Chuyên gia: Vô tình tiếp nhận dòng tiền sau, tài khoản ngân hàng của nhà đầu tư có thể bị điều tra, phong tỏa

Tại Diễn đàn An ninh Tài chính số Việt Nam 2026, diễn ra sáng 6/11 tại TP.HCM, ông Chris Chiew, Cố vấn cấp cao Công ty Cổ phần Sàn giao dịch Tài sản mã hóa Việt Nam Thịnh Vượng (CAEX), cho biết quy mô thị trường tài sản mã hóa đang ngày càng mở rộng, kéo theo yêu cầu cấp thiết về xây dựng hạ tầng kết nối an toàn, minh bạch giữa thị trường toàn cầu với hệ thống tài chính Việt Nam.

Theo số liệu được chuyên gia dẫn chứng, năm 2025, thế giới có khoảng 741 triệu người sở hữu tài sản mã hóa. Tại Việt Nam, con số này ước tính khoảng 17 triệu người, tương đương 17% dân số. Việt Nam nằm trong nhóm 7 quốc gia có số lượng người nắm giữ tài sản mã hóa lớn nhất thế giới và đứng thứ 4 về chỉ số chấp nhận loại tài sản này. Tổng giá trị giao dịch tài sản mã hóa liên quan đến Việt Nam đã vượt 220 tỷ USD trong năm 2025.

Tuy nhiên, theo ông Chris Chiew, phần lớn người dùng Việt Nam hiện giao dịch trên các sàn quốc tế chưa được cấp phép tại Việt Nam. Điều này khiến việc kết nối trực tiếp với hệ thống ngân hàng trong nước gặp nhiều hạn chế, đồng thời gây khó khăn khi phát sinh tranh chấp hoặc cần cơ quan quản lý hỗ trợ bảo vệ quyền lợi.

Giao dịch P2P tiềm ẩn nguy cơ nhà đầu tư nhận tiền từ hoạt động phạm pháp

Một trong những vấn đề được ông Chris Chiew đặc biệt lưu ý là hoạt động giao dịch ngang hàng (P2P). Đây là phương thức người mua và người bán được kết nối trực tiếp để thực hiện thanh toán, thường thông qua chuyển khoản ngân hàng hoặc tiền mặt.

Khi giao dịch diễn ra, ngân hàng chỉ ghi nhận một khoản chuyển tiền giữa các cá nhân mà không có đầy đủ thông tin về mục đích liên quan đến việc mua bán tài sản mã hóa. Điều này tiềm ẩn nguy cơ nhà đầu tư vô tình tiếp nhận dòng tiền có nguồn gốc từ hoạt động lừa đảo, rửa tiền hoặc các hành vi vi phạm pháp luật khác.

Theo chuyên gia, khi dòng tiền bị cơ quan chức năng điều tra, tài khoản ngân hàng của người nhận có thể bị phong tỏa. Dù không trực tiếp tham gia vào hành vi vi phạm, nhà đầu tư vẫn có thể gặp khó khăn trong việc chứng minh tính hợp pháp của khoản tiền đã tiếp nhận, cũng như giải trình nguồn gốc giao dịch.

Ở chiều ngược lại, người mua tài sản mã hóa cũng đối mặt với nguy cơ bị đối tác lừa đảo, chuyển tiền nhưng không nhận được tài sản như thỏa thuận. Như vậy, giao dịch P2P không chỉ tiềm ẩn rủi ro về an toàn tài sản mà còn có thể khiến nhà đầu tư vướng vào các vấn đề pháp lý liên quan đến dòng tiền.

Ông Chris Chiew dẫn chứng vụ án được công bố tại Đà Nẵng ngày 29/10/2025, liên quan đến khoảng 700 tỷ đồng được rửa tiền thông qua USDT, để cho thấy những nguy cơ từ các dòng tiền tài sản mã hóa khó kiểm soát.

Không chỉ ảnh hưởng đến từng nhà đầu tư, các giao dịch P2P còn tạo thách thức đối với công tác giám sát an ninh tài chính quốc gia. Dòng tiền phân tán qua nhiều tài khoản cá nhân khiến việc truy vết, xác định nguồn gốc và nhận diện kịp thời các giao dịch bất thường trở nên phức tạp hơn.

Đề xuất kết nối trực tiếp ngân hàng với sàn giao dịch được cấp phép

Để khắc phục những hạn chế trên, ông Chris Chiew đề xuất mô hình kết nối trực tiếp giữa ngân hàng và sàn giao dịch tài sản mã hóa được cấp phép.

Theo mô hình này, nhà đầu tư sử dụng tài khoản ngân hàng chính chủ để nạp tiền Việt Nam đồng vào sàn thông qua mã QR. Sau khi tiền được ghi nhận, người dùng có thể sử dụng số dư VND để mua bán tài sản mã hóa thông qua hệ thống khớp lệnh tự động.

So với phương thức P2P phải qua nhiều khâu trung gian, kết nối trực tiếp giúp rút ngắn quy trình giao dịch, hạn chế sự tham gia của các cá nhân không rõ danh tính và tạo luồng tiền minh bạch hơn giữa tài khoản ngân hàng với tài khoản trên sàn.

Đối với nhà đầu tư, phương thức này giúp giảm nguy cơ tiếp xúc với bên thứ ba không xác định, đồng thời tăng khả năng kiểm chứng nguồn tiền và lịch sử giao dịch. Ở góc độ quản lý, việc xác thực danh tính và ghi nhận đầy đủ dòng tiền hỗ trợ nâng cao khả năng giám sát, truy vết, phát hiện và báo cáo các giao dịch đáng ngờ.

Bên cạnh kết nối ngân hàng trực tiếp, theo ông Chris Chiew, hạ tầng thị trường tài sản mã hóa cần được xây dựng dựa trên 5 trụ cột: lưu ký và bảo vệ tài sản; giám sát thị trường; bảo vệ và giáo dục nhà đầu tư; hoàn thiện khuôn khổ pháp lý; cùng với hệ thống thanh toán kết nối trực tiếp với ngân hàng.

Trong đó, các sàn giao dịch cần có cơ chế quản lý ví nóng, ví lạnh, kiểm soát quyền truy cập và đối soát tài sản định kỳ. Hoạt động giao dịch cũng cần được theo dõi liên tục để phát hiện dấu hiệu bất thường, thao túng thị trường và kịp thời báo cáo cơ quan chức năng. Đồng thời, cần có quy trình minh bạch trong tiếp nhận, xử lý phản ánh và nâng cao hiểu biết của người dùng về rủi ro đầu tư.

Về dài hạn, đại diện CAEX cho rằng Việt Nam có thể từng bước hình thành cầu nối hai chiều với thị trường tài sản mã hóa quốc tế. Nhà đầu tư trong nước có thể tiếp cận tài sản và thanh khoản toàn cầu thông qua hệ thống tài chính trong nước, trong khi các tài sản thực đủ điều kiện tại Việt Nam có thể được mã hóa và cung cấp cho nhà đầu tư nước ngoài thông qua các đơn vị được cấp phép.

Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần có sự phối hợp giữa cơ quan quản lý, ngân hàng, đối tác công nghệ, an ninh và các sàn giao dịch được cấp phép. Đây là những mắt xích quan trọng để hình thành một thị trường tài sản mã hóa minh bạch, an toàn và có khả năng kết nối với hệ thống tài chính quốc gia.

Linh San