Doanh số ô tô Trung Quốc bùng nổ khắp nơi, trừ đúng một thị trường

Theo số liệu của Hiệp hội Ô tô Du lịch Trung Quốc, doanh số ô tô tại Trung Quốc trong tháng 7 giảm 1/5 so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 1,47 triệu xe. Đây là tháng giảm thứ 10 liên tiếp của thị trường ô tô lớn nhất thế giới. Ở chiều ngược lại, xuất khẩu ô tô tăng tới 88%, lên 923.000 xe.

Số liệu trên bao gồm cả các thương hiệu nước ngoài sản xuất xe tại Trung Quốc. Tuy nhiên, xu hướng chung vẫn rất rõ ràng, đó là doanh số nội địa của các hãng xe Trung Quốc giảm mạnh trong khi hoạt động xuất khẩu tăng trưởng 2 chữ số.

Thị trường trong nước dư thừa nguồn cung

Sự suy yếu của thị trường ô tô Trung Quốc diễn ra trong bối cảnh nhu cầu tiêu dùng giảm và nhiều năm cạnh tranh về giá đã tạo ra tình trạng dư thừa nguồn cung.

Ông Cui Dongshu, người đứng đầu Hiệp hội Ô tô Du lịch Trung Quốc cho rằng, đà giảm gần đây đến từ giá nhiên liệu tăng khiến nhu cầu đối với xe chạy xăng suy yếu, cùng sự sụt giảm kéo dài của phân khúc sedan phổ thông.

Trong nửa đầu năm 2026, doanh số ô tô nội địa của Trung Quốc giảm 2,3 triệu xe so với cùng kỳ năm trước, tương đương mức giảm 20%. Con số này tương đương tổng số xe mới được đăng ký tại Nhật Bản, thị trường ô tô lớn thứ tư thế giới, trong cùng kỳ. Trong khi đó, xuất khẩu ô tô của Trung Quốc tăng 71% trong nửa đầu năm.

Theo nhà phân tích Yuqian Ding của HSBC, nhu cầu ô tô nội địa Trung Quốc có thể ổn định và bắt đầu phục hồi từ cuối tháng 8 đến tháng 9 khi chu kỳ ra mắt các mẫu xe mới tăng tốc.

Tuy nhiên, khả năng thị trường nhanh chóng phục hồi theo hình chữ V là khó xảy ra. Trong bối cảnh đó, các hãng xe Trung Quốc đang ngày càng dựa vào thị trường nước ngoài để bù đắp cho sự suy yếu trong nước.

BYD là một ví dụ điển hình. Trong 7 tháng đầu năm, doanh số nội địa của hãng giảm 35% so với cùng kỳ năm ngoái. Tuy nhiên, doanh số tại nước ngoài tăng tới 79%, qua đó giúp hãng bù đắp đáng kể phần sụt giảm trong nước.

Brazil và Anh đã trở thành hai thị trường quốc tế lớn nhất của BYD. Ông Bill Russo, Giám đốc điều hành công ty tư vấn Automobility tại Thượng Hải cho rằng, các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc đang sở hữu đồng thời nhiều lợi thế, đó là: công suất sản xuất dư thừa, chuỗi cung ứng có tính cạnh tranh cao, sản phẩm ngày càng hoàn thiện và động lực kinh tế mạnh mẽ để tìm kiếm tăng trưởng bên ngoài Trung Quốc.

Vì vậy, việc mở rộng ra thị trường toàn cầu đang dần trở thành một yêu cầu thiết yếu đối với các nhà sản xuất ô tô lớn của Trung Quốc.

Xe Trung Quốc ngày càng chiếm thị phần tại châu Âu

Sự mở rộng của các hãng xe Trung Quốc đang tạo áp lực ngày càng lớn lên các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản, châu Âu và Hàn Quốc. Kể từ năm 2023, Trung Quốc đã trở thành nước xuất khẩu ô tô lớn nhất thế giới, vượt qua Nhật Bản.

Ông Bill Russo phân tích, lợi thế của ngành ô tô Nhật Bản trước đây được xây dựng trên hiệu quả sản xuất, chất lượng và khả năng tiết kiệm nhiên liệu. Trong khi đó, các hãng xe Trung Quốc hiện sở hữu một hệ sinh thái lợi thế rộng hơn, bao gồm công nghệ điện khí hóa, pin, phần mềm, tính năng thông minh, quy mô chuỗi cung ứng và tốc độ phát triển sản phẩm.

Tác động của sự thay đổi này đã thể hiện rõ tại châu Âu. Số liệu từ Counterpoint Research cho thấy, các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản chiếm khoảng 12% thị phần xe du lịch tại châu Âu trong quý I/2026, gần như không thay đổi so với 4 năm trước.

Trái lại, thị phần của các nhà sản xuất ô tô Trung Quốc tăng mạnh từ chỉ 3% lên 16% trong cùng khoảng thời gian. Đà tăng này diễn ra khi các thương hiệu Trung Quốc giành thêm thị phần từ một số đối thủ châu Âu, Hàn Quốc và Mỹ.

Khoảng cách càng rõ rệt trong phân khúc xe điện. Các thương hiệu Trung Quốc chiếm gần 1/4 lượng xe điện được xuất xưởng tại châu Âu, trong khi các nhà sản xuất ô tô Nhật Bản chỉ chiếm chưa tới 5%.

Abhilash Gupta, nhà phân tích nghiên cứu tại Counterpoint Research nhận định, khác biệt lớn nhất nằm ở xe điện. Đây không đơn thuần là cuộc cạnh tranh về giá mà còn phản ánh khoảng cách về năng lực điện khí hóa.

Không dừng lại ở xuất khẩu, ngày càng nhiều hãng xe Trung Quốc đang xây dựng nhà máy tại châu Âu và chuyển sang mô hình hiện diện trực tiếp tại thị trường nước ngoài.

Counterpoint Research dự báo các thương hiệu Trung Quốc có thể chiếm hơn 20% thị trường xe du lịch nói chung tại châu Âu vào năm 2030. Riêng xe điện, tỷ lệ này có thể lên tới 29%.

Theo ông Gupta, thuế quan có thể làm chậm tốc độ mở rộng của các hãng xe Trung Quốc, nhưng khó có thể đảo ngược xu hướng này.

Với thị trường nội địa tiếp tục đối mặt với tình trạng dư thừa nguồn cung và nhu cầu tiêu dùng yếu, các hãng xe Trung Quốc đang có thêm động lực để đẩy mạnh hoạt động tại nước ngoài.

Điều này đồng nghĩa sức ép lên các nhà sản xuất ô tô lâu đời như Toyota và Volkswagen sẽ còn lớn hơn, đặc biệt khi cuộc cạnh tranh không chỉ nằm ở giá bán mà ngày càng tập trung vào xe điện, pin, phần mềm và tốc độ đổi mới sản phẩm.

Đức Minh