Thanh tra Chính phủ (TTCP) thông báo công khai Kết luận thanh tra về công tác quản lý vốn và tài sản nhà nước tại Tập đoàn Công nghiệp Than - Khoáng sản Việt Nam (TKV).
Về việc phân phối lợi nhuận tại các doanh nghiệp thành viên TKVTTCP xác định, trong giai đoạn 2020-2024, có 8 công ty con của TKV chưa chia hết cổ tức từ lợi nhuận sau thuế. Lũy kế đến cuối năm 2024, số lợi nhuận chưa được phân phối hết lên tới gần 1.988 tỷ đồng.
Đây đều là những doanh nghiệp có trên 50% vốn góp của Nhà nước. Tính theo tỷ lệ sở hữu của TKV tại 8 doanh nghiệp, phần lợi nhuận sau thuế chưa phân phối tương ứng với vốn góp của tập đoàn lên tới hơn 1.634 tỷ đồng.
Bên cạnh đó, có 6 công ty con của TKV trích lập quỹ đầu tư phát triển vượt tỷ lệ quy định với tổng số tiền gần 96,94 tỷ đồng. Khoản tiền này phải được hoàn nhập về lợi nhuận sau thuế để chia cổ tức, trong đó phần cổ tức công ty mẹ TKV được nhận thêm khoảng 83,1 tỷ đồng.
TTCP xác định, TKV đã giao khoán cho các đơn vị cao hơn so với thực tế phát sinh giai đoạn 2020 - 2024 là 290,572 tỷ đồng. Trong đó, 99,434 tỷ đồng tạm ứng cao hơn thực tế thực hiện (gồm: chi phí lãi vay dài hạn; chi phí đền bù GPMB; chi phí khoan thăm dò nâng cấp trữ lượng trong ranh giới giấy phép khai thác; ....), nhưng các đơn vị thuộc Tập đoàn TKV không kê khai để hoàn trả. TTCP yêu cầu Tập đoàn TKV quyết toán và thu hồi tạm ứng.
Cùng với đó là 191,13 tỷ đồng đơn giá khoán một số yếu tố chi phí đầu vào (giá dầu, giá thép, giá điện) cao hơn thực tế được TTCP têu cầu rà soát xác định chi phí tính thuế theo đúng quy định của pháp luật.
Đáng chú ý, TTCP phát hiện tình trạng tính thiếu thuế tài nguyên. Qua so sánh sản lượng tính thuế tài nguyên của các công ty khai thác bán than cho Công ty Tuyển than Hòn Gai - Vinacomin và Công ty Tuyển than Cửa Ông - TKV trong giai đoạn 2020-2024 với sản lượng sau sàng tuyển, sản lượng chênh lệch trên 4,95 triệu tấn than.
Việc TKV cho rằng đối tượng nộp thuế là đơn vị khai thác, sản lượng tính thuế được xác định theo chứng thư, giá tính thuế là giá bán giữa công ty khai thác với đơn vị sàng tuyển bị cơ quan thanh tra nhận định là "chưa phù hợp với quy định".

Trụ sở làm việc TKV. Ảnh: TKV
Tổng công ty Khoáng sản - TKV kê khai chưa đúng quy định, dẫn đến nộp thiếu thuế tài nguyên đối với tinh quặng sắt. Cụ thể, trong giai đoạn 2020-2021, giá bán bình quân quặng sắt của tổng công ty này cao hơn giá tính thuế tài nguyên do UBND tỉnh Lào Cai quy định. TTCP xác định, số thuế tài nguyên Tổng công ty Khoáng sản - TKV còn phải nộp bổ sung vào ngân sách nhà nước trong hai năm 2020-2021 là trên 3,9 tỷ đồng.
Cũng liên quan đến nghĩa vụ thuế, phí với ngân sách Nhà nước, Công ty mẹ - TKV trong giai đoạn 2020-2022 đã hạch toán gần 11 tỷ đồng tiền sử dụng đất của 02 thửa đất vào chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế, không đúng quy định. Hai khu đất này gồm: khu đất số 2W Ung Văn Khiêm, phường Thạnh Mỹ Tây, TP.HCM và khu đất xưởng may mặc tại phường Cửa Ông, Quảng Ninh. TTCP yêu cầu Công ty mẹ - TKV loại khoản chi phí gần 11 tỷ đồng này khi xác định thu nhập chịu thuế thu nhập doanh nghiệp các năm 2020-2022.
Về việc chấp hành pháp luật trong quản lý, khai thác than, trong giai đoạn 2020-2024, có 4/6 công ty được kiểm tra khai thác vượt công suất theo năm (dưới 15%), vi phạm quy định của Luật Khoáng sản.
Cụ thể, Công ty Than Uông Bí - TKV khai thác tại mỏ Đồng Vông vượt 10,7% so với sản lượng được phép khai thác trong năm 2022.
Công ty Than Mạo Khê - TKV khai thác tại mỏ hầm lò Mạo Khê vượt 7,5% trong năm 2020, 4,96% năm 2021 và 8,68% năm 2022 so với sản lượng được phép khai thác từng năm.
Công ty cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin khai thác tại mỏ lộ thiên khu Vàng Danh vượt gần 15% năm 2021 và 14,8% năm 2022 so với sản lượng được phép khai thác.
Công ty cổ phần Than Cao Sơn - TKV khai thác tại mỏ Khe Chàm II vượt 6,03% năm 2020, vượt 2,86% năm 2021 và 7,46% năm 2022 so với sản lượng được phép khai thác.
Ngoài ra, Công ty Than Mạo Khê - TKV, Công ty cổ phần Than Vàng Danh - Vinacomin, Công ty cổ phần Than Cao Sơn - TKV còn không lắp đặt trạm cân theo quy định của Chính phủ.
Theo báo cáo của Tập đoàn TKV về tình hình thực hiện các dự án đầu tư từ năm 2020 đến 31/12/2024, Tập đoàn TKV đã và đang triển khai, thực hiện 673 dự án đầu tư xây dựng, TMĐT là 100.996 tỷ đồng, giá trị khối lượng đã nghiệm thu lũy kế đến 31/12/2024 là 51.514 tỷ đồng, giá trị thanh toán đến 31/12/2024 là 50.257 tỷ đồng, giá trị đã quyết toán là 29.070 tỷ đồng, khối lượng đã nghiệm thu chưa thanh toán đến 30/6/2025 là 1.257 tỷ đồng.
TTCP cho biết, qua kiểm tra thấy việc quản lý, triển khai thực hiện 5 dự án còn tồn tại một số thiếu sót, vi phạm. Điển hình như dự án Tân Yên-Đông Tràng Bạch còn đề xảy ra sai sót trong việc xác định TMĐT chưa đúng quy định; tính chưa chính xác về đơn giá, khối lượng làm tăng tổng dự toán 9,3 tỷ đồng.
Dự án mỏ Cao Sơn phê duyệt dự án đầu tư chưa phù hợp với Quyết định chủ trương đầu tư; chưa thực hiện phê duyệt điều chỉnh dự án đầu tư khi UBND tỉnh Quảng Ninh thực hiện điều chỉnh chủ trương đầu tư dự án. Dự án này cũng tính chưa chính xác về chi phí GPMB; áp dụng chưa hợp lý chi phí quản lý dự án; chi phí tư vấn thiết kế trong xác định TMĐT; áp dụng chưa chính xác một số chi phí làm tăng dự toán 497,78 triệu đồng...
Còn dự án mỏ Na Dương được phê duyệt dự án đầu tư khi Giấy chứng nhận đầu tư hết hạn. Dự án chậm phê duyệt 3 năm mà không thực hiện điều chỉnh theo quy định; phê duyệt TMĐT thiếu chi phí GPMB; phê duyệt điều chỉnh bổ sung kinh phí bồi thường GPMB từ chi phí dự phòng dự án là không đúng quy định. Trong quá trình thực hiện hợp đồng, Chủ đầu tư đã thực hiện giảm trừ tại các gói thầu nêu trên.
Đối với dự án mỏ Sin Quyền, việc đánh giá về hiệu quả đầu tư của dự án chưa đầy đủ, không đánh giá hiệu quả đầu tư dựa trên tỉ suất lợi nhuận trên vốn đầu tư R (%), thời gian thu hồi vốn T (năm)...; không lập các phương án đầu tư khác nhau để so sánh, lựa chọn mà chỉ lập duy nhất phương án sử dụng thiết bị cũ, đầu tư mua sắm thêm một số thiết bị mới và kết hợp với thiết bị thuê ngoài là chưa đảm bảo tối ưu hiệu quả đầu tư.
Cuối cùng, dự án băng tải Khe Chàm được thực hiện trước khi được UBND tỉnh Quảng Ninh cho phép chuyển mục đích sử dụng đất, cho thuê đất; TKV phê duyệt dự án này thể hiện diện tích sử dụng đất chưa phù hợp với diện tích nghiên cứu lập quy hoạch của UBND TP Cẩm Phả cũ phê duyệt.
Về kiến nghị biện pháp xử lý liên quan đến nghĩa vụ tài chính, TTCP kiến nghị TKV nộp bổ sung hơn 129,1 tỷ đồng tiền thuế, phí. Chi tiết như sau:

Nguồn: TTCP
Bên cạnh đó, TKV còn được yêu cầu giảm trừ hơn 727 triệu đồng khi quyết toán một số hợp đồng và giảm tổng dự toán hơn 9,36 tỷ đồng tại dự án Tân Yên - Đông Tràng Bạch.
Hà Ly
Hà Thị Lưu Luyến
Link nội dung: https://antt.nguoiduatin.vn/4-cong-ty-cua-tkv-khai-thac-mo-vuot-cong-suat-5-du-an-dau-tu-con-sai-sot-205261121161559513.htm