gần 8.000 mét không đơn giản là thả nó từ tàu xuống đáy biển. Ở độ sâu này, áp suất nước lớn gấp hàng trăm lần trên mặt biển. Thiết bị phải chịu được quá trình hạ xuống, nằm ổn định trên đáy để đo đạc, lưu dữ liệu chính xác và sau đó nổi lên hoặc được thu hồi an toàn.

Khu vực khảo sát thuộc đới biển sâu hadal, thường được xác định bắt đầu từ khoảng 6.000 mét và kéo dài tới gần 11.000 mét ở các rãnh đại dương. Đây là môi trường không có ánh sáng Mặt Trời, nhiệt độ thấp và chịu áp suất cực lớn, khiến con người không thể hiện diện thường xuyên.

Tuy vậy, khu vực này lại có giá trị đặc biệt đối với nghiên cứu địa chất. Các rãnh sâu và vùng tách giãn lưu giữ dấu vết về chuyển động của các mảng kiến tạo, hoạt động núi lửa, quá trình hình thành vỏ đại dương và sự tương tác giữa lớp phủ với đáy biển.

Các mẫu thu trực tiếp ở độ sâu lớn cũng giúp bổ sung cho dữ liệu từ vệ tinh và thiết bị khảo sát trên mặt nước. Trầm tích có thể lưu giữ dấu vết của những biến đổi môi trường kéo dài hàng triệu năm, trong khi nước sát đáy và nước trong lỗ rỗng phản ánh các phản ứng hóa học đang diễn ra bên dưới bề mặt.

Vu Lam

Theo Xinhua