Động thái chưa từng thấy của Vietcombank trong nhiều năm qua

Ngân hàng TMCP Quân đội (MB, mã chứng khoán: MBB) mới đây đã công bố phương án phát hành riêng lẻ 200 triệu cổ phiếu cho các nhà đầu tư, trong đó có Ngân hàng TMCP Ngoại thương Việt Nam (Vietcombank, mã chứng khoán: VCB).

Theo phương án được công bố, Vietcombank dự kiến mua 46 triệu cổ phiếu MBB với giá 15.090 đồng/cổ phiếu, tương ứng tổng giá trị đầu tư khoảng 694 tỷ đồng. Lượng cổ phiếu phát hành riêng lẻ sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong thời hạn 5 năm.

Đáng chú ý, thương vụ diễn ra trong bối cảnh Vietcombank đã có hàng chục năm không ghi nhận các hoạt động gia tăng sở hữu đáng kể tại ngân hàng khác. Trái lại, trong giai đoạn trước, nhà băng này từng liên tục thoái vốn khỏi các tổ chức tín dụng nhằm đáp ứng quy định về giới hạn sở hữu cổ phần.

Nếu hoàn tất, đây sẽ là một trong những khoản đầu tư cổ phiếu ngân hàng đáng chú ý của Vietcombank trong nhiều năm trở lại đây, đồng thời đánh dấu việc ngân hàng gia tăng hiện diện tại MB sau giai đoạn giảm tỷ lệ sở hữu xuống dưới 5%.

Từ cổ đông lớn nắm hơn 7% vốn MB đến đợt thoái vốn năm 2018

Vietcombank từng là một trong những cổ đông lớn của MB trong nhiều năm. Tại thời điểm cuối năm 2016, ngân hàng này sở hữu khoảng 7,04% vốn điều lệ MB, thuộc nhóm những cổ đông tổ chức có tỷ lệ sở hữu đáng kể tại nhà băng quân đội.

Tuy nhiên, trước yêu cầu hạn chế sở hữu chéo trong hệ thống các tổ chức tín dụng, Vietcombank đã từng bước thu hẹp danh mục đầu tư tại các ngân hàng khác.

Trong tháng 12/2018, Vietcombank bán ra khoảng 19,39 triệu cổ phiếu MBB, qua đó giảm lượng cổ phiếu nắm giữ xuống khoảng 107,5 triệu đơn vị, tương ứng 4,98% vốn điều lệ MB. Sau giao dịch, Vietcombank không còn là cổ đông lớn tại ngân hàng này theo ngưỡng sở hữu 5% áp dụng khi đó. 

Không chỉ MB, Vietcombank còn từng nắm giữ cổ phần tại nhiều tổ chức tín dụng khác như Eximbank, OCB và Saigonbank. Tại thời điểm cuối năm 2016, tỷ lệ sở hữu của Vietcombank tại các ngân hàng này lần lượt vào khoảng 8,19%, 4,72% và 4,3%.

Trong giai đoạn 2017–2018, Vietcombank đã triển khai các đợt thoái vốn, hoàn tất việc rút vốn khỏi OCB và Saigonbank, đồng thời giảm tỷ lệ sở hữu tại MB và Eximbank xuống dưới 5%.

Các giao dịch trên nằm trong quá trình cơ cấu lại danh mục đầu tư và đáp ứng quy định về giới hạn sở hữu cổ phần của tổ chức tín dụng tại các tổ chức tín dụng khác.

Chính vì vậy, kế hoạch mua thêm 46 triệu cổ phiếu MBB lần này thu hút sự chú ý khi Vietcombank chuyển từ vị thế từng bán bớt cổ phần MB sang dự kiến gia tăng đầu tư tại ngân hàng này.

Theo phương án phát hành, Vietcombank dự kiến nâng tỷ lệ sở hữu tại MB từ 4,301% lên khoảng 4,397% sau khi hoàn tất mua cổ phiếu. Như vậy, dù gia tăng số lượng cổ phần nắm giữ, Vietcombank vẫn duy trì tỷ lệ sở hữu dưới 5% vốn điều lệ MB.

Vietcombank dự kiến chi gần 700 tỷ đồng, MB huy động hơn 3.000 tỷ đồng

Theo Nghị quyết số 96/NQ-MB-HĐQT ngày 10/11/2026, MB dự kiến phát hành 200 triệu cổ phiếu phổ thông cho 6 nhà đầu tư chứng khoán chuyên nghiệp trong nước, với giá chào bán 15.090 đồng/cổ phiếu. Tổng số tiền dự kiến huy động đạt 3.018 tỷ đồng.

Trong danh sách nhà đầu tư, Vietcombank được phân bổ 46 triệu cổ phiếu, chiếm 23% tổng lượng phát hành. Đây là lượng cổ phiếu lớn thứ hai trong đợt chào bán, chỉ sau 50 triệu cổ phiếu dự kiến phân phối cho Tổng công ty Xây dựng Trường Sơn.

Các nhà đầu tư còn lại gồm Tổng công ty Đầu tư và Kinh doanh vốn Nhà nước (SCIC) với 32 triệu cổ phiếu, Tập đoàn Công nghiệp - Viễn thông Quân đội (Viettel) với 27 triệu cổ phiếu, Công ty Đầu tư Tài chính Nhà nước TP.HCM với 25 triệu cổ phiếu và Tổng công ty Đông Bắc với 20 triệu cổ phiếu.

Giá chào bán được xác định theo giá trị sổ sách trên báo cáo tài chính riêng lẻ của MB tại ngày 30/9/2026. So với thị giá MBB quanh mức 19.150 đồng/cổ phiếu trong phiên sáng 13/11, giá phát hành thấp hơn khoảng 21%.

Tuy nhiên, toàn bộ cổ phiếu phát hành riêng lẻ sẽ bị hạn chế chuyển nhượng trong 5 năm kể từ ngày kết thúc đợt chào bán. Thời gian thực hiện dự kiến từ quý IV/2026, sau khi đáp ứng các điều kiện theo quy định.

Nếu phát hành thành công, vốn điều lệ của MB sẽ tăng thêm 2.000 tỷ đồng, từ khoảng 100.687 tỷ đồng lên 102.687 tỷ đồng.

Trong tổng số 3.018 tỷ đồng dự kiến thu về, MB lên kế hoạch sử dụng khoảng 2.568,5 tỷ đồng để đầu tư tài sản, phần cứng và phần mềm công nghệ thông tin, trong khi gần 449,5 tỷ đồng còn lại được bổ sung cho hoạt động cho vay khách hàng. Thời gian giải ngân dự kiến kéo dài từ quý IV/2026 đến quý IV/2027.

Đối với Vietcombank, kế hoạch mua thêm cổ phiếu MB không chỉ đáng chú ý về quy mô gần 700 tỷ đồng mà còn ở sự thay đổi so với giai đoạn trước. Sau nhiều năm thu hẹp tỷ lệ sở hữu tại các ngân hàng khác, Vietcombank đang có kế hoạch tăng đầu tư vào một tổ chức tín dụng mà ngân hàng từng là cổ đông lớn.

Quang Hưng