'Bàn đạp' của ô tô Trung Quốc ở châu Âu

Việc các hãng xe điện Trung Quốc tăng tốc mở rộng ra nước ngoài diễn ra đúng thời điểm nhiều tập đoàn ô tô phương Tây phải tìm cách xử lý tình trạng dư thừa công suất. Hàng loạt dây chuyền sản xuất xe xăng đang bị bỏ không trên toàn cầu hiện được chuyển đổi thành nhà máy sản xuất xe điện.

Tập đoàn Stellantis, chủ sở hữu các thương hiệu Fiat, Peugeot và Jeep, mới đây công bố kế hoạch chia sẻ cơ sở sản xuất tại Tây Ban Nha và Pháp với hai đối tác Trung Quốc là Leapmotor và Dongfeng.

Theo một nguồn tin thân cận, Geely cũng đang lên kế hoạch tiếp quản một dây chuyền dự phòng tại nhà máy của Ford ở Tây Ban Nha để khởi động lại hoạt động sản xuất.

Những thỏa thuận hợp tác giữa các hãng xe Trung Quốc và các thương hiệu phương Tây lâu đời đang phản ánh sự trái ngược về vị thế của hai bên trong quá trình chuyển đổi sang xe điện.

Các chuyên gia của UBS từng dự báo hồi đầu năm rằng, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc có thể nâng thị phần toàn cầu lên 35% vào năm 2030, tăng mạnh so với mức 25% năm 2025. Lợi thế lớn nhất của họ đến từ nguồn pin giá rẻ sản xuất trong nước.

Trong báo cáo nghiên cứu, UBS nhận định các hãng xe ngoài Trung Quốc có nguy cơ mất thị phần mang tính cấu trúc. Theo ông James Kan, trưởng bộ phận nghiên cứu công nghiệp châu Á - Thái Bình Dương của BNP Paribas, việc nội địa hóa sản xuất là cách để các bên liên quan tại địa phương cảm thấy họ cũng được hưởng lợi từ quá trình mở rộng của doanh nghiệp Trung Quốc.

Ông Zhu Jiangming, nhà sáng lập Leapmotor cho biết, hãng sẽ tăng tỷ lệ sử dụng linh kiện nội địa như thân xe và nội thất nhằm phục vụ hoạt động sản xuất tại nhà máy của Stellantis ở Tây Ban Nha.

Động thái này diễn ra trong bối cảnh European Commission đề xuất quy định yêu cầu xe điện phải có 70% linh kiện được sản xuất trong khu vực để đủ điều kiện nhận trợ cấp, không bao gồm pin.

Leapmotor hiện chịu mức thuế 30,7% do Liên minh châu Âu áp lên xe điện Trung Quốc. Công ty cũng cho biết sẽ sớm sản xuất xe tại một nhà máy khác của Stellantis ở Brazil, trong bối cảnh quốc gia Nam Mỹ này dự kiến nâng thuế nhập khẩu xe điện từ 25% lên 35% vào tháng 7.

Tuy nhiên, việc nội địa hóa sản xuất cũng kéo theo nhiều áp lực mới. Ông Harald Hendrikse, nhà phân tích ô tô châu Âu của Citigroup, nhận định các hãng xe Trung Quốc sẽ sớm cảm nhận được mức độ khó khăn khi kinh doanh tại châu Âu. Doanh nghiệp phải sử dụng lao động có chi phí cao, đồng thời đáp ứng các quy định nghiêm ngặt về chuỗi cung ứng và tỷ lệ nội địa hóa.

Hãng xe điện hàng đầu Trung Quốc là BYD gần đây cũng vượt qua vụ bê bối lao động tại Brazil, liên quan đến dự án cải tạo nhà máy cũ của Ford ở Camacari. Các quan chức Brazil từng cáo buộc công nhân xây dựng tại đây làm việc trong điều kiện giống như lao động cưỡng bức. BYD sau đó bị đưa vào danh sách đen lao động trước khi nhanh chóng được gỡ bỏ.

Phó chủ tịch điều hành BYD, bà Stella Li tiết lộ, hãng đang đàm phán với Stellantis và nhiều nhà sản xuất châu Âu khác về khả năng mua lại các nhà máy tại Ý và một số quốc gia khác. Theo các nguồn tin trong ngành, nhiều tập đoàn ô tô Trung Quốc hiện ưu tiên mua lại cơ sở có sẵn thay vì xây mới nhằm tiết kiệm thời gian và chi phí.

Ông Elvis Cheng, lãnh đạo hoạt động khu vực Bắc Âu của Xpeng, cho biết công ty đang thảo luận với Volkswagen cùng nhiều hãng xe khác về việc mua lại nhà máy tại châu Âu để phục vụ nhu cầu ngày càng tăng. Tuy nhiên, Xpeng cũng cân nhắc tự xây dựng nhà máy mới do nhiều cơ sở hiện tại của Volkswagen đã khá cũ.

Do nhu cầu suy yếu và lợi nhuận giảm, CEO Volkswagen là ông Oliver Blume từng tuyên bố hãng sẽ giảm công suất sản xuất toàn cầu từ 12 triệu xe xuống còn khoảng 9 triệu xe mỗi năm.

Dù vậy, ông cũng khẳng định hiện chưa có kế hoạch hợp tác chính thức nào với các hãng xe Trung Quốc, dù thừa nhận Volkswagen vẫn còn dư thừa công suất lớn tại châu Âu và Đức.

Một số chuyên gia trong ngành kỳ vọng việc hồi sinh các nhà máy động cơ đốt trong đang bị bỏ không sẽ tạo ra lợi ích cho cả hai phía. Các hãng xe điện Trung Quốc có thể đẩy nhanh tốc độ mở rộng toàn cầu, trong khi các nhà sản xuất phương Tây giải quyết được bài toán dư thừa công suất.

Năm ngoái, nhà sáng lập Geely là ông Li Shufu tuyên bố tập đoàn sẽ không xây thêm nhà máy ô tô mới mà ưu tiên hợp tác và tích hợp nguồn lực với các đối thủ nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng công suất.

Theo ông, cách tiếp cận này có thể giúp các doanh nghiệp Trung Quốc mở rộng ra toàn cầu theo hướng thực dụng hơn, đồng thời xây dựng hình ảnh tích cực cho ngành công nghiệp ô tô nước này trên thị trường quốc tế.

Đức Minh