Gặp Thủ tướng, Chủ tịch Viettel Tào Đức Thắng đưa ra đề xuất cho loạt doanh nghiệp gồm Viettel, VNPT, MobiFone, FPT, CMC,...

Sáng nay, tại trụ sở Chính phủ đã diễn ra Hội nghị Thường trực Chính phủ với cộng đồng doanh nghiệp có chủ đề "Tháo gỡ điểm nghẽn - Khơi thông nguồn lực - Thúc đẩy tăng trưởng" dưới sự chủ trì của Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng.

Theo đó, Hội nghị sẽ rà soát, nhận diện các khó khăn, vướng mắc từ cộng đồng doanh nghiệp. Tổng hợp ý kiến của các hiệp hội doanh nghiệp trong và ngoài nước, báo cáo của các bộ, đặc biệt là Bộ Tài chính cũng nêu các nhóm vấn đề còn có vướng mắc (thể chế và tổ chức thực thi chính sách; tiếp cận các nguồn lực sản xuất; chi phí và dòng tiền; thị trường và chuỗi cung ứng; khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao; liên kết giữa 3 khu vực doanh nghiệp).

Bộ trưởng Bộ Tài chính Ngô Văn Tuấn cộng đồng doanh nghiệp hiện đối mặt với sáu nhóm khó khăn chính, gồm: thể chế và khâu tổ chức thực hiện còn chồng chéo, thiếu thống nhất; khó tiếp cận vốn, đất đai và nguồn lực sản xuất; chi phí kinh doanh và áp lực dòng tiền cao; thị trường, chuỗi cung ứng chịu tác động từ bảo hộ thương mại và các tiêu chuẩn xanh; hạn chế về khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và nhân lực chất lượng cao; liên kết giữa doanh nghiệp nhà nước, tư nhân và FDI còn lỏng lẻo.

Những khó khăn nêu trên có nguyên nhân cả khách quan và chủ quan. Tuy nhiên, theo người đứng đầu Bộ Tài chính, qua quá trình tổng hợp và rà soát, có thể thấy phần lớn không xuất phát từ việc thiếu chủ trương hay thiếu cơ chế, chính sách, mà chủ yếu do những điểm nghẽn trong quá trình tổ chức thực hiện. Đây cũng là nội dung cần được tập trung tháo gỡ với tinh thần quyết liệt, thực chất và đồng bộ hơn trong thời gian tới.

Để khơi thông nguồn lực, Bộ Tài chính đề xuất đồng bộ hóa pháp luật, chuyển từ tiền kiểm sang hậu kiểm dựa trên dữ liệu, số hóa toàn diện thủ tục hành chính, mở rộng các hình thức cấp tín dụng và tài sản bảo đảm, xử lý dự án và đất đai tồn đọng, phát triển hạ tầng chiến lược, giảm chi phí tuân thủ, logistics và hỗ trợ doanh nghiệp đáp ứng tiêu chuẩn xanh.

Đồng thời, cần thiết lập cơ chế liên kết và đo lường kết quả giữa ba khu vực doanh nghiệp. Lựa chọn các ngành có khả năng lan tỏa cao như năng lượng, điện lực, dầu khí, viễn thông, hạ tầng số, logistics, chế biến, chế tạo, công nghiệp hỗ trợ, nông nghiệp công nghệ cao và chuyển đổi xanh để xây dựng chuỗi liên kết. Xác định doanh nghiệp nhà nước, doanh nghiệp FDI và doanh nghiệp tư nhân lớn làm hạt nhân; doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia các công đoạn cung ứng, dịch vụ kỹ thuật, thiết kế, bảo trì và logistics.

Đồng tình với báo cáo của Bộ Tài chính, Trung tướng Tào Đức Thắng, Chủ tịch kiêm Tổng Giám đốc Tập đoàn Viettel cho biết, báo cáo đã đánh giá toàn diện bức tranh phát triển của đất nước, nhìn nhận khách quan vai trò của ba khu vực kinh tế, đồng thời cho thấy sự chuyển biến trong tư duy điều hành: từ xử lý những khó khăn riêng lẻ sang triển khai các nhóm giải pháp mang tính bao trùm.

Sớm đội ngũ doanh nghiệp công nghệ đầu tàu của quốc gia

Từ góc nhìn của một doanh nghiệp, ông Tào Đức Thắng đưa ra bốn nhóm kiến nghị.

Thứ nhất, Chủ tịch Viettel cho rằng Chính phủ cần sớm ban hành danh mục các doanh nghiệp nhà nước mạnh, có quy mô lớn và giữ vai trò dẫn dắt trong những ngành, lĩnh vực then chốt của nền kinh tế. Đồng thời, xác định rõ doanh nghiệp đầu tàu trong từng lĩnh vực và giao những nhiệm vụ chiến lược cụ thể, phù hợp với năng lực, lợi thế của từng doanh nghiệp.

Theo ông Tào Đức Thắng, một doanh nghiệp được xác định là đầu tàu không chỉ thực hiện mục tiêu sản xuất kinh doanh, mà còn cần đảm nhận các nhiệm vụ có ý nghĩa chiến lược quốc gia. Những nhiệm vụ này có thể bao gồm dẫn dắt về công nghệ, phát triển chuỗi cung ứng trong nước, mở rộng thị trường quốc tế, làm chủ công nghệ chiến lược, phát triển sản phẩm công nghệ chiến lược và tham gia các dự án trọng điểm quốc gia.

"Có như vậy, doanh nghiệp nhà nước mới thực sự phát huy được vai trò dẫn dắt và tạo động lực cho nền kinh tế", Chủ tịch Viettel nhấn mạnh.

Ông cũng đánh giá cao định hướng phát huy vai trò của doanh nghiệp nhà nước với tư cách là người mua lớn, người đặt hàng lớn, qua đó tạo thị trường cho các sản phẩm và dịch vụ do doanh nghiệp Việt Nam cung cấp.

Tuy nhiên, để chủ trương này đi vào thực tế, Viettel kiến nghị Chính phủ cần sớm ban hành hướng dẫn cụ thể về tiêu chí, phương thức tổ chức và cơ chế khuyến khích doanh nghiệp nhà nước ưu tiên sử dụng sản phẩm trong nước đáp ứng yêu cầu về chất lượng, năng lực.

Bên cạnh các chỉ tiêu về doanh thu, lợi nhuận và hiệu quả sử dụng vốn, Chủ tịch Viettel đề xuất giao thêm cho doanh nghiệp đầu tàu những chỉ tiêu phản ánh mức độ lan tỏa đối với nền kinh tế.

Các chỉ tiêu có thể bao gồm số lượng doanh nghiệp nhỏ và vừa tham gia chuỗi cung ứng, tỷ lệ nội địa hóa, giá trị mua sắm trong nước và số doanh nghiệp công nghệ được hỗ trợ phát triển sản phẩm.

"Mục tiêu là mỗi dự án của doanh nghiệp đầu tàu không chỉ tạo ra tăng trưởng cho riêng doanh nghiệp đó, mà còn kéo theo sự phát triển của hệ sinh thái doanh nghiệp Việt Nam, để một đồng vốn đầu tư của doanh nghiệp nhà nước có thể dẫn dắt nhiều đồng vốn của doanh nghiệp tư nhân và xã hội", ông Tào Đức Thắng cho biết.

Thứ hai, với vai trò là tập đoàn công nghệ, đối với các giải pháp phát triển khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo, Viettel rất đồng tình với quan điểm: Doanh nghiệp là trung tâm cho phát triển sản phẩm khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo.

Lựa chọn doanh nghiệp đầu tàu có năng lực công nghệ, vốn, thị trường để tham gia ngay từ khâu đặt hàng, thiết kế, thử nghiệm, hoàn thiện, sản xuất và thương mại hóa sản phẩm. Nhà nước kiến tạo, đặt hàng, hỗ trợ thể chế, dữ liệu, hạ tầng và tiêu chuẩn. Viện, trường cung cấp tri thức, công nghệ, nhân lực cùng doanh nghiệp đưa sản phẩm ra thị trường.

Theo mô hình này, những doanh nghiệp có năng lực về công nghệ, vốn và thị trường cần được tham gia ngay từ khâu đặt hàng, thiết kế, thử nghiệm, hoàn thiện, sản xuất đến thương mại hóa sản phẩm.

Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, đặt hàng và hỗ trợ về thể chế, dữ liệu, hạ tầng, tiêu chuẩn. Các viện nghiên cứu, trường đại học cung cấp tri thức, công nghệ và nhân lực, đồng hành với doanh nghiệp trong quá trình đưa sản phẩm ra thị trường.

Viettel kiến nghị Chính phủ sớm cụ thể hóa quan điểm này bằng các cơ chế, chính sách đủ mạnh để hình thành một đội ngũ doanh nghiệp công nghệ đầu tàu của quốc gia, trong đó có Viettel, VNPT, MobiFone, FPT, CMC,... và được giao nhiệm vụ, được trao cơ chế và được tạo điều kiện tham gia phát triển các công nghệ chiến lược, sản phẩm chiến lược quốc gia.

Thứ ba, tháo gỡ các điểm nghẽn về logistics. Tại mục 2, mục 3 phần III của báo cáo đã chỉ rõ những bất cập, thiếu đồng bộ của hạ tầng logistics và xác định chi phí logistics tiếp tục là những yếu tố làm giảm sức cạnh tranh của doanh nghiệp.

Viettel đề xuất Chính phủ sớm ban hành quy hoạch hạ tầng logistics quốc gia theo hướng đồng bộ, liên thông giữa hệ thống giao thông, cảng biển, cảng hàng không, đường sắt, trung tâm logistics, kho vận, cửa khẩu thông minh và các trung tâm trung chuyển lớn.

Việc hình thành một mạng lưới logistics hiện đại, thống nhất sẽ không chỉ giúp giảm chi phí logistics mà còn nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, thúc đẩy phát triển thương mại điện tử, xuất khẩu và tăng trưởng kinh tế.

Thứ tư, về giải pháp hỗ trợ doanh nghiệp mở rộng thị trường, đặc biệt là ra nước ngoài. Bên cạnh việc tiếp tục đẩy mạnh ngoại giao kinh tế như báo cáo đã đề cập, đề xuất Chính phủ nghiên cứu cơ chế cho phép doanh nghiệp, đặc biệt là doanh nghiệp nhà nước, được trích lập Quỹ Xúc tiến đầu tư từ lợi nhuận trước thuế. Thực tiễn cho thấy khi xúc tiến đầu tư nước ngoài, cần rất nhiều chi phí trong giai đoạn đầu và có thể xúc tiến thành công hoặc không thành công, nên rất mong có Quỹ này.

"Ngoài ra, như gợi ý của Thủ tướng Chính phủ về việc tiếp cận vốn, hiện nay Tập đoàn đang xúc tiến một số thị trường. Khi đề xuất các ngân hàng trong nước ra nước ngoài bảo lãnh, chi phí của ngân hàng trong nước cao hơn 50 - 60% so với nước ngoài. Rất mong chúng ta có cơ chế để khơi thông được nguồn vốn trong nước cùng nhau đi ra nước ngoài", lãnh đạo Tập đoàn Viettel cho biết.

Hoàng Nguyễn