Đi gửi tiết kiệm nhưng lại mua bảo hiểm nhân thọ, khách đóng hơn 150 triệu đồng rồi đòi hủy hợp đồng: "Tại sao tôi không được lãi suất 16%/năm như khi tư vấn?"

Trên thực tế, không thiếu những tình huống khách hàng đặt bút ký vào một hợp đồng dài hàng chục trang mà không đọc hết, để rồi nhiều năm sau mới nhận ra những điều khoản mình chưa từng để ý tới. Dưới đây là một vụ tranh chấp hợp đồng bảo hiểm nhân thọ được Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội xét xử phúc thẩm. 

Đến ngân hàng gửi tiết kiệm rồi quyết định mua bảo hiểm

Theo trình bày của nguyên đơn, bà Nguyễn Thị V, sinh năm 1959, là cán bộ quân đội đã nghỉ hưu, ngày 19/10/2020 bà và một công ty bảo hiểm nhân thọ đã ký hợp đồng, gồm sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư mệnh giá 672 triệu đồng và sản phẩm bảo hiểm bệnh hiểm nghèo 200 triệu đồng. Phí đóng hằng năm là hơn 60 triệu đồng, trong thời hạn 8 năm.

Bà V cho biết ban đầu bà đến ngân hàng chỉ với mục đích gửi tiết kiệm lấy lãi, không phải để mua bảo hiểm. Sau khi đóng phí liên tục được 2 năm 6 tháng, tổng cộng hơn 150 triệu đồng, bà mới phát hiện nhiều nội dung mà bà cho là bất thường. Hồ sơ ghi nhận thu nhập của bà là 50 triệu đồng mỗi tháng, trong khi bà khẳng định một cán bộ hưu trí như mình không có mức thu nhập này; thu nhập cả gia đình được ghi 60 triệu đồng/tháng cũng bị bà cho là không đúng thực tế.

Thời điểm đáo hạn hợp đồng rơi vào năm bà V tròn 99 tuổi. Bà đặt vấn đề nếu đến lúc đó bà không còn sống, hợp đồng lại không chỉ định rõ người thụ hưởng hay hướng dẫn người thừa kế, thì số tiền đã đóng sẽ được xử lý ra sao. 

Bà V cũng cho rằng nhân viên tư vấn từng nói sau 8 năm đóng phí sẽ được nhận lại cả gốc lẫn lãi suất 16%/năm, điều mà theo bà là không đúng với bản chất của một sản phẩm bảo hiểm liên kết đầu tư.

Cho rằng mình bị tư vấn sai lệch và không hiểu hết nội dung hợp đồng do câu chữ dài dòng, phức tạp, đến ngày 2/1/2023 bà V gửi khiếu nại tới công ty bảo hiểm, sau đó ngày 11/4/2023 chính thức yêu cầu hủy hợp đồng. Bà khởi kiện, đề nghị tòa tuyên hợp đồng vô hiệu và buộc công ty hoàn trả toàn bộ hơn 150 triệu đồng đã nộp.

Doanh nghiệp nói hợp đồng không ghi lãi suất 16%

Đại diện công ty bảo hiểm trình bày rằng toàn bộ quy trình giao kết hợp đồng được thực hiện qua ứng dụng điện tử. Ngày 12/10/2020, công ty nhận được "Thư xác nhận" trong đó bà V xác nhận đã tự mình hoàn tất hồ sơ yêu cầu bảo hiểm, tự kê khai thông tin sức khỏe, tài chính, nghề nghiệp và ký bằng chữ ký điện tử hoặc mã OTP gửi về số điện thoại cá nhân. Hồ sơ yêu cầu bảo hiểm cũng thể hiện bà V xác nhận đã được tư vấn viên giải thích đầy đủ các câu hỏi, quyền lợi bảo hiểm, và khẳng định thông tin kê khai là chính xác, sản phẩm lựa chọn phù hợp với nhu cầu.

Công ty cho biết đã gửi thông báo thường niên về tình trạng hợp đồng cho bà V trong cả ba năm 2020, 2021, 2022, đồng thời dẫn quy định của Luật Kinh doanh bảo hiểm về nghĩa vụ của bên mua bảo hiểm là phải đọc và hiểu rõ điều kiện, điều khoản trước khi giao kết. 

Theo công ty, khách hàng còn có 21 ngày cân nhắc sau khi nhận hợp đồng để yêu cầu sửa đổi hoặc hủy bỏ mà không mất chi phí, nhưng trong suốt 21 ngày đó cũng như ba năm thực hiện hợp đồng sau này, bà V không có bất kỳ phản hồi hay thắc mắc nào. 

Công ty khẳng định toàn bộ tài liệu hợp đồng đều nêu rõ thông tin về quyền lợi, các quỹ đầu tư, không hề có nội dung nào đề cập lãi suất 16%/năm như bà V trình bày, và bà cũng không đưa ra được bằng chứng nào cho việc bị lừa dối.

Về số tiền hoàn trả, công ty cho rằng theo điều khoản sản phẩm, khi khách hàng đơn phương chấm dứt hợp đồng trước hạn chỉ được nhận giá trị hoàn lại trong tài khoản đầu tư, chứ không phải toàn bộ phí đã đóng. Số dư tài khoản của bà V tính đến ngày yêu cầu hủy hợp đồng (11/4/2023) chỉ còn hơn 20,9 triệu đồng, do phần lớn phí bảo hiểm những năm đầu được dùng để trừ vào phí bảo hiểm rủi ro và phí quản lý hợp đồng trước khi phân bổ vào quỹ đầu tư.

Phán quyết của tòa

Bản án sơ thẩm của Tòa án nhân dân quận Đống Đa (Hà Nội) ngày 14/8/2024 không chấp nhận yêu cầu tuyên hợp đồng vô hiệu, nhưng chấp nhận việc chấm dứt hiệu lực hợp đồng theo yêu cầu đơn phương của bà V, đồng thời buộc công ty bảo hiểm trả cho bà giá trị hoàn lại là 20.986.079 đồng.

Không đồng tình, bà V kháng cáo toàn bộ bản án. Tại phiên phúc thẩm ngày 27/12/2024, Tòa án nhân dân thành phố Hà Nội nhận định hợp đồng được hai bên tự nguyện ký kết, có nội dung và hình thức phù hợp quy định pháp luật kinh doanh bảo hiểm nên có giá trị pháp lý. 

Hội đồng xét xử cho rằng bà V là người có đầy đủ năng lực hành vi dân sự, phải nhận thức được trách nhiệm khi lựa chọn ký kết hợp đồng, trong khi bà không đưa ra được tài liệu, chứng cứ nào chứng minh việc bị tư vấn viên lừa dối. 

Về lý do hợp đồng không chỉ định người thụ hưởng trong trường hợp bà qua đời, tòa cho rằng đây là nội dung do hai bên tự thỏa thuận, không phải căn cứ pháp lý để tuyên hợp đồng vô hiệu.

Từ những nhận định trên, tòa phúc thẩm bác kháng cáo về nội dung, giữ nguyên phán quyết của bản án sơ thẩm, chỉ sửa lại tên bị đơn cho chính xác. Công ty bảo hiểm phải chịu án phí dân sự sơ thẩm hơn 1 triệu đồng; bà V thuộc diện được miễn án phí do là người cao tuổi.

Như vậy, sau hơn hai năm rưỡi đóng phí với tổng số tiền hơn 150 triệu đồng, số tiền cuối cùng bà V được tòa tuyên nhận lại là chưa đầy 21 triệu đồng.

Theo Bản án số 766/2024/DS-PT ngày 27/12/2024 của TAND TP Hà Nội.

Thu Thủy