Cảnh Người dân sống cạnh 2 con rạch nước đen chờ “đổi đời” từ dự án 17.000 tỷ đồng tại TPHCM
Hơn 17.000 tỷ đồng được rót vào dự án cải tạo hệ thống rạch Bà Lớn và Ông Bé để nạo vét, làm đường. Công trình không chỉ giải quyết bài toán thoát nước cho 470 ha mà còn kiến tạo trục cảnh quan mới, thúc đẩy giá trị bất động sản ven kênh phát triển.
Tuyến rạch Bà Lớn và rạch Ông Bé là hai trục thoát nước chính tại phía Nam TP.HCM, vừa được thông qua chủ trương đầu tư với tổng vốn hơn 17.000 tỷ đồng. Dự án dự kiến triển khai giai đoạn 2025–2030, trong đó rạch Bà Lớn chiếm hơn 9.200 tỷ đồng và rạch Ông Bé cùng các nhánh là gần 7.800 tỷ đồng.
Mục tiêu trọng tâm của dự án là tiêu thoát nước và giảm ngập trực tiếp cho vùng hưởng lợi rộng 470 ha. Hệ thống hạ tầng kỹ thuật sẽ được đầu tư đồng bộ dọc tuyến, bao gồm nạo vét lòng rạch, xây dựng bờ kè bảo vệ, hệ thống đường giao thông, cây xanh và chiếu sáng công cộng.
Phân đoạn rạch Bà Lớn có phạm vi từ rạch Kênh Đôi đến ngã tư rạch Bà Lào với tổng chiều dài khoảng 7,4 km. Quy mô xây dựng tại đây bao gồm việc nạo vét toàn bộ lòng rạch và thi công hệ thống kè bảo vệ bờ dài khoảng 9,9 km nhằm chống sạt lở và ổn định dòng chảy.
Hiện trạng mặt nước rạch tại nhiều khu vực đang trong tình trạng sẫm màu, rác nổi và bốc mùi hôi do nước thải chưa qua xử lý. Những "điểm đen môi trường" này không chỉ gây ô nhiễm mà còn làm giảm sức hút phát triển các dịch vụ đô thị và cảnh quan ven mặt nước.
Dọc hai bờ rạch, nhiều dãy nhà dân hiện trạng đang bám sát mép nước, không gian sống chật hẹp và chịu ảnh hưởng trực tiếp từ mực nước triều cường. Hệ thống hẻm nhỏ chạy dọc kênh cũng gây hạn chế đáng kể cho việc đi lại và công tác cứu hộ khi xảy ra mưa lớn.
Bà Hoàng Thị Ngọc, cư dân sống lâu năm ven rạch, cho biết mỗi khi triều lên hoặc mưa lớn, khu dân cư thường xuyên chịu cảnh ngập cục bộ và mùi hôi từ lòng rạch bốc lên. Người dân kỳ vọng việc xây dựng bờ kè và đường sá đồng bộ sẽ sớm cải thiện môi trường và an toàn vệ sinh.
Về hạ tầng giao thông, dự án sẽ xây dựng mới các tuyến đường ven kênh theo quy hoạch để tăng năng lực kết nối. Cụ thể, tuyến đường dọc rạch Ông Bé dự kiến rộng 12–16 m với chiều dài 2,4 km, trong khi đoạn dọc rạch Bà Lớn rộng 12–18 m với chiều dài 0,62 km.
Hạng mục cầu Bà Lớn 2 là điểm nhấn giao thông quan trọng của dự án rạch Bà Lớn, dự kiến bắc qua Quốc lộ 50. Cầu có quy mô chiều rộng 40 m và chiều dài khoảng 58 m, giúp kết nối thông suốt giữa trục đường dọc rạch và các tuyến giao thông huyết mạch hiện hữu.
Đối với rạch Ông Bé và các rạch nhánh, phạm vi cải tạo kéo dài từ rạch Kênh Đôi đến sông Ông Lớn với tổng chiều dài khoảng 4,3 km. Các hạng mục chính bao gồm nạo vét gần 4,3 km lòng rạch và thi công 4,6 km kè bảo vệ bờ để tối ưu năng lực tiêu thoát nước cho lưu vực.
Việc thi công kè cứng và nạo vét kết hợp sẽ giúp kiểm soát tình trạng bồi lắng và ngăn chặn hành vi tái lấn chiếm lòng rạch. Khi mặt nước được làm sạch, khu vực ven rạch có cơ hội hình thành dải cảnh quan mới, trở thành mặt tiền hạ tầng thay vì là "phía sau" của đô thị.
Dự án này nằm trong lộ trình di dời khoảng 20.000 căn nhà ven kênh rạch của TP.HCM đến trước năm 2030 để phục vụ chỉnh trang đô thị. Công tác bồi thường, giải phóng mặt bằng và bố trí tái định cư được xác định là điều kiện tiên quyết để đảm bảo tiến độ thi công toàn dự án.
Từ thành công của các tuyến kênh như Nhiêu Lộc - Thị Nghè, việc nâng cấp hạ tầng rạch Bà Lớn và Ông Bé được kỳ vọng sẽ làm thay đổi hoàn toàn diện mạo khu vực. Khi môi trường được cải thiện, giá trị bất động sản dọc tuyến thường sẽ có động lực định giá lại và tăng trưởng mạnh mẽ.
Bài và ảnh: Quốc Hoàng
Nguyễn Đức Hải