FiinGroup: Nhiều doanh nghiệp SME có thời gian hoạt động dài trên 5 năm, rủi ro ở mức trung bình và thấp nhưng chưa tiếp cận vốn vay

DNVVN (SME) chiếm khoảng 94% tổng số doanh nghiệp cả nước (theo số liệu phân loại của FiinGroup), nhưng đóng góp vào nền kinh tế nói chung còn rất hạn chế với doanh thu dưới 20% và tổng kim ngạch xuất nhập khẩu khoảng 8%.

Tỷ lệ SME được tiếp cận vốn vay đạt 20,5%, cho thấy cho thấy khả năng tiếp cận tín dụng của khu vực SME vẫn còn khiêm tốn.

Bên cạnh đó, khả năng tiếp cận vốn vay có sự khác biệt đáng kể giữa các phân khúc SME: chỉ 8,8% doanh nghiệp siêu nhỏ được tiếp cận vốn vay, trong khi tỷ lệ này ở doanh nghiệp nhỏ và doanh nghiệp vừa đạt 30,9%.

Tỷ lệ doanh nghiệp lớn được tiếp cận vốn vay đạt 61,4%, gần gấp 3 lần SME, cho thấy khoảng cách đáng kể về khả năng tiếp cận vốn vay và dư địa lớn để cải thiện năng lực tài chính cho khu vực SME.

Năm 2026, số doanh nghiệp nâng quy mô đạt gần 43 nghìn doanh nghiệp, tăng so với năm 2025 và cao hơn mức ghi nhận năm 2023. Xu hướng này chủ yếu đến từ nhóm doanh nghiệp siêu nhỏ chuyển lên DN nhỏ và vừa, với tỷ lệ so với năm trước tăng từ 7,5% lên khoảng 9,0%.

Trong khi đó, tỷ lệ DN siêu nhỏ, nhỏ và vừa chuyển lên nhóm doanh nghiệp lớn chỉ đạt từ 0,7%-0,9% qua các năm. Mức độ phát triển và trưởng thành về mặt quy mô còn khiêm tốn, cho thấy cần tiếp tục hỗ trợ nhóm DNVVN về vốn, quản trị, côn gnghệ và khả năng tiếp cận thị trường.

Đáng chú ý, theo báo cáo, gần 80% DNVVN trong mẫu chưa ghi nhận nợ vay. Ngân hàng và tổ chức tài chính khác có xu hướng chọn lọc khách hàng có thời gian hoạt động đủ lâu, với gần 85% DNVVN có vay vốn hoạt động từ 5 năm trở lên. Hồ sơ rủi ro của nhóm doanh nghiệp này cũng tốt hơn đáng kể.

Tuy nhiên, vẫn còn hơn 40% doanh nghiệp có thời gian hoạt động dài trên 5 năm và rủi ro ở mức trung bình và thấp chưa tiếp cận vốn vay - đây có thể là nhóm tiềm năng mà tổ chức tín dụng nên nhắm tới.

Nhóm chưa có nợ vay có quy mô nhỏ hơn đáng kể, với tổng tài sản và doanh thu trung vị thấp hơn. Tỷ lệ doanh nghiệp có dòng tiền từ hoạt động kinh doanh (CFO) dương ở mức tương đương với nhóm có nợ vay, gần 50%.Tuy nhiên, nhóm chưa vay có tăng trưởng doanh thu trung vị cao hơn (16,7% so với 11,7%), biên lợi nhuận ròng, ROA và khả năng thanh khoản cũng tích cực hơn. Điều này cho thấy một bộ phận doanh nghiệp có thể đang tự tài trợ hoặc chưa có nhu cầu vay lớn; trong đó, 51 nghìn doanh nghiệp đồng thời có CFO và tăng trưởng doanh thu dương là tệp đáng ưu tiên tiếp cận và đánh giá nhu cầu vốn.

Báo cáo cũng chỉ ra, khả năng sinh lời của các doanh nghiệp ngành Thương mại tương đối tích cực, với biên lợi nhuận gộp trung vị 11,6% và biên lợi nhuận ròng trung vị dương. Tuy nhiên, chỉ 23,4% doanh nghiệp có CFO dương, cho thấy chất lượng dòng tiền vẫn là yếu tố cần lưu ý.Trong khi đó, có khoảng 70 nghìn SME có rủi ro thấp trong lĩnh vực này chưa được tiếp cận vốn vay. Đây là cơ hội tốt để các tổ chức tín dụng có thể tiếp tục xem xét mở rộng cấp tín dụng.

Minh Vy