Đề xuất nguyên tắc kế toán cho từng nhóm chủ thể tham gia tài sản mã hóa

Bộ Tài chính đang lấy ý kiến đối với Dự thảo Thông tư hướng dẫn kế toán áp dụng cho các tổ chức tham gia thị trường tài sản mã hóa tại Việt Nam. Đây là bước đi quan trọng nhằm cụ thể hóa khung pháp lý cho giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP (Nghị quyết 05) của Chính phủ, đồng thời giải quyết khoảng trống pháp lý trong lĩnh vực kế toán đối với một loại hình tài sản mới, phức tạp và đang phát triển nhanh.

Các nhóm đối tượng áp dụng chế độ kế toán theo Thông tư này gồm tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa, bao gồm các doanh nghiệp cung cấp dịch vụ tổ chức thị trường giao dịch, lưu ký, nền tảng phát hành và các dịch vụ nghiệp vụ liên quan; tổ chức phát hành tài sản mã hóa, thực hiện chào bán, phát hành tài sản mã hóa thông qua nền tảng được cấp phép; nhà đầu tư trong nước là tổ chức, được thành lập và hoạt động theo pháp luật Việt Nam, tham gia đầu tư trên thị trường tài sản mã hóa.

Nội dung trọng tâm của dự thảo là nguyên tắc quản lý và hạch toán tách biệt giữa tiền và tài sản mã hóa của khách hàng và tiền và tài sản mã hóa của tổ chức cung cấp dịch vụ.

Theo đó, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải theo dõi chi tiết tài khoản "Phải thu khách hàng" của các thành viên lưu ký theo từng đối tượng, từng nội dung phải thu và từng lần thanh toán. Đồng thời, doanh nghiệp phải ghi nhận doanh thu đối với các khoản thu từ phí dịch vụ lưu ký, phí dịch vụ quản lý tài sản mã hoá của khách hàng, dịch vụ thực hiện quyền, chuyển giao tài sản mã hoá cho khách hàng, dịch vụ quản lý tài sản ký quỹ và doanh thu hoạt động nghiệp vụ khác

Đối với hoạt động tự doanh tài sản mã hóa, tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa ghi nhận các khoản doanh thu, chi phí của hoạt động tự doanh tài sản mã hóa tương tự như hoạt động chứng khoán kinh doanh. Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa phải mở sổ để theo dõi chi tiết các loại tài sản mã hóa tự doanh mà tổ chức đang nắm giữ; hạch toán đầy đủ, kịp thời các khoản thu từ hoạt động tự doanh này. Tổ chức cung cấp dịch vụ tài sản mã hóa thực hiện trích lập dự phòng rủi ro liên quan đến hoạt động tự doanh tương tự như hoạt động tự doanh chứng khoán của công ty chứng khoán...

Đối với doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa, thực hiện chào bán, phát hành tài sản mã hóa thông qua nền tảng phát hành tài sản mã hóa sẽ căn cứ vào bản chất của giao dịch tài sản mã hóa để hạch toán kế toán cho phù hợp. Đồng thời, doanh nghiệp phát hành tài sản mã hóa hạch toán kế toán tương tự như hoạt động vay vốn của doanh nghiệp.

Đối với nhà đầu tư là tổ chức trong nước, dự thảo hướng dẫn hạch toán theo nguyên tắc tương tự đầu tư tài chính. Việc phân loại tài khoản và phương pháp ghi nhận phụ thuộc vào mục đích đầu tư và thời gian nắm giữ, trong khi chưa mở rộng hướng dẫn đối với nhà đầu tư cá nhân hoặc tổ chức nước ngoài trong khuôn khổ kế toán này.

Theo kế hoạch, Thông tư sẽ được áp dụng từ năm tài chính 2026 và có hiệu lực trong suốt giai đoạn thí điểm thị trường tài sản mã hóa theo Nghị quyết số 05/2025/NQ-CP. Đây được xem là bước đi nền tảng, góp phần hình thành khung kế toán thống nhất, minh bạch cho một thị trường mới, đồng thời tạo tiền đề cho việc hoàn thiện thể chế trong giai đoạn tiếp theo.

Hà Ly