Con người nằm ở đâu trong vòng lặp bảo mật “có" AI?

NOHUMAN và đáp án về CON NGƯỜI - AI trong bảo mật từ góc nhìn BSides Hanoi

BSides Hanoi 2026 lần thứ 2 tổ chức tại Hà Nội với chủ đề "No Human", diễn ra trong tuần lễ chào mừng Ngày An ninh mạng Việt Nam 06/08. Chương trình năm nay trải rộng trên nhiều chủ đề, từ bảo mật blockchain, điều tra số trong kỷ nguyên Apple Intelligence, hoạt động của các nhóm tấn công có chủ đích (APT), phân tích mã độc, threat intelligence đến ứng dụng AI trong nghiên cứu và phòng thủ. Mỗi nghiên cứu tiếp cận một lát cắt khác nhau, nhưng khi đặt cạnh nhau lại phản ánh những chuyển dịch đang định hình an ninh mạng hiện đại.

Điểm chung đầu tiên là AI đang làm thay đổi cán cân giữa bên tấn công và bên phòng thủ. Những công nghệ giúp chuyên gia tăng tốc phân tích, tự động hóa quy trình và phát hiện mối đe dọa cũng đang được các nhóm tấn công khai thác để gia tăng tốc độ, quy mô và mức độ tinh vi của các chiến dịch. Cuộc cạnh tranh vì thế không còn nằm ở việc ai sở hữu AI, mà ở khả năng khai thác, kiểm soát và sử dụng AI hiệu quả hơn.

Được tổ chức bởi Công ty CP An ninh mạng Việt Nam (VSEC - thành viên của Tập đoàn Công nghệ G-Group), phối hợp cùng Hiệp hội An ninh mạng quốc gia (NCA) và Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA), sự kiện tiếp tục mang tinh thần của chuỗi BSides toàn cầu – một diễn đàn cộng đồng, nơi các nhà nghiên cứu và chuyên gia chia sẻ nghiên cứu thực tiễn, phản biện các xu hướng mới và cùng tìm lời giải cho những thách thức của ngành.

Theo ông Trương Đức Lượng, Chủ tịch HĐQT VSEC và thành viên Hội đồng Chuyên môn, BSides được xây dựng như một nền tảng để kết nối cộng đồng bảo mật Việt Nam với cộng đồng quốc tế, khuyến khích chia sẻ tri thức và thúc đẩy sự phát triển bền vững của hệ sinh thái an ninh mạng.

Ông cũng cho biết giá trị của một cộng đồng kỹ thuật không được đo bằng quy mô của một hội nghị, mà bằng những nghiên cứu được tạo ra, những kết nối được duy trì và sự đóng góp lâu dài của các thành viên cho hệ sinh thái an ninh mạng. Đó cũng là tinh thần của BSides – một diễn đàn mở, nơi tri thức tiếp tục được chia sẻ và phát triển sau mỗi kỳ hội nghị.

Tinh thần đó được thể hiện ngay trong quy trình xây dựng chương trình. Các bài trình bày tại BSides Hanoi 2026 đều trải qua quá trình tuyển chọn và phản biện độc lập bởi Hội đồng Chuyên môn (Program Committee) gồm các chuyên gia đến từ Việt Nam, Singapore, Australia, Anh quốc và Hoa Kỳ, do TS. Nguyễn Anh Quỳnh làm Trưởng ban.

Sáu nghiên cứu, một bức tranh chung về tương lai an ninh mạng

Cùng một chủ đề xoay quanh trục Con người và AI, nhiều nghiên cứu cho thấy niềm tin đang trở thành một trong những thách thức lớn nhất của an ninh mạng hiện đại. AI ngày càng tham gia sâu vào quá trình tạo lập dữ liệu, vận hành hệ thống và hỗ trợ ra quyết định, khiến nhiều giả định vốn được xem là nền tảng của an ninh mạng phải được nhìn nhận lại. Từ điều tra số, bảo mật block-chain đến hoạt động của các nhóm APT hay tình báo mối đe dọa, điểm chung được đặt ra không chỉ là làm thế nào để bảo vệ hạ tầng kỹ thuật, mà còn là cách bảo đảm tính xác thực của dữ liệu, quy trình và những quyết định được đưa ra trong môi trường số.

Ở chiều ngược lại, AI cũng mở ra những cơ hội mới cho phòng thủ khi giúp chuyên gia xử lý dữ liệu nhanh hơn, rút ngắn thời gian điều tra và tập trung vào những công việc đòi hỏi tư duy phản biện, đánh giá bối cảnh và kinh nghiệm thực tiễn.

Chính vì vậy, chủ đề "No Human" không được hiểu như một dự báo về việc AI sẽ thay thế con người. Ngược lại, các nghiên cứu tại BSides Hanoi 2026 cùng cho thấy khi AI đảm nhiệm nhiều tác vụ kỹ thuật hơn, vai trò của con người càng trở nên quan trọng ở những công việc khó có thể tự động hóa: kiểm chứng thông tin, đánh giá rủi ro và đưa ra quyết định.

Chính cách tiếp cận đó cũng là định hướng xuyên suốt trong quá trình xây dựng chương trình của Hội đồng Chuyên môn. Thay vì tìm kiếm một đáp án chung cho những thách thức mới của an ninh mạng, BSides Hanoi hướng tới việc quy tụ những nghiên cứu đa chiều, tạo không gian để các ý tưởng được chia sẻ, phản biện và tiếp tục hoàn thiện.

Điểm khác biệt của BSides Hanoi không nằm ở việc giới thiệu những công nghệ mới, mà ở cách các nghiên cứu được chia sẻ, phản biện và tiếp tục hoàn thiện thông qua đối thoại với cộng đồng. Mỗi bài trình bày không phải là điểm kết thúc của một nghiên cứu, mà là khởi đầu cho những trao đổi chuyên môn và những kết nối mới, góp phần thúc đẩy sự phát triển của cộng đồng an ninh mạng.

Tri thức chỉ có giá trị khi được chia sẻ

Nếu chủ đề "No Human" đặt ra câu hỏi về vai trò của con người trong kỷ nguyên AI, thì các nghiên cứu tại BSides Hanoi 2026 lại cùng khẳng định một điều: công nghệ có thể thay đổi cách an ninh mạng được xây dựng và vận hành, nhưng không thể thay thế vai trò của con người trong việc đánh giá, kiểm chứng và đưa ra quyết định.

Đó cũng là tinh thần của BSides. Mỗi bài trình bày không chỉ giới thiệu một nghiên cứu, mà còn mở ra những cuộc trao đổi, phản biện và chia sẻ kinh nghiệm thực tiễn giữa các nhà nghiên cứu, chuyên gia và cộng đồng. Giá trị của sự kiện vì thế không chỉ nằm ở chương trình diễn ra trên sân khấu, mà còn ở những kết nối và ý tưởng tiếp tục được phát triển sau hội nghị.

Trong bối cảnh AI liên tục thay đổi cách các cuộc tấn công được thực hiện và hệ thống được bảo vệ, việc xây dựng một cộng đồng cởi mở, thúc đẩy nghiên cứu và chia sẻ tri thức ngày càng trở nên quan trọng. Đó cũng là giá trị mà BSides Hanoi hướng tới: góp phần kết nối cộng đồng bảo mật Việt Nam với mạng lưới chuyên gia quốc tế, tạo nền tảng để các nghiên cứu mới được lan tỏa và cộng đồng cùng phát triển.

Hải Vy